Hikaye Seni Anlatıyor!*
Atilla Hünel
''Ne gülüyorsun?'' diye sormuştu Horatius seyircisine; ''değiştir isimleri, anlatılan senin hikayendir!''
*Yazının başlığı, Karl Marx’ın ve marksizmin temel yapıtı Kapital’in 1. cildinin, orijinal dilindeki (Almanca) birinci baskısındaki önsözde geçer.
Marx, Alman işçisine, İngiliz sanayi ve tarım işçilerinin durumuna omuz silker ya da iyimser bir biçimde Almanya’da işlerin bu kadar kötü olmadığı gerekçesiyle kendini avutursa, “De te fabula narratur (Hikaye seni anlatıyor)” diyerek uyarıda bulunur. Marx o günlerin somut koşullarında Alman işçileri ve okurlarına uyarıda bulunuyor olsa da, bu aynı zamanda günümüzün rehavet içinde olan insanına da gönderilmiş bir mesajdır; mesaj hepimizedir.
Marx’ın eserlerinde en çok atıf yapılan bu söz (De te fabula narratur / Hikaye seni anlatıyor), sanıldığı gibi Marx’a ait değildir. Peki ama kime ait? Bunu öğrenmek için Marx’ın, Kapital’in birinci cildini yayınlattığı 14 Eylül 1867 yılına kadar gidip, Marx’a bir merhaba deyip tebriklerimizi sunmak için mola verdikten sonra derin bir nefes alıp zamanda yolculuğumuza devam ediyoruz ve 1883 yıl daha geriye gidiyoruz: Antik Roma’ya. Evet, biraz uzun bir yolculuk oldu ama Marx arkamızdan sesleniyor: “Bilime giden düz yol yoktur, ve ancak onun dik patikalarında yorucu tırmanmaları göze alanlar aydınlık doruklarına ulaşabilirler.” Marx’ın sözlerine kulak veren okuyucular için yolumuza devam ediyoruz.
De te fabula narratur, Hikaye seni anlatıyor. Bu sözle, cimrilerin kendi zenginliklerini seyretmekle yetinmesi anlatılır. Cimri insana hitap eder. “Quid rides mutato nomine de te / fabula narratur (Ne gülüyorsun? Anlatılan senin hikayen)” M.Ö. 35 yılında söylenmiş bir söz. Söyleyen ise Quintus Horatius Flaccus ya da diğer adıyla Horace (8 Aralık M.Ö. 65