Hiciv Şaheseri
1964 yılında basılmış bir Aziz Nesin kitabı, bu kitapta direkt kendisini ve kendi başından geçenleri anlatiyorm hiciv yapmayı elden bırakmadan toplumu eleştiriyor. Çok bilinçli bir insan. Okuması ve dersler çıkarılması gereken şeyler yazıyor. İçindeki acı, öfke ve kederi kara mizahla dünyaya saçıyor
"Bakalım Amerikalılar bu ihtilale razı mı? Amerikalıların rızası hilafına hiçbir ihtilalin muvaffak olma ihtimali yoktur."
(Sayfa: 79)
Kitap, özellikle 1960 darbesinin hemen sonrası Türkiye'sini, o dönemin siyasal kargaşasını, bürokrasiyi, toplumdaki cehaleti, yolsuzluk eğilimlerini ve ihtilal adı altında yapılan absürtlükleri hicvediyor. Başlık hikâyesi, "İhtilali Nasıl Yaptık" zaten meşhur; bir grup subayın 'devrim' yapmaya kalkışıp hangi kurumları zaptedeceklerini tartışırken bile mantıksız ve çıkar odaklı davranmaları üzerinden, darbe mekanizmasının ve darbeci zihniyetin ne kadar komik/korkunç olabileceğini gösteriyor.
Kitabın genel havası şöyle özetlenebilir; Çok keskin toplumsal hiciv içeriyor. Güldürürken düşündürüyor, hatta yer yer hüzünlendiriyor, "gülerken ağlamak" tabirine en uygun eserlerden biri. "Sosyalizm Geliyor Savulun" kitabının ruh ikizi diyebiliriz; aynı dönemin devamı niteliğinde küfürsüz, argosuz, temiz ve kaliteli mizah sevenler için ideal.
Aziz Nesin'in sivri, politik ve acımasız mizahını merak ediyorsanız, bu kitap tam size göre. 160-170 sayfa civarı, bir-iki günde rahat rahat bitirebileceğiniz, ama bitirdikten sonra uzun süre aklınızdan çıkmayacak türden bir eser.
İyi okumalar.
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Aziz Nesin’in Sosyalizm Geliyor Savulun adlı kitabı, toplumdaki adaletsizlikleri ve insanların düşünmeden kabullendiği düzeni mizah yoluyla eleştiren bir eser. Kitabı okurken hem güldüm hem de bazı yerlerde “aslında ne kadar doğru” diye düşündüm. Aziz Nesin, her zamanki gibi sert ama zekice bir anlatımla toplumu sorgulatıyor.
Kitapta sosyalizm kavramı üzerinden insanların korkuları, önyargıları ve çıkarcılıkları anlatılıyor. Yazar, bu ideolojiyi anlatmaktan çok, insanların bilmeden karşı çıktığı şeyleri eleştiriyor. Asıl hedef aldığı şey cehalet, ikiyüzlülük ve adaletsizlik. Bunu da mizahı kullanarak yapıyor, bu yüzden anlatım hem eğlenceli hem düşündürücü oluyor.
Aziz Nesin’in dili çok sade ama etkili. Ağır bir anlatımı yok, herkesin anlayabileceği bir şekilde yazılmış. Ancak basit gibi görünen bu dilin altında çok derin anlamlar var. Bazı hikâyelerde gülerken, aslında toplum olarak ne kadar yanlışlara alıştığımızı fark ediyorsun.
Kitap bana şunu düşündürdü: insanlar çoğu zaman bir fikri anlamadan, sadece kulaktan dolma bilgilerle karşı çıkabiliyor. Aziz Nesin bunu çok net ve cesur bir şekilde ortaya koyuyor. Bu yönüyle kitap sadece güldüren değil, aynı zamanda düşündüren bir eser.
Sonuç olarak Sosyalizm Geliyor Savulun, toplumu eleştiren ama bunu kırmadan, mizah yoluyla yapan çok güçlü bir kitap. Aziz Nesin, bu eserinde de insanlara ayna tutuyor ve “biraz düşünelim” demek istiyor. Bana göre hem eğlenceli hem de öğretici bir okuma oldu.
Şu okuduğunuz asker masker kurgularını kenara çekiyorsunuz hemen! Adsız'ım geliyor, en başa yer açıyorsunuz ona!
Bu 3 kitaplık serüvene asker kurgusu diyemeyiz. Evet, karakter öyle yetiştirilmiş ama kendisi üst düzey bir mit ajanı. Savulun millet #derindevlet kurgusu geldi!
Ne ana konu dışında romantizm okuyorsunuz, ne aksiyona boğulmuş dizginlenmeyen gerilim, ne de tozu dumana katmış siyasi zamazingo. Her şey dozunda ve tıkırında bu serüvende.
Bizim Adsız, Gerçekten de adı olmayan, çocukluğundan beri sahte adlarla büyüyen bir yetimhane çocuğudur. Derin devletin üstün zekalı çocuğudur. Aldığı eğitimler, çıktığı zorlu görevler derken 34 yaşına kadar gelmiş ve aslında genetiğiyle oynanmış, laboratuvar çocuğu olduğunu öğrenmiştir.
Efenim buraya dikkat! Distopik, üpotip, topik mopik bir durum söz konusu değil. Aslında kurgu bile olsa bu kısmı gerçeklik payı insanı dehşete düşürüyor. Düşünsenize üst düzey görevler için devlet böyle çocuklar yetiştiriyor, bir silah, etten kemikten bir silah. Adsız, bu projenin göz bebeği ama aynı zamanda bir anne babadan var olup sonra terk edildiğini biliyor. Ve bu onu yarın hissettirmiş hep.
Bakınız bu kısımlar asla üç beş ara cümleyle geçiştirilmedi. Ne bir anda çok boğdu ne de unutturdu kimsesizlik psikolojisini yazar. Hikayede acı da vardı güldürdü de aksiyon da...
Yıllar böyle geçerken Adsız kimlik değiştirilir ve aslında ölü olan birinin yerine geçer. Amaç ailenin yaptığı anlaşmaları çözmek, aileyi paramparça edip yok etmektir. Ama bu yolda sanmadığı bir şey gerçekleşir: Bir melez olan Farah'a aşık olur. Tatlı zampara Adsız için çetin bir mücadeleye ve hayatı boyunca sahip olmadığı zayıflığı sahip olur.
Ah canım Adsız gözyaşım pıt pıt... Bitmeseydi beÇok özlicim. Muazzam bir seri. Elinizdeki kurguları atın kenara, pişman
Şu ana kadar Aziz Nesin'in kronolojik sırayla okuduğum 30 öykü kitabı arasında en iyi üçü saysam biri de bu kitap olur. Aynı dönem (1964-5) yazdığı Yeşil Renkli Namus Gazı kitabında daha dramatik öğeler ağır basarken Sosyalizm Geliyor Savulun'da mizahın, acı mizahın dozunu olabildiğince açmış. Basbayağı Bir Kadri, Fi Tarihinde Bir Gazete Nasıl Kapatıldı, kitabın en iyi öyküsü olan Seyyar Köfteciler Talimatnamesi, Morti ve kitabın sonuna eklediği İtalya'da Uluslararası Mizahçılar ve Karikatürcüler Birliği'nden kazandığı dünya birinciliği ödülünün başına ne işler açtığını anlattığı anıları hem kahkaha hem acı tat dolu.
Edebiyatta hiciv denince akla ilk gelenlerden biridir belki de Aziz Nesin, 13 öyküden oluşan bu kitabında yine Türkiye’de yaşayan insanların zor durumları kendi lehlerine çevirmek için yaptıklarını mizahi bir dille anlatıyor. Kitaptaki son üç öyküde kendi yaşadığı olayları bizlere ulaştırmış. Muallim Naci’nin ağzından ; Bir insan ağzına acı bir şey alır. Yutmak ister, o kadar acıdır ki, yutamaz, tükürür. İşte tükürdüğü bu acı şey hicivdir” diyerek aktarır bize hicivin ustası. Güldürürken düşündürmeye devam ediyor bizi neredeyse bütün kitaplarında, bunda da olduğu gibi.