deniz taşkın
@tskdnz
İnsanlar bedenlerini süslemek için servet harcarlar, akıllarını süslemek içinse hiç çaba göstermezler. Bu yüzden çoğu dışarıdan parlak, içeriden çürüktür.
Tarih, insanları birbirine düşürmek, politikaları veya eylem planlarını meşrulaştırmak için kullanıldığında tehlikeli bir hale gelebilir. Yugoslavya tuzla buz olduğunda Sırplara, Hırvatlara ve Boşnak Müslümanlara düşman oldukları ve sonsuza dek düşman kalacakları anlatıldığı için komşuların birbirine düştüğü 1990'ların kabus dolu günlerinin fitilini kısmen milliyetçi tarih anlatımları ateşlemişti. ABD ve Britanya hükümetleri 2003'te Irak'ın işgalini meşru kılmak için sıklıkla yapıldığı üzere yine tarihten faydalanmıştı. Bizlere Saddam Hüseyin devrilmezse, demokrasilerin Hitler, Mussolini ve Japon militaristleri durdurmayı başaramadığı 1930'ların bir tekrarını yaşayacağımız söylenmişti.
Ne var ki tarihin kötüye kullanımı onu göz ardı etmek için bir neden değildir. Bunun yerine günümüz kuşaklarının tüm karmaşıklığıyla geçmişi öğrenmesini ve buradan çok basit ama hayati bir ders almalarını sağlamalıyız: Bu ders de tarihin tek bir doğru okumasının olmadığıdır. Tarih daha çok yeni materyallerle, yeni yorumlarla ve yeni sorularla şekillenip devam eden bir iştir. Bunu anlamak, tarihin kendilerine emrettiğini yerine getirdiklerine büyük bir özgü venle inanan Hitler, Stalin gibilere karşı bir aşı görevi üstlenebilir.
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Tarihi tarih yapan ve bugün yaşayan bizler için ete kemiğe büründüren şey, bireyler ve dünyaları arasındaki karşılıklı etkileşimdir. Kendimizi sınırlı penceremizden özgürleştirmemiz; hayal gücü ve empati yardımıyla farklı geçmişlerden, ırklardan veya etnik kökenlerden gelen çağdaşlarımızı anlamaya çalışmamız gerektiği gibi, geçmişe pek çok cepheden bakmanın da peşine düşmeliyiz.
Hindistan'ın ilk Babür imparatoru Babür'ün zarif minyatür portrelerine baktığımızda, ilk dikkatimizi çeken şey egzotizm olabilir: Boynunda dizi dizi inci takılı, kafasına mücevherlerle bezeli bir sarık kondurmuş sakallı adam mermer bir tahtta oturur, tahtı revanda uzanır şekilde veya at üzerinde, kimi zaman kolunda bir şahinle resmedilir. Ancak yine de bizlere bu ışıl ışıl yüzeyin altına sızabilmemiz için açık bir kapı bırakır ki onun ne kadar karmaşık ve ilginç bir insan olduğunu keşfedebilelim.
1483 yılında doğan Babür, türlü badirelerle Kabil'de bir krallık kurduktan sonra 1526'da Hindistan imparatoru olup 1857'ye dek yaşayacak bir hanedan kuran küçük bir Orta Asya prensiydi. Anıları hem geçtiği çetrefilli yolları hem de umutsuzluğa kapılarak her şeyden vazgeçip kaçıp gitmeyi düşündüğü anlar da dahil olmak üzere kendi tepki ve düşüncelerini aktarıyor. "Böylesi zorluklar karşısında," diyor kendisine, "hayatta olduğum sürece [ ... ] dünyanın sonuna gidecek olsam bile kendi başıma çekip gitmem daha iyi olacaktır." Ancak her defasında kendini toparlamayı başarıyor: "Bir insan hüküm sürme iddiasındaysa ve fethetmek arzusuyla yanıp tutuşuyorsa, işler bir iki kez ters gittiğinde öylece oturup izlemekle yetinemez." Sebat ederse bunun ödülünü eninde sonunda alacağını söylüyor kendisine: "Şans kapıyı çaldığında, tereddüt etmemek çok önemlidir. Sonrasında pişman olmak hiçbir işe yaramayacaktır." Böyle düşündüğünü bilebiliyoruz ve bunu ifade eden kelimelerine sahibiz çünkü kendi dönemi ve rütbesinde pek de alışılmadık bir şekilde anılarını yazmıştı Babür.
ANILAR VE GÜNLÜKLER aynı zamanda hepimizin fark etmeden yarattığı basmakalıplara da deva olur. Batı'da Haçlılara dair belli bir görüşe sahip olarak büyürüz. Bu görüş, asil şövalyelerin Hıristiyanlığın kutsal topraklarını barbar Müslümanlardan almak üzere Orta Doğu'ya gittiği popüler edebiyat eserleri ve filmlerle şekillenir ve bugün Orta Doğu'ya dair düşünme şeklimizi etkiler. Amin Maalouf'un mükemmel kitabı Arapların Gözünden Haçlı Sef erleri'ni veya 1083'te doğan, bir Bizans imparatorunun kızı Anna Comnena'nın anılarını okuduğunuzdaysa tamamen farklı bir tabloyla karşılaşırsınız. Comnena'nın yazıları Konstantinopolis'in insanlarını ve dinden çok yağmacılıkla ve ganimetlerle ilgileniyor gibi görünen, tıp ve temel hijyene olan yaklaşımları oldukça ilkel olan Batılılara zavallı gözüyle bakan Levantenleri gösterir.
İtiraf etmeliyim ki insan, günlük hayatta yapmaması gereken şeyleri yaparken büyük bir zevk alıyor. Araştırma adına başkalarının özel mektuplarını ve günlüklerini okumak da bu tür yasaklı zevklerden biri.