Babil üstünlüğü döneminde nippur tanrısı enli ve eridu tanrısı enkinin yaratıcı rolleri marduk'a transfer edildi.o tarihe kadar enlile ait olan bel unvanı da Başkent babil'in tanrısı marduk'a aktarıldı.böylece Babil Asur pantolonunda sık sık Baal adına rastlarız.Sümer pantolonuna ait enkinin adı EA,inannanın adı iştar, dumuzi'nin adıysa tammuz olarak değiştirilip Babil pantolonuna mal edildi.Babil mitolojisi de tanrı tammus dumuzi tıpkı Sümer mitolojisindeki gibi tanrıça iştar inannanın sevgilisi ya da kocası olarak tanıtır.
Sümer şairlerine göre tanrıça inanna toplumun süsü sümer'in neşesidir. Akatlar ve samilerce iştar, musevilerce astarte, yunanlılarca afrodit, romalılarca Venüs adını taşıyarak yüzyıllar boyu çeşitli toplumların efsanelerinde yaşamıştır. Venüs yıldızını temsil eder. Sümerler kadın'da gördüğü ve görmek istedikleri bütün nitelikleri inannanın şahsında toplamış onu yüceltmiş ve ölümsüzleştirmişlerdir.
Sümerler
Sümerler sayıca epey çok tanrı yaratmışlardır. Mitlerinde göğe, toprağa, denize, Ay’a ve savaşa adanmış tanrılar gibi diğer mitolojilerdeki tanrılarla akraba olan pek çok karakter vardır.
Tevrat'la İncil'deki hikayelerin çoğu Sümer efsaneleridir.
Bu efsanelere göre öteki tanrılar, Marduk'u, okyanus tanrısı Tiamat'la savaşmaya çağırdılar. Marduk, Tiamat'ı
yendi ve denizlere sınırlar çekti. Tanrılara tapınan bir varlık bulunsun diye de balçıktan insanı yarattı. Sonraları insanlardan hoşnut kalmayan tanrılar, onları yok etmeyi kararlaştırdılar. Tanrı Ea, tanrılar kurulunun bu kararına
karşı, çok sevdiği bir insan olan Ut-Napiştim'i kurtarmayı düşünür. Onun düşüne girerek bir gemi yapmasını fısıldar. Ut-Napişim, yaptığı geminin içine karısını, çocuklarını, işçilerini, hayvanlarını ve tohumlarını doldurur.
Tufan başlamıştır, bütün insanlar boğulmuşlardır. Ut-Napiştim'in gemisi yüzmektedir. İnsanların boğulduğunu gören tanrılar, kuşkuya kapılmışlardır. Tanrılar kraliçesi olan İştar sızlanmaya başlamıştır: İnsan yeniden balçık
oldu. Tanrılar kurulunun bu kararına katıldığım için ben de sorumluyum bundan...
Fırtına, yedi gün sürdükten sonra kesilir: Ut-Napiştim, önce bir güvercin salıverir, güvercin geri gelir: Ertesi gün bir kırlangıç salıverir, o da geri gelir. Üçüncü gün bir karga salıverir, karga geri gelmeyince, gemisini durdurur ve
gemisinin konduğu dağın doruğunda bir kurban keser.
Tanrılar, kurbanın çevresine sinekler gibi üşüşürler. Tufanı
tertipleyen tanrı Enlil, tanrılar kurulunun kararına ihanet ettiği için tanrı Ea'ya bir güzel çıkışır. Tanrılar artık yapacakları bir şey kalmadığı için, Ut-Napiştim'le karısına ölmezlik bağışlarlar.
Nuh ve Tufan hikayesinin aslı olan bu Sümer efsanesi, Tevrat'la İncil'den dört bin yıl (kırk yüzyıl) öncedir.
Antik Mısır mitlerinin bazen Levant ve Mezopotamya mitleriyle nasıl uyumlu olduğunu gördük. Mezopotamya Krallığı olan Sümer mitolojisiyle karşılaştırmalar yapılmıştır, MÖ 4000’den beri rüzgâr ve fırtına tanrısı Enhil, adalet ve güneş tanrısı Utu, babası ay tanrısı Nanna gibi tanrıların yaşadığı, piramit benzeri zigguratlar tapınaklar haline geldi. Büyük Osiris ve Set miti gibi, Sümerlerin Gılgamış Destanı cinayet ve ölümsüzlükle mücadele eder ancak anlatıları farklıdır. Antik Mısır gibi pek çok Sümer gizemi, hâlâ çevrilmemiş 50.000 kil tabletle gizemini korumaktadır.
Tanrılar ticaretiTarih
Eski Irak'ı kapsayan bir alan olan "Mezopotamya", "iki nehrin arasındaki toprak" anlamına gelir, iki nehir Dicle ve Fırat'tır. Bu büyük nehirler yalnızca verimli bir tarım bölgesi olan Bereketli Hilal'i sulamakla kalmamış, aynı zamanda Körfez'e giden ticaret gemileri için ana yollar sağlamıştır. En azından Eski Krallık'tan (MÖ 2686–2160) itibaren Antik Mısır bu bölgeden çıkan büyük devletlerle etkileşim halindeydi: Sümer, Babil ve Asur ekonomik, askeri ve kültürel bakımdan muhtemelen en etkili devletlerdi.En azından MÖ 5000'den itibaren Sümerli tüccarlar ve Nil Deltası'ndaki önemli şehirlerden gelen tüccarlar mallarını takas ederlerdi, özellikle inanç sistemiyle ilgili kültürel fikirleri ve sanat formlarını da paylaştıkları düşünülür. İki krallık benzer tanrı ve tanrıça kategorileri paylaşırdı: kozmik ve antropomorfik, koruyucu ve savaşçı, astronomi, büyü ve adalet gibi doğal güçleri ve entelektüel güçleri temsil edenler. Bu nedenle, tanrı ve tanrıçaların bu bölgeler arasında mutlu bir şekilde seyahat etme ihtimali yüksekti.