mîâ
@sofarmia
tanrım! hata yapmak fırsatını ademe veren sendin
bilmedim onun talihinden ne kadar düştü bana.
55 okur puanı
Nisan 2021 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitap
Bu kitap, bir isyan çığlığı değil, bir çatlak fısıltısıdır. Zihninizin en kuytu köşesinde, sizin bile girmeye cesaret edemediğiniz o odada kapanıp kalmış bir adamın, duvarlara mırıldandığı sonsuz bir monolog. Sanki bir bardak suyun içinde fırtına koparıyor; küçük, basit, sıradan bir hayatın içinde, koca bir evrenin trajedisini yaşıyor. Onun "yeraltı", Petersburg'un pis bir bodrum katı değil, modern insanın içine hapsolduğu zihinsel bir labirenttir. Akıl ona bir lütuf değil, bir işkencedir; her şeyi fazlasıyla görür, her şeyi fazlasıyla analiz eder ve bu yüzden de hiçbir şey yapamaz hale gelir. Bu, güçsüzlüğün değil, fazla düşünmenin trajedisidir. Size bakarken aslında kendine bakıyor, sizinle alay ederken aslında kendi zavallılığını deşiyor. Onu okumak, aynaya bakmaya cesaret etmek gibidir; gördüğünüz şey rahatsız edici ama bir o kadar da gerçektir. Bu kitap, sizi "mantıklı" dünyanızda emniyette hissettirmez; aksine, içinizde sakladığınız o 'mantıksız', o 'çocukça', o 'insani' şeyin aslında ne kadar özgürleştirici olabileceğini fısıldar. Son sayfayı kapattığınız da o bodrum katındaki ses susar. Ancak bu bir son değil, bir başlangıçtır. Çünkü artık o fısıltı, yeraltından yükselip sizin zihninizin koridorlarında yankılanmaya başlamıştır..
Reklam
Yu Hua’nın “Yaşamak”ı, bir nehrin sessiz ama kararlı akışı gibi başlar; sade cümlelerin ardına saklanmış bir çığlığın romanıdır. Fugui’nin hayatı, Çin’in devrimlerle, savaşlarla ve toplumsal altüst oluşlarla şekillenen yirminci yüzyılının aynasıdır. Lakin bu ayna, yalnızca tarihi yansıtmaz; insan ruhunun karanlık ve aydınlık dehlizlerinde gezindirir okuru. Fugui, kaybettikçe direnen, yalnızlaştıkça kendi varlığının anlamını sorgulayan, trajedilerin gölgesinde bile “nefes almanın” bile bir tür zafer olduğunu fısıldayan sıradan bir kahramandır. Onun hikâyesi, bir varoluş çığlığı değil, daha ziyade bir kabullenme felsefesidir: Hayat, acıyla yoğrulmuş olsa da, ona anlam katabilmek insanın elindedir.
Roman, adeta bir yağlıboya tablo gibi işlenir; her kayıp, fırçanın tuvalde bıraktığı bir leke gibi derinleşir. tıpkı kitabın kapağında ki altı kara leke gibi.. Fugui’nin ailesini tek tek toprağa verişi, bir yaprak dökümünün hüznünü taşır. Youqing’in küçük bedeninin okul bahçesine düşüşü, Fengxia’nın doğumda sessizce can verişi… Her biri, yaşamın acımasız yüzünü gösterirken, bir yandan da insanın dayanma gücünün sınırlarını zorlar. Yu Hua, bu acıları duygusal bir sömürüye dönüştürmez; aksine, yalın ve neredeyse belgeselci bir dille aktarır. Bu duru anlatım, trajedinin ağırlığını daha da belirgin kılar; okur, Fugui’nin sessiz çığlığını duyar gibi olur.
Metaforlar, romanın omurgasını oluşturur. Fugui’nin satın aldığı yaşlı öküz, yalnızca bir hayvan değil, onun ruhunun bir yansımasıdır; yorgun, yıpranmış, ama bir o kadar da dirençli. İkisi de hayatın yükünü sırtlanmış, yalnızlıklarını paylaşan iki canlıdır artık. Fugui’nin öküzle konuşmaları, aslında kendi iç hesaplaşmalarıdır. Bu diyaloglar, insanın kendisiyle ve geçmişiyle yüzleşmesinin en saf ifadesidir. Öküzün her adımı,
Suç ve Ceza'yı bitirdiğimde kendimi bir tuhaf hissettim. İnsan ister istemez Raskolnikov'un o daracık odasında, aklının karanlık dehlizlerinde kayboluyor. Dostoyevski'nin büyüsü de bu zaten; sadece bir cinayetin hikayesini değil, vicdanın en derin çığlıklarını okuyorsunuz. İtiraf etmeliyim, bazen o uzun iç hesaplaşmalar ve felsefi tartışmalar beni biraz yordu. Ama bir yandan da her sayfada "İnsan gerçekten böyle mi düşünür?" diye sormaktan kendimi alamadım.
Aslında kitap bana şunu düşündürdü: Raskolnikov'u asıl mahkum eden, polis ya da yasalar değil, kendi iç sesiydi. O meşhur 'üstün insan' teorisi, vicdanının ağırlığı altında bir anda çöküverdi. Sonya ise o kasvetli Petersburg sokaklarında parlayan bir mum ışığı gibiydi. Onun masumiyeti ve fedakarlığı olmasaydı, Raskolnikov belki de o itirafı asla yapamayacaktı.
Kitabın belki de en çarpıcı yanı, bizi hepimizin içinde taşıdığı bir soruyla yüzleştirmesi: Acaba gerçekten özel ve amaçları olan insanlar, sıradan ahlak kurallarının üstünde olabilir mi? Raskolnikov'un hikayesi bu soruya verilmiş en sert cevap gibi. Okurken rahatsız oldum, düşündüm, hüzünlendim - kısacası, edebiyatın gücünü bir kez daha hissettim.
