'' Kazaklar'' eserinden 45 yıl sonra çekmecesinden çıkıp hayat buldu.
Tolstoy'un kurgusal eserinde baş karakterimiz , Hacı Murat.
Kitabın girişinde anlatılan, tarlada yürürken gözüne çarpan ve koparmaya çalışırken ellerini kanatan devedikeni hikayesi Tolstoy'un kitap boyunca anlatmak istediği tüm hikayenin tezahürü.
Tolstoy bu kitabı ömrünün son yıllarında yazdığını biliyoruz ve bu bir şekilde O'nun düşüncelerinin -devlet, din, kilise, militarist kurumlar vb. - evrildiğini , daha bilgece bir taraftan baktığını görebiliyoruz.
Şeyh Şamil - Hacı Murat - Çarlık Rusya üçgeninde devedikeninin kim olduğu aşikar. Bir tarafta acımasız emperyalist güç bir tarafta da inatçı bir direniş...Mutlak itaat bekleyen otoriteler. Aralarında ise kendi halinde başına buyruk büyüyen bir bitki! Her iki sisteme de yabancı bir devedikeni!.