Milliyet ülküsü ilk olarak gayr-i müslimlerde, sonra Arnavut ve Araplarda, en nihayet Türklerde ortaya çıktı. Türklerin en sona kalması sebepsiz değildir: Osmanlı Devleti’ni Türkler oluşturmuştu. Devlet fiili bir millet ; milliyet ülküsü ise iradî bir milletin kökü demektir.
Türkler, ilkin sezgisel bir sakınmaya tâbi olarak, bir ülkü için bir mevcut olanı tehlikeye düşürmekten çekinmişlerdi. Bunun için Türk düşünürleri, “Türklük yok, Osmanlılık var” diyorlardı.