Özer Or
@solomonspear
mühendislik, mimarlık, şehircilik, sosyoloji, tarih, bilim, edebiyat
Mühendis
Lisans
İstanbul
31 okur puanı
Mayıs 2020 tarihinde katıldı
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
“Paşalar memleketten kaçtı!”Edebiyat
“3, Teşrinisani, 1334”. Ziya Bey’in not defterine attığı tarihle başlıyor zaman içinde yolculuk. Mondros Mütarekesi’nin imzalanmasının üzerinden henüz üç gün geçmiş. Yıllardır idareyi bilfiil ellerinde tuttukları için iyisiyle kötüsüyle yaşanan her şeyin müsebbibi olarak görüldükleri gibi, “Cihan Harbi” felaketinden ve memleketin bu ateşe atılmasından da sorumlu tutulan İttihat ve Terakki liderleri bir gün evvel yurdu terk etmiş. Yıllardır iktidardan uzak tutulan Saray’ın etkisizliği, savaş yorgunu mağlup bir ordunun kalanını da tasfiye çabaları, “Cemiyet”in elinde adeta yeniden şekil verilmiş olan bürokrasinin, sırtını yasladığı zor gücü ortadan kalkınca korku ve endişeyle sinerek dirayetini bir anda kaybetmesi, deyim yerindeyse Dersaadet’i yetim bırakmış. Asırlardır kâh kerim, kâh ceberrut yüzüyle beliren, fakat soluğunu tebaasının ensesinden hiç eksik etmeyen Devlet-i Al-i Osman’ın akıbeti kestirilemiyor, yetmiş iki millete kucak açmış koca şehirse meçhule doğru sürüklenmekte.
İstanbul Emniyeti’nin Galata bölgesinden sorumlu İkinci Şube’sinin tecrübeli müdürü Ziya Bey, yakında İtilaf Devletleri’nin şehrin yönetimini devralmasıyla evvela bir başı boşluk, akabinde bu boşluğu fırsata dönüştürmeye çalışanların yol açabilecekleri başıbozukluğu hissetmektedir. Gelecek günler için tedbir almak, elini çabuk tutmak ister. Kabiliyetine güvendiği komiserlerinden Hayri ile birlikte resmi kanalların dışında, sivillerden mürekkep bir istihbarat şebekesi oluşturmaya niyetlenir. Hayri’nin sahte bir direniş örgütü kurup, bazı provokasyonlara girişme önerisini, gönülsüzce de olsa, kabul etmek zorunda kalır. Hayri alelade bir komiser değildir. Sosyete arasında Batılı hayat tarzına eğilimiyle, feministliğiyle, dolayısıyla “pervasızlığıyla” da nam salmış ve aynı zamanda Emniyet Umum
Bilgelik onu aradığımız yerde olmayabilirAnı-Mektup-Günlük-Edebiyat
Artık bilgiye internet yardımıyla kolayca ulaşılabildiğini, eski tarz biçimsel ve ezberci öğretime ihtiyaç kalmadığını kabullenmiş olsak da bu “erişime açık” nimete kavuşmuş, aydınlanmış insanlara hâlâ evde, sokakta, yolda, işyerinde özetle sosyal yaşamda sık rastladığımızı söyleyemeyiz. İtirazlara hak veriyorum. Dünya kadar yoksunluk yetmiyormuş gibi Wikipedia da kapatıldı ve eskilerin deyimiyle “bir gecede cahil bırakıldık”. O gün bugündür Wikipedia’ya dahi bağlanamayanlar olarak sokaklarda Saramago’nun körleri gibi kendimizi bilmez bir halde, ellerimizle sağı solu yoklayarak, birbirimize çarpa çarpa yolumuzu bulmaya çalışıyoruz.
Mahkûm edildiğimiz koşullarda bilgiye ulaşmanın önündeki engelleri aşmaya çalışmak kolay değildi fakat bu zorluğu aşmanın bize yakışan bir yolu da olmalıydı. Nihayet derdimizin dermanını bilgeliği aramakta bulduk. Meğer yıllarca yok bilgi çağıydı, toplumuydu diyerek oyalamışlar, kandırmışlar hepimizi. Halbuki bilgeliği bulunca bilgiye o kadar da lüzum kalmıyormuş. Mühim olan çok bilmek değil, az bildiğimizle yetinmek, onu doğru yerde ve zamanda, doğru biçimde kullanabilmekmiş. İşlevsiz bilginin hamalı da olmaya gerek yokmuş. Kendimizi tanımamız, aynaya bakarak tefekküre dalmamız yeterliymiş.
Bunu doğrular biçimde, profesyonellerimizi yutarak büyümekte olan kişisel gelişim sektörü zaten pek bir şey anlamadığımız bilgi çağını geride bırakarak bilgelik çağına doğru yelken açtığımızı gösteriyor. Büyük düşünürlerin, meşhur edebiyatçıların, sanatçıların hayat üzerine, insan üzerine, başarı, zenginlik, azim, aşk, sevgi, dostluk, aile üzerine “özlü sözlerini” yanımıza almadan adım atmıyoruz. Bu özdeyişleri papağanlara özgü bir eda ile tekrar ederek beynimize nakşeden bazı “koçlarımız” sözlerin bağlamı, hangi zamanda, hangi koşullarda, ne amaçla
Salgın ve sonrası: Philip Roth’un Nemesis’iEdebiyat
Tam bir karantina gibi geçmeyen fa kat karantina değilmiş gibi de geçiremediğimiz tuhaf bir yılı geride bıraktık. İnsanlığın yeni bir ortak sorun karşısında en çok bilgiyi en kısa sürede ürettiği süreçlerden birini yaşıyoruz. Gazete okuma alışkanlığı dahi sınırlı olanlar uluslararası tıp ve biyoloji dergilerinden makale çevirip özetleyebilir hale geldi. Böyle giderse bilim okuryazarlığıyla ilgili karamsarlığımın yersiz olduğuna hükmetmek zorunda kalacağım için umutlanıyor ve seviniyorum. Sonra da sözü kitaplara, önermek istediğim bir romana getirmek istiyorum.
Corona ve Covid bizim için yeni fenomenler olsa da salgın insanlık için yeni bir konu değil. Kitaplar evreninde de genetikten sosyal tarihe kadar hemen her disiplinin ilgisini çekmiş olduğu gibi sanat ve özellikle edebiyat ona karşı kayıtsız kalamamış. Doğası ve tanımı gereği salgına her seferinde hazırlıksız yakalanan toplumlar açısından bir çeşit küçük kıyamet olduğu düşünülmüş. Geçmişten günümüze ulaşan bütün anlatılar öyle yaşandığını veya öyle hissedildiğini gösteriyor.
Sosyal hayatımızın sınırlandığı ilk günlerde dört duvar arasında kendimizi nasıl oyalayacağımızın hesaplarını yaparken karşımıza salgın temalı film, sonra dizi ve kitap önerileri çıkmaya başladı. Önerilerin karşılık bulduğunu ve en çok takip edilenler listelerinde üst sıralara tırmandıklarını da gördük. Camus’nün, Saramago’nun, Defoe’nun, Jack London’ın her zaman okunan meşhur anlatıları ve ardından daha az popüler olan diğerleri daha da geniş bir okur kitlesine ulaştı. Kurgu dışında ise Nikforuk’un kitabı sanırım hâlâ başı çekiyor. Corona/Covid edebiyatı, sineması, sanatı henüz ortalıkta görünmüyor fakat er ya da geç görünecektir. Corona ve Covid’e dair edebiyat dışında, genellikle deneme ve makalelerden oluşan çok sayıda derleme kitap