10/10
2026 20. kitabı
"Ziman ramanê diafirîne." (Sapir-Whorf/ Humbold)
Kovara Zaremayê di vê hejmarê de mijara kolonyalîzmê/mêtîngeriyê lêkolîn kiriye. Kovarê nêrîn û xebatên çend nivîskarên antî-kolonyalîst ên wekî Fanon, Arendt, Alî Şerîatî, Îsmaîl Beşîkçî û hwd. parve kiriye.
Giring e ku nivîskar nivîsa xwe bi zimanê zikmakî binivîse. Kolonyalîzm bi tenê ne sînorên siyasî ne; kolonyalîzm li ser ziman jî tesîrê dike. Gava ku mirov raman û fikrên xwe bi zimanê biyanî yan jî bi zimanê kolonyal binivîse, wê ew nivîs jî di xizmeta kolonyalîzmê de be.
Di kovarê de çend hevpeyvîn (bi taybetî hevpeyvîna birêz Seyidxan Sevînç gelekî xweş û watedar bû) û werger jî hene. Ev xebat bi giştî nîşan didin ku parastina ziman, sîngera herî xurt a li dijî mêtîngeriyê ye; loma nivîsandina bi kurdî ne tenê tercîhek e, çalakiyeke man û nemanê ye.
Windahî û têkoşîna gelekî
Puan vermedi
Gurê Manco ya Sadiq Ûskan. Pirtuk 435 rûpele û ji weşanxana Wardoz ê hatiye çapkirin.
Leheng/ Karakter:
Karakterên romanê bi aliyên xwe yên civakî û derûnî de gelekî balkeşên.
Berî her tiştî, Kesuma kesayetiyek e ku bi kesayetiya xwe ya bihêz derdikeve pêş xwendekara. Di demên cuda de bi navên cuda gazî wê kirine; Mayda - Nofa – Maya; wê di temenê xwe yê zarotiyê de di komkujiya Ermeniyan de malbata xwe winda kiriye, lê bi saya bedewiya xwe ew xilas bû ye. Malbata ku ew ji xwere biriye di dema xelayê de bi kîsek mevîj firotine. Dawiyê ê ku Kesûma kirîye, ew li hember doza xwînê radestî malbateke din kiriye. Kesûma pir rastî zilm û zorê hatiye. Paşê, kurê xwe Mirad li dû xwe dihilê û bi evîndarê xwe Hadî re direvê binxetê. Lê ji ber ku nikarin li wir xwe bi cih bikên, ti ne gundê Guhbende bi cih dibin. Êşên Kesûma ew bi hêz kiriye. Ew bijîşk û rêberê gund e. Gundî bê erêkirina wê ti biryaran nadin û li ser her mijarê gotina wê li ber çavan digirin. Kesûma ne tenê aqilmendê gund e, lê di heman demê de çalakvanê gund e jî. Di rûpela 196 an de ‘Keran bi guh nekin!’ û rûpela 227 an de ‘Mirêka însan peywa devê wî ye’ ev hevok karakteran eşkere dikin. Dema ku gurê manco tê gund Kesûma nêzî 60-65 sal emr jiyaye.
Karakterê din ê girîng Pipo/Kinyaz e. Ew bi awayekî bi zurna xwe ve girêdayî ye. Ew gelek caran hewl dide ku bi mîzahê li hember dijwarîyên jiyanê ser bikeve. Dema ku ew bi Kesuma re şerabê vedixwe, ew dibe fîlozofek! Di rûpela 174 an de ‘ … Însan ha di bin avê da ha li ser rûyê dinyayê be, eynî ye. Doza giran ev e ku însan xwe bi qirşikekî bigirê û nehilê bifetise. Min xwe çeng kir darê zirneyê û pif kire.’ Ev hevok bi awayekî lêgerîna aîdiyetê ya karakter nîşan dide. Di xew de jî, bi xurxurîna xwe kesên li dora xwe aciz dike. Bi taybetî ew û sofiyan li hevdû nakin;
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
İnsan kendini ne hissediyorsa odur. Kitapta bahsi geçen aşiretlerin arap oldukları iddea edilmekle birlikte nesebleri açıklanamamakta, yazar kaynak bulamadığı söylemektedir. Ölü doğan bir çalışma. Kitapta bahsi geçen iki aşiret ile aynı coğrafyayı paylaşıyor olmam sebebiyle, komsularımı tanımak adına ilgi ile başladığım kitabın zaman kaybı olmasına üzüldüm. Aşiret ile alakalı ilginç kaynaklara ( internet siteleri gibi) başvurulması , kulaktan dolma bilgilerle , aşiretin adının geçtiği bir kaç rapor ve tutanak ile kitap yapılabilmesi ilginç geldi.Zeki beg in kitabında onlardan bahsedildiği iddeasının yanlışlığı, "Şego" kelimesinin hiç geçmemesi de (malaşêko olarak geçer) , Xweti aşiretinin pencinariler ile olan mücadelesini bu aşirete mal etmeleri, kıcıklı Seyithan (seyîtxanê usifê seydo) isyanında ona karşı durdukları iddiası ve "biz herzaman devletin yanındayız" propagandası ile yazılmış olduğunu düşündüğüm kitabı okurlara tavsiye etmiyorum. Kaynak olarak asla kullanılamaz.
Rona Aslan - Dalgın - Dalgın bir ikindiüstüne
Şiirlerinde derinlikler barındıran, duygularını bazen bir buluta iliştiren, bazen ağrısından dedesinin sevgisine sığınan, kelimeleri ince ince dokuyan kadın şair: Sevgili Rona Aslan.
Dalgın, sadece bir şiir kitabı değil, aynı zamanda içe eğilmiş bir sesin yankısı, zamanla sızlayan bir belleğin iz düşümü.
Okurken en sevdiğim şairlerden — Birhan Keskin, Ali Ridar, Seyithan Kömürcü ve dahasını — anımsatan dizelerde; ortak kederi, ortak aşkı, ortak var oluşu arayan mısralar var.
Her bir şiir, ayrı bir tat, ayrı bir armağan; bazıları çocukluğun sessizliğinde saklı, bazıları ise yaşlı bir kadının dikiş kutusundaki anılar gibi.
Rona’nın şiirleriyle tanışmak, kendinle tanışmak gibi: içindeki kırık aynalara, gölgeli sokaklara, suskun sabahlara…
Bahtınıza bir kez olsun düşsün derim; bir dizesi kalır içinizde, bir sesi yansır rüyanıza.
Belki de “dalgın” olduğumuz yerden yeniden başlamanın şiiridir bu.
Seyithan Aydemir’in “Kutsal Kitapların Sümer ve Babil’deki Yansımaları” kitabı, Sümer ve Babil mitolojilerinin, kutsal kitaplarla olan benzerliklerini ele alan kapsamlı bir inceleme sunuyor.🩵
Kaynaklar oldukça zengin ve detaylı, ancak kitapta, bu kaynaklara dair yapılan incelemeler ve yazarın yorumu bence biraz yetersiz kaldı. :(
Mitoloji ve Sümerolojiye olan ilgim nedeniyle bu konuda daha derinlemesine bir analiz beklerdim, ancak kitap beni bu açıdan tatmin etmedi.
Ayrıca, yazarın kişisel görüşlerine ve tarihsel perspektifine dair daha fazla bilgi edinmek isterdim, ama yaklaşımı objektifti. Yine de kaynak açısından çokça faydalandığım bir kitap oldu. 🩵
Sümerolog Muazzez İlmiye Çığ’ın kitaplarını henüz okumadım, fakat bu eseri okuduktan sonra onun yazılarından faydalanmayı bir kez daha istedim.
Siz de Sümerler ve dinler tarihine ilgi duyuyorsanız mutlaka okumalısınız🩵
Di romana “Bacanên Belçiqî” a Rênas Jiyan de du mijar hatine vehûnandin. Mijara ewil tarîxa kurdan û serhildanên wan ên li hember Ataturk, Osmaniyan û Ûris e. Nivîskar me di serdema tarîxa serhildanên kurdan de digerîne, berê me bi şer û têkoşîna tarîxa Serhedê vedike, berê projeksiyona sînevîzyona me bi serhildana Şêx Seîd û hwd ve rû bi rû dike. Em dibin şahidên gelek bûyerên trajîk, em dibin şahidên tarîxeke xwedî sixûrîn û xayînan. Helbet em dibin şahidê xwedî lehengên hêja ên dîrokî jî, yanê wekî meriv li sînevîzyoneke reş û spî temaşe bike.
Di vê sînevîzyonê de em kêran ji par ve li pişta birayên xwe dixin, kêrên desthilatdaran û em li lehengên qehreman ên li dijber zor û zordariyê re şer dikin temaşe dikin. Bi kurtasî em li qehremanên li hember sîxûr, xayînan û xwînmijan çawa têdikoşin di rûpelên tarîxê de wekî sînevîzyoneke li ber çaverih û çavehişên me zindî dibin dinêrin. Hay ji tarîxa me, xayîntî û sixûrtiya me çêdibe. Em di vê sînevîzyonê de serîtewanan û serînetewanan gişan yekbiyek dibînin. Helbet haya me ji lehengên serhildêr jî çêdibin.
Nivîskar rastî û heqîqeta navxweyî ya di rûpelê tarîxê de hatine veşartin yek bi yek berbiçavî me dike. Eşîrbûn û kevneşopiyên kurdan bigirin heta feodalizma kurdan bi şehekî duhêl hatiye şikandin, nivîskar romana xwe bi şehekî duhêl gulîkên tarîxê şikandiye. Mijara romanê bi giştî feodaîlzm, bindestî, desthilatdarî û tarîxa kurdan e. Her wiha serhildan û serhildêrên wan yên li hember desthilatdaran e. Mesele hebûn û nebûn e ji tarîxa kevn bigire heta tarîxa niha. Yanê beşa ewil di romanê de mijar piranî wiha ye.
Di beşa duyem de jî mijar feodalîzm, jin û tecawiz e. Mînak: “Ez dibêm ji ber feodalîzmê ye. Feodalîzm ji xwendinê, ji ramanê, ji hunerê, ji zanînê fam nake, hew bi tenê ji kuştinê fam dike. Feodalîzm şelaf e,
