Hiçbir şeyin öğrenilemeyeceğini öğrenmek için hayli zaman harcadım ve harcıyorum hâlâ, dostum Govinda; şimdiye kadar öğrendiğim tek şey, hiçbir şey öğrenemeyeceğim oldu.
Eğer doğru yolu görebiliyorsan, bu yolda sapmadan ilerlemek senin elindedir. Ancak doğru yolu göremiyorsan, kendini geri çek ve en iyi danışmanlara başvur. Başka engellerle karşılaşırsan da adil olanı düşünerek ilerle, mevcut durumunun müsaade ettiği kadar. Çünkü bu konuda muvaffak olmak en iyi şeydir, daha doğrusu bundan geri çekilme tek gerçek hatadır.
Marcus Aurelius’u okurken insanı en çok çarpan şey, onca yüzyıl öncesinden bugünkü telaşlarımıza ayna tutması. Koskoca bir imparatorun, zamanın uçurumu karşısında kendi küçüklüğünü kabullenip "yıldızların hareketini onlarla dönüyormuş gibi gözlemle" diyerek derin bir sadelikle teselli bulması inanılmaz etkileyici.
Sanki o günden bugüne insan doğası hiç değişmemiş; hâlâ o sonsuzluğun içinde kaybolmamak için çabalıyor, doğru yolu bulamadığımızda kendimizi geri çekip vicdanlı kalmaya çalışıyoruz.
Binlerce yıl önce yazılmış şahsi notların, bugün gökyüzüne bakarken hissettiğimiz o dinginliğe ve dünyevi dertlerden arınma arayışına bu kadar nokta atışı tercüman olması gerçekten büyüleyici.
Kendime DüşüncelerMarcus Aurelius · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 202428bin okunma