deniz taşkın
@tskdnz
İnsanlar bedenlerini süslemek için servet harcarlar, akıllarını süslemek içinse hiç çaba göstermezler. Bu yüzden çoğu dışarıdan parlak, içeriden çürüktür.
Hindistan'ın ilk Babür imparatoru Babür'ün zarif minyatür portrelerine baktığımızda, ilk dikkatimizi çeken şey egzotizm olabilir: Boynunda dizi dizi inci takılı, kafasına mücevherlerle bezeli bir sarık kondurmuş sakallı adam mermer bir tahtta oturur, tahtı revanda uzanır şekilde veya at üzerinde, kimi zaman kolunda bir şahinle resmedilir. Ancak yine de bizlere bu ışıl ışıl yüzeyin altına sızabilmemiz için açık bir kapı bırakır ki onun ne kadar karmaşık ve ilginç bir insan olduğunu keşfedebilelim.
1483 yılında doğan Babür, türlü badirelerle Kabil'de bir krallık kurduktan sonra 1526'da Hindistan imparatoru olup 1857'ye dek yaşayacak bir hanedan kuran küçük bir Orta Asya prensiydi. Anıları hem geçtiği çetrefilli yolları hem de umutsuzluğa kapılarak her şeyden vazgeçip kaçıp gitmeyi düşündüğü anlar da dahil olmak üzere kendi tepki ve düşüncelerini aktarıyor. "Böylesi zorluklar karşısında," diyor kendisine, "hayatta olduğum sürece [ ... ] dünyanın sonuna gidecek olsam bile kendi başıma çekip gitmem daha iyi olacaktır." Ancak her defasında kendini toparlamayı başarıyor: "Bir insan hüküm sürme iddiasındaysa ve fethetmek arzusuyla yanıp tutuşuyorsa, işler bir iki kez ters gittiğinde öylece oturup izlemekle yetinemez." Sebat ederse bunun ödülünü eninde sonunda alacağını söylüyor kendisine: "Şans kapıyı çaldığında, tereddüt etmemek çok önemlidir. Sonrasında pişman olmak hiçbir işe yaramayacaktır." Böyle düşündüğünü bilebiliyoruz ve bunu ifade eden kelimelerine sahibiz çünkü kendi dönemi ve rütbesinde pek de alışılmadık bir şekilde anılarını yazmıştı Babür.
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
ANILAR VE GÜNLÜKLER aynı zamanda hepimizin fark etmeden yarattığı basmakalıplara da deva olur. Batı'da Haçlılara dair belli bir görüşe sahip olarak büyürüz. Bu görüş, asil şövalyelerin Hıristiyanlığın kutsal topraklarını barbar Müslümanlardan almak üzere Orta Doğu'ya gittiği popüler edebiyat eserleri ve filmlerle şekillenir ve bugün Orta Doğu'ya dair düşünme şeklimizi etkiler. Amin Maalouf'un mükemmel kitabı Arapların Gözünden Haçlı Sef erleri'ni veya 1083'te doğan, bir Bizans imparatorunun kızı Anna Comnena'nın anılarını okuduğunuzdaysa tamamen farklı bir tabloyla karşılaşırsınız. Comnena'nın yazıları Konstantinopolis'in insanlarını ve dinden çok yağmacılıkla ve ganimetlerle ilgileniyor gibi görünen, tıp ve temel hijyene olan yaklaşımları oldukça ilkel olan Batılılara zavallı gözüyle bakan Levantenleri gösterir.
İtiraf etmeliyim ki insan, günlük hayatta yapmaması gereken şeyleri yaparken büyük bir zevk alıyor. Araştırma adına başkalarının özel mektuplarını ve günlüklerini okumak da bu tür yasaklı zevklerden biri.
Tarihte istisnai derecede merak duygusuna sahip insanların listesini hazırlamaya başladığımda, elimdeki isimlerin çoğunun kadın olduğunu fark ettim. Bunun nedeninin kadınların doğası gereği erkeklerden daha meraklı olması değildi; bence asıl neden kadınların kendi yollarını çizmesinin erkeklere göre daha zor olmasıydı. Kadınlar tarih boyunca, kendilerinden beklenen ve beklenmeyenlere dair koyulan katı kurallara karşı koymak zorunda kalmıştı. Tıp fakültesine giden ilk kadınlar, kendilerine ders vermeyi reddeden veya onları korkutarak okuldan vazgeçirmeye çalışan erkek öğretmenlerle karşılaşmıştı. Hindistan Britanya İmparatorluğu'nun bir parçasıyken kocalarının yanına Hindistan'a giden Britanyalı kadınlar, Britanya Raj'ına uygun davranmaları gerektiği konusunda durmaksızın uyarılara maruz kalmıştı; Hint sanatına, geleneklerine veya Hintlerin kendisine büyük bir ilgi duymamaları gerekiyordu. Afrika'yı veya Orta Doğu'yu keşfe çıkan gözü kara kadın gezginler hemcinsleri tarafından ayıplanmış, gittikleri yerlerdeki kişiler tarafından da yanlış anlaşılmıştı.
Kraliçe 1. Elizabeth, Büyük Katerina veya İmparatoriçe Wu gibi ya doğuştan ya da evlilik yoluyla büyük bir güce sahip olan kadınların bir şekilde noksan, hatta korkunç kişiler olduğu ileri sürülüyordu. Elizabeth Bakire Kraliçe'ydi, yani kadınlığını tamamlayamamıştı, bunun yanı sıra Katerina ve İmparatoriçe Wu'nun tıpkı erkek bir yönetici gibi, tuhaf cinsel istekleri olduğu, onlarca aşığı kullanıp attığı söylenirdi. Bu durum elbette değişti ama bizim inanmak istediğimiz kadar da değişmedi. Kimse erkek bir politikacıya cırtlak demez ama Margaret Thatcher hakkında bu sık sık söylenirdi, bugün Hillary Clinton için hala söyleniyor. İş dünyasındaki erkekler "güçlü"yken, kadınlar "baskıcı"dır.
Buna rağmen özellikle
1841 YILINDA, genç, soylu bir İngiliz kadın annesine şöyle yazmıştı:
"Sinir sistemimdeki bazı tuhaflıklar sayesinde, başkalarının algılayamadığı şeyleri algılayabiliyorum... gizli şeyleri içgüdüsel olarak sezebiliyorum: Gözlerin, kulakların ve sıradan duyuların algılayamadığı şeyler bunlar. Sadece bu bile keşif konusunda bana yardımcı olabilirdi aslında ama bir de son derece gelişkin bir muhakeme yetim var." Ada Lovelace karmaşık bir geçmişe sahipti. Dindar annesi romantik, talihsiz ve aynı zamanda yoldan çıkmış bir şair olan Lord Byron'la evlenmişti. İlişkileri bir aşk evliliği gibi görünse de (tabii annesinin Lord Byron'ın borçlarını kapatacak büyük servetinin de bir faydası olmuştur), Ada doğduğunda ayrılmışlardı. Ve Leydi Byron, Ada'nın babasının tehlikeli mirasının etkilerini yok etmek konusunda kararlıydı. Kızını sükunete kavuşturacağını ve mantıksal tarafını geliştireceğini umarak matematik okumasını sağlamıştı.
Ada matematiği pek sevmişti.
O da daha sonraları Lovelace Kontu olacak bir adamla evlen diyse de, hem bir eş ve anne olmayı hem de merakının peşinden gitmeyi bir şekilde başarmıştı. 1832'de henüz on yedi yaşındayken, bir matematik dehası ve mucit olan Charles Babbage'la tanışma şansını yakalamış ve arkadaş olmuşlardı. Babbage ömrünün çoğunu mekanik hesap makinaları yaparak geçirmişti; 1840'ların sonlarına doğru
Ada kendisine bir meşgale ararken, Babbage karmaşık matematiksel hesapları delikli kartlar yardımıyla yapabilen, bilgisayarın ilkel bir versiyonu olarak kabul edebileceğimiz, Analitik Makine adını verdiği şey üzerinde çalışıyordu. Hayata geçirilmesinden yüz yıl önce merkezi işlem ünitesi, yazılım ve rasgele erişimli bellek (RAM) üzerinde kafa yoruyordu ancak o dönemin teknolojisi henüz bunları gerçekleştirmesine yetecek kadar