Albert Camus, edebiyat tarihinin ve varoluşçu felsefenin en sarsıcı başyapıtlarından biri olan bu eserinde; insanlığın çaresizlik, ölüm ve anlamsızlık karşısındaki o muazzam direnişini epik bir dille ölümsüzleştiriyor. Roman, Cezayir’in Oran kentinde aniden ortaya çıkan ve tüm şehri dış dünyaya kapatan korkunç bir veba salgınını ve bu salgının ortasında kalan insanların psikolojik, ahlaki ve varoluşsal dönüşümlerini konu alıyor.
Camus, o alametifarikası olan sade ama hipnotize edici üslubuyla, şehri pençesine alan vebayı sadece biyolojik bir hastalık olarak değil; insanlığın kaçamayacağı o kaçınılmaz "saçma"yı (*absürd*), kötülüğü ve her an kapımızı çalabilecek olan felaketleri simgeleyen devasa bir alegori olarak kurguluyor. Salgının ilk günlerindeki inkar ve bencillik, yerini yavaş yavaş toplumsal bir dayanışmaya bırakırken; Dr. Rieux, Tarrou, gazeteci Rambert ve oda kâtibi Grand gibi karakterler üzerinden yazar, kötülüğe karşı boyun eğmeyen insani erdemi masaya yatırıyor. Karakterler, dünyanın anlamsızlığına ve ölümün acımasizlığına rağmen, sırf "insan olmanın gereği" olarak görevlerini yapmaya ve vebaya karşı savaşmaya devam ediyorlar.
Kitap, ikinci Dünya Savaşı’nın ve Nazi işgalinin yarattığı o boğucu karanlığın da edebi bir yansıması olarak kabul edilir. Camus, dinin salgını bir ceza olarak gören dogmatik bakış açısıyla, bilimin ve insan sevgisinin pratik ahlakını karşı karşıya getirerek okuru derin bir vicdani sorgulamaya iter.
*Veba*; felaketler karşısında umutsuzluğa kapılmak yerine, yaşama anlam katmanın yegane yolunun direniş, dürüstlük ve dayanışma olduğunu haykıran; her çağda ve her kriz anında insanlığın yüzleşmek zorunda kaldığı o karanlığı ve aydınlığı fısıldayan evrensel ve zamansız bir başucu klasiğidir.
Veba: Kötülüğün Karşısında İnsan Kalabilmek
Albert Camus'nün Veba romanı ilk bakışta bir salgın hikâyesi gibi görünür. Oysa romanın asıl konusu hastalık değil, insanın kötülük karşısındaki tutumudur. Camus, Oran kentini veba mikrobu ile kuşatırken aslında insanlık tarihini kuşatan daha büyük bir sorunun peşindedir. İnsan, yenemeyeceğini bildiği bir kötülüğe karşı neden mücadele eder? Romanın gücü de zayıflığı da bu sorunun etrafında şekillenir.
Camus'nün dünyasında kötülük istisnai bir durum değildir. Veba yalnızca bir hastalık değildir. Savaş, baskı, fanatizm, ideolojik körlük ve insanın insana uyguladığı her türlü tahakkümün simgesidir. Romanın sonunda doktor Rieux'nün söylediği gibi, veba mikrobu hiçbir zaman tamamen ölmez. Bu düşünce yalnızca biyolojik bir gerçeği değil, insanlık durumunu anlatır. Kötülük her zaman geri dönebilir.
Bu noktada Camus'nün çağdaşlarından ayrıldığı görülür. O, tarihi nihai bir kurtuluşa doğru ilerleyen bir süreç olarak görmez. Ne dinî kurtuluş vaadine ne de siyasi ütopyalara güvenir. Çünkü ona göre insanlık tarihi, iyiliğin kesin zaferlerinden çok, kötülüğün tekrar tekrar farklı biçimlerde ortaya çıkışlarının tarihidir. Ancak Camus'nün karamsarlığı umutsuzluğa dönüşmez. Veba'nın merkezindeki asıl fikir, kötülüğün varlığı değil, ona rağmen insan kalabilme çabasıdır. Doktor Rieux'nün kahramanlığı burada ortaya çıkar. O ne bir azizdir ne de bir devrimci. Dünyayı kurtaracağını düşünmez. Sadece ölen insanların yanında durur. Camus'nün ahlakı tam da burada şekillenir. İnsanlık, büyük ideallerden önce başkalarının acısını azaltma sorumluluğudur.
Bu yaklaşım günümüzde de son derece değerlidir. Çünkü modern insan çoğu zaman büyük davaların peşinde koşarken somut insanı unutabilmektedir. Adalet adına baskı, özgürlük adına şiddet veya kutsal değerler adına dışlama üretebilmektedir.
Reklam
Veba 
Albert Camus
Kitap ne anlatıyor bize öncelikle; Albert Camus’nün 1947 yılında yayımlanan Veba romanı ilk bakışta Cezayir’in Oran şehrini abluka altına alan amansız bir salgının anatomisi gibi görünse de, aslında insanlık durumuna absürde ve bu saçmalık karşısında insanın takınacağı ahlaki duruşa dair yazılmış en güçlü felsefi başyapıtlardan biridir. Camus, dış dünyaya tamamen kapalı, monoton ve denize sırtını dönmüş bir liman kenti olan Oran’ı sahne olarak seçerken, esasen modern insanın sıkışmışlığını ve mekanik yaşamını hedefler. Şehirde aniden beliren ve sokakları dolduran fare ölümleriyle başlayan süreç, insanlığın görmezden gelmeyi seçtiği amansız bir gerçeklikle yüzleşmesinin ilk adımıdır. Romanın temel dayanak noktası, felaketin kendisinden ziyade, insanların bu felaket karşısında geçirdiği psikolojik ve ahlaki dönüşümdür. Camus, vebayı hem somut bir hastalık hem de totalitarizm, savaş, kötülük ve bizzat hayatın anlamsızlığı gibi soyut kavramların bir metaforu olarak kullanır. Romanın satır aralarında şu gerçek tokat gibi yüzümüze vurulur: "Herkesin içinde veba vardır, çünkü hiç kimse, dünyada hiç kimse bundan muaf değildir."
Hikaye ilerledikçe Oran şehri dış dünyaya kapatılır, karantinaya alınır ve sakinleri ansızın mutlak bir sürgünlük ve ayrılık hissinin içine fırlatılır. Sevgililer, aileler ve dostlar birbirlerinden kopmuştur. Camus, bu kolektif acıyı tasvir ederken insanın zamana ve mekana karşı verdiği savaşı anlatır. Ancak bu karanlığın tam ortasında, insanın asıl büyüklüğü ortaya çıkar. Romanın başkişisi Doktor Bernard Rieux, soyut ideolojilere ya da metafizik kurtuluş vaatlerine inanmayan, sadece önündeki somut acıyı dindirmeye çalışan bir rasyonalisttir. Rieux için vebaya karşı savaşmak bir kahramanlık değil, sadece bir "dürüstlük" meselesidir.
Veba: 'Başyapıt' Denilen, 303 Sayfada Bana Sadece Bir İki Cümle Veren Kitap
"Bir şehrin felaketini anlatacağım derken, okuyucusunun sabrını felakete dönüştürmüş bir klasik."
Merhaba kitap dostları! Bugün, Albert Camus'nün dünya çapındaki başyapıtı "Veba" sını dürüstçe konuşacağım. Bu inceleme, bir övgü değil, "zor okunan klasikler" kervanına katılan bir okurun samimi bir itirafı olacak.
Kitap, Cezayir'in Oran şehrinde aniden ortaya çıkan bir veba salgınını ve halkın bu felaketle baş etme çabasını anlatıyor . Baş kahraman Dr. Bernard Rieux, vebanın varlığını kabul etmekte zorlanan yetkililere karşı mücadele ederken, ekip arkadaşları Tarrou, Grand ve Rambert ile birlikte dayanışma örneği sergiliyor . Romanın aslında bir alegori olduğu, vebanın Nazi işgalini/felsefi olarak da hayatın anlamsızlığını temsil ettiği söyleniyor .
Camus bu kitapta, "insanların vebadan öğrenebileceği tek şey, insanlarda görülmeye değer şeyler olduğudur" gibi güçlü mesajlar veriyor .
Neden "Sıkıldım" ve Neden "Başarılı Bulamadım?"
1. 303 Sayfa Boyunca Aynı Şeyi Anlatmak: Abartı Değil, Tespit.
Kitabın neredeyse tamamı bir şehrin vebaya yenik düşüşünü, insanların bu süreçte maddi ve manevi çöküşünü anlatıyor. Başlarda merak uyandıran bu anlatım, hızla "sürüncemeye" dönüşüyor . Aynı karamsar atmosfer, aynı çaresizlik duygusu, aynı iç monologlar... Yazarın felsefi mesajlarını iletmek için bu kadar sayfaya ihtiyacı var mıydı? Bence yoktu.
2. "Zor Bir Okuma Deneyimi": Ben de Yaşadım, Yalnız Değilsiniz.
Camus'nün dili zaten felsefi ve ağır. Bunun üzerine kötü bir çeviri denk geldiğinde ortaya çıkan sonuç .
- "Umarım kitap daha akıcı olur" diye sayfaları çevirdim, olmadı.
- "Belki sonuna doğru bir şeyler değişir" diye sabrettim, değişmedi.
- **"Acaba ben mi
Salam, bu gün sizinlə Albert Camusun "Taun" romanının təhlilini bölüşəcəyəm.
Əsər fəlsəfi roman janrında yazılmışdır. Əsərdə ölümün absurdluğu, bir nəfər öləndə faciə saydığımız şeyin, hər hansısa virus təbii fəlakəti qarşısında insanların ölümünün sadəcə statistika, rəqəmlərdən ibarət olduğu göstərir. Absurd həyat, insanların fərqli baxış bucaqları, kollektiv məsuliyyət kimi ünsürlər əsərdə çox real şəkildə işlənmişdir.
Əsərdə hadisələr Oran şəhərində baş verir. “Taun” əsəri Oran şəhərində qəfil yayılan epidemiyadan bəhs edir. Şəhər karantinə alınır, insanlar sevdiklərindən ayrı düşür, ölüm gündəlik həyatın bir parçasına çevrilir. Roman hadisələrdən çox insanların bu fəlakətə olan mənəvi reaksiyalarını göstərir. Bəziləri ölümü sakitcə qəbul edir, bəziləri isə bu fəlakətdən insanları xilas etmək üçün yol axtarır.
Camus taunu təkcə xəstəlik hesab etmir. Taun əsərdə müharibə, faşizm, biganəlik, insanın insana laqeydliyi kimi bütün kollektiv bəlaların simvolu kimi verilib.
İndi isə əsərdəki bəzi obrazlar haqqında olan fikirlərimə gələk:
Dr. Bernard Rieux obrazı əsərdə əsas olanda verilən obrazlardan biridir. Rieux həkimdir. Əvvəldən bu bəlaya çarə tapmaq üçün çalışır. Rasional biridir, insanları aldatmaq istəmir, mərhəmətlidir, insanları qorumağa, xilas etməyə çalışır. Ümidə deyil, məsuliyyətə inanır, buna görə də daim işinə köklənib insanları xilas etmək üçün çalışır.
Əsərdə ən sevdiyim obrazlardan biri də Tarrou obrazı oldu. Bu obrazda bir növ özümü gördüm. Dərin düşüncəli, müşahidəçi bir obrazdır. Humanist, idealist, mərhəmətli biridir. Günah anlayışı ilə daxili mübarizə apardığını əsər boyu görürük.
Paneloux əsərin əsas dindar obrazıdır. Virus zamanı qara kütlənin idarə olunmasında onun rolu böyük olur. Dini inancını sarsıtmamaq üçün kor-koranə ölümü qəbul
Albert Camus
• Dogum: 1913 Mondovi - o dönem Fransiz Cezayiri)
• Olüm: 1960, Villeblevin, Fransa - bir trafik kazasinda
Eser yayin tarihi : 1947
Veba’da Camus’nun insan ruhunu çok derinlemesine gözlemler.
Roman, Cezayir’in Oran kentinde geçer.
Bir gün kentte fareler ölmeye başlar; ardından insanlarda da gizemli bir salgın baş gösterir.
Bu, vebadır — ölüm hızla yayılır, şehir karantinaya alınır.
Ana karakter Dr. Bernard Rieux, salgına karşı mücadele eden bir hekimdir.
Yanında Tarrou, Rambert, Grand, Paneloux gibi farklı kişilikler vardır.
Herkes bu felaket karşısında kendi vicdanıyla yüzleşir: kimisi Tanrı’ya sığınır, kimisi kaçmak ister, kimisi dayanışmayı seçer.
Aylar süren korku, yalnızlık, açlık ve ölümlerden sonra salgın yavaşça çekilir.
Ama Rieux, asıl vebanın mikrop değil, insanlardaki kayıtsızlık ve bencillik olduğunu anlar.
Romanın sonunda, veba sona ermiş gibi görünse de Rieux şöyle düşünür:
“Veba mikrobu asla ölmez, sadece uykuya yatar.”
Camus’nün ana fikri, yaşamın anlamsızlığı karşısında bile insanın ahlaki bir sorumluluk taşıması gerektiğidir.
“Absürd” bir dünyada, insanın anlamı eylem ve dayanışma yaratmasında yatar.
Karakterler
Dr. Bernard Rieux
Romanın başkahramanı ve anlatıcısıdır. Cezayir’in Oran kentinde görevli bir doktordur. Veba salgını boyunca hem mesleki hem insani bir sorumlulukla mücadele eder. Olaya duygusallıktan çok akılcı ve insancıl bir tavırla yaklaşır. Romanın sonunda anlatıcı olduğunu da öğreniriz.
Reklam
Reklam