Dini egzersizleri meslek zaruretile yapan insanlar, ekseriya bu ibadet hareketlerinin şekline, maddesine sahip oluyor, onun ruhunu kaybediyorlar. Hattâ bu şekillere fevkalâde dikkat ve itina ile bağlılık, onlar hakkında ittihamcı bir takip ve dar kafalılık doğurabiliyor. Din adamları gibi onların emirlerine kayıtsız şartsız bağlı bulunan ve bir dinin hayatını, onun katılaşmış kaidelerine disiplin esaslarından ibaret zannederek otomatik bir takım hareketlerde ruhlarına tatmin arayan halk zümresi de aynı tehlikeye maruzdur. Böyle anlaşılan dinî yaşayış, ahlâka bir yol olamaz; belki ancak polis rolünü oynayabilir. Doğrudan doğruya işlenen ayyaşlık, kumarbazlık, cinayet ve saire gibi halleri önleyebilir, Araya vasıtalar ve örtüler koyarak işlenebilen ahlâki rezaletlerin hiçbirisine mani olamaz. Ruhları yükseltici bir kuvvet ve Allah'a götürücü bir irade olmaktan uzaktır. Yalnız Allah sevgisiyle ve Allah'a yaklaşma gayesile yaşanan gerçek dini hayat ve sade O'na yaranmak için yapılan ibadetler, ahlâka götürücü yol olabilirler.