Sadi: (1213-1292). Akif, Şiraz’lı şair için haklı olarak “Sadi,
o bizim şarkımızın rûh-u kemâli” der. Asırlarca
medreselerde okutulan, mısraları hafızaları süsleyen
hakim. Şiir ve hikâyelerinde, sınırsız bir insan sevgisi,
özlü bir insan saygısı dile getirilir. Başlıca eserleri:
Gülistan, Bostan.
Hayyam: (1044-1132). İranlı şair ve bilgin. 11. Meşrutiyet
intelijansiyası bu rint ve deryadil hakimi Avrupa
aracılığıyla tanır. Müesses inançlara savaş açanlar onu
bayraklaştırırlar. Hayyam, Doğu’nun dar ve kalıplaşmış
nass’larını yıkmak isteyenlere Doğu’dan gelen bir
müttefiktir. “Rubâiyât” kolay ve aydınlık üslubu,
şüpheciliği, gülümseyen edası ile hürendîş yazarların el
kitabı olur. Abdullah Cevdet, Hüseyin Dâniş, Rıza Tevfik,
Nişâbur’lu şairi bir sonraki nesle devrederler. Gölpınarlı,
A. Kadir, Orhan Veli... Farsça bilen bilmeyen Rubâiyât
tercümesine girişir