Gözlemlemek; bir nevi olayları, kişileri ya da herhangi bir şeyi okumak değil mi aslında. Duruma böyle bakınca ilk ayetin, ilk emrin “Oku” olmasının ne kadar geniş bir anlam barındırdığını düşünüyorum. Allah’ın bize etrafı oku, olanları oku, kişileri oku, kendini oku demesi gibi geliyor. Hep zihinde bir işlem. Edebiyatta bu değil mi zaten. Tıpkı Proust’un yaptığı gibi hayatı okumak, insanları okumak, kendini okumak.