Nasıl ki korku, dışsal tehlikeye karşı bir tepki ise, kaygı da içsel çelişkinin duygusal boyutunu oluşturur. ... Hastalığı benzersiz kılan bütün korunma mekanizmalarının altında kaygı yer almakta ve her hastalık türü, bu kaygıya karşı belirli bir yöntemle tepki vermektedir. HİSTERİK kişi kaygısını bastırıp geçersiz kılarken, bunun bedensel bir belirti olarak ortaya çıkmasına olanak verir. ... PARANOYAK kişiye gelince çelişkilerini kendi içinde barındıran tüm duygularını öteki kişilere yansıtarak, ketdisini mitsel bir şekilde haklı göstermeye çalışır. ... Kaygının gizli dayatmasıyla savunma mekanizmaları devreye girmeye başlar. ...
Öyleyse bir anlamda, psikolojik evrimin kaygı aracılığıyla bireysel tarihe dönüştüğünü söyleyebiliriz.
Aşk bir duygu hali, tek kişilik bir yaşantı değil; bir başarıdır. Aşk ötelini manipüle edememe, yönetememe halidir. Manipüle olursa aşk olmaz, köle efendi ilişkisi olur. Efendi de köleye muhtaç olduğu için köleleşir. Bu da insan olma olanaklarını çökertir ve insan olma yolunda büyük kayıplar vermektir. -Ahmet İnan
Evrimde, geçmiş, şimdiki zamanı gerçekleştirir ve mümkün kılar. Tarihte ise, şimdiki zaman geçmişten ayrılarak geçmişe bir anlam katar ve geçmişin anlaşılır olmasını sağlar. Psikolojik oluşum, aynı zamanda hem evrim hem de tarihtir.
Diyaloğun, insanlar arası ilişkinin bir biçimini oluşturabilmesi için, çok uzun bir toplumsal evrimin gerçekleşmesi gerekmiştir. Bunun mümkün olması, ancak bulunduğu çağda hiyerarşinin içine hapsolmuş, kurulu düzeninin dışında bir şeye izin vermeyen hareketsiz bir toplumdan, insanlar arası ilişkilerdeki eşitliğin potansiyel mübadeleyi, geçmişe bağlılığı, gelecek vaadini, bakış açılarının karşılıklı-lığını mümkün kılıp garantilediği bir topluma geçişle olanaklı hale gelmiştir.