Bugün sizlere kısa ama barındırdığı duygusal yoğunluk ve felsefi derinlik açısından oldukça hacimli bir kitapla geldim. @cemalettinsavur ’un “İmza ve Enkaz” adlı eseri, oldukça akıcı okuru hiç yormayan, merak duygusunu anbean canlı tutan sade ve duru bir dil kullanarak modern dünya ile geçmişin izleri arasında sarsıcı bir köprü kuruyor. Anlatı, okuyucuyu Diyarbakır’ın buram buram yaşanmışlık ve samimiyet kokan o dar, kadim sokaklarından alıp, modern ve lüks rezidansların ruhsuz, soğuk beton dünyasına uzanan dramatik bir yolculuğa çıkarıyor. Tam yirmi üç yıl sonra geçmişin izini sürmek, betonların altına gömülen hayalleri aramak üzere eski bir şehre geri dönen Sadi’nin hikayesi, aslında insanın kendi hatalarıyla yüzleşme cesaretini gözler önüne seriyor. Sadi’nin o kaçamadığı vicdan muhasebesi, kendi elleriyle sebep olduğu yıkımların ortasında geçmişe sığınma çabası insanın içini acıtan bir dürüstlükle işleniyor. Karakter kadrosundaki Anzeli, Welat, Veysi ve Sadi’nin bir zamanlar çok sevdiği Zelal gibi isimler, bitmek bilmeyen bir merak duygusuyla sayfalar boyu okuru peşinden sürüklüyor. Özellikle taşlarla örülü, acı dolu hikayesiyle kalbe dokunan Aziz Amca karakteri ve onun vedası, metnin duygusal yükünü en üst noktaya taşıyor.
Kitabın en vurucu yanı, insanı kendi içine dönmeye ve hayatı sorgulamaya zorlayan felsefi altyapısı. Güçsüz insanların hayattan sürekli bir beklenti içinde olup edilgen kalmalarını, buna karşın güçlü insanların ise kendilerinden beklenti içinde olarak kendi olanaklarını bizzat yarattıklarını savunan o güçlü sorgulama metnin merkezine yerleşiyor. İmza ve Enkaz, insanın inşa ettiği modern şehirlerin şatafatlı imzaları altında mı kalacağını, yoksa bizzat yıktığı o eski hatıraların altında mı ezileceğini muazzam bir vicdan sorgulamasıyla ele alıyor.
Hûrgilî 1
Puan vermedi·184 syf.··
Beğendi
·2026 83. kitabı
·21 günde okudu
·Okunma: 26 Mayıs 2026 10:05
"min hest pê kir ku trên dê her tim wek alaveke biyanî û bidestneketî bo me bimîne" (170).
Weşanxaneya ciwan Pall Weşan, ji roja ewil ta îro karekî pak û paqij kiriye, gelek berhemên bi qîmet çap kiriye. Li gel çîrok, roman, helbest, rojnivîsk û teoriyê îcar dest bi çapkirina xebatên kolektîf kiriye, di bin navê "Hûrgilî"yê da. Heta niha bi vî awayî du heb berhem çap kirine, edîtorê weşanxaneyê wer tîne ziman ku ew dixwazin ji pirtûkên bi vî rengî koleksîyonekî çêbikin, Trêna li Stasyona Xwe Digere berhema ewil a vê koleksîyonê ye.
Ji navê xwe jî diyar e, mijara pirtûkê "trên" e. Ji bo vê xebatê 17 nivîskaran zendên xwe badane, her yekî li ser "trên"ê metneke serkeftî amade kiriye. Nivîs giş ne yek cure ne, teorî heye, bîranîn heye, çîrokên hûnandî hene.. û li gel zaravayê kurmancî, bi zaravayê soranî û zazakî jî du metnan di berhemê da cihê xwe girtine. Bi vî awayî hem ji aliyê naverokê ve hem jî ji aliyê teşeyê ve xebateke têr û tije derketiye holê.
Heta çûyîna zanîngehê jî min qet ne trên ne jî rêya hesinî dîtibû. Behsa trênê her tim du tişt dianî bîra min: fîlmên Yilmaz Guney û pirtûka Antranik Dzarugyan. Wekî din wateyeke wê tune bû bo min. Lêbelê vê berhemê wisa kir ku ez bi çavekî din li trênê binêrim, bi awayekî cidî li ser vê alava hesinî û li ser hebûna wê ya li welatê xwe bifikirim.
Di destpêka berhemê da em bîranîneke Nûredîn Zaza dixwînin ku ew çawa ji trênê reviyaye. Piştre Rohat Alakom ji me ra behsa xeta trênê ya li Kurdistanê dike ku ji aliyê Skandînaviyan ve hatiye çêkirin. Ev nivîs agahiyên balkêş dide mirov, ji bo min metneke sûdwer bû ya rastî. Nivîsa sêyem jî ya mamoste Serdar Şengul e. Ji ber ku ez mamoste nas dikim û xebatên wî ji nêz ve dişopînim, min bi meraq dest pê kir û bi kêfxweşî qedand metna wî û gelekî jê hez kir. Mamoste Serdar behsa
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
Keşeyê Uris ê dijber desthilatdariya demê (Çar) sekinî, xeynî vegotina çîroka Finlandayê a balkêş metleba wî ewe ku Çar û civata Uris rexne bike.
Erê Finlandya bi rêvebir û gelê xwe kedeke mezin û bi jîriya xwe welatek nû avadikin. Lê biryarên siyasi ê stratejîk jî didin (#304632160 ) Biryara tevlîbûna Urisyetê a karên hundir de azadbûnê tîne. Rewşenbîr û siyasetmedarên Fînî bi vê motîvasyonê dikevine nava gel,bajar bi bajar, gund bi gund gel perwerde dikin. Wî welatê tenê tarçik û kevir heyî de sosinê sipî şîn dibin.
Petrov vê berhema xwe a dîdaktîk ewqas îdeal dike xwêner dibe hijmedkarê gelê Fînê. Vegotina bi kelecan û retorîk jî dibe hîmek ji berhemê re. Niviskar sazka bernema xwe li ser şerê di navbera başî û nebaşiyê a di navbera reş û spî de avadike. Her çi qas gelek tişt hatibin îdealîzekirin jî. Nîqaş li ser başiya îdeal te kirin. Ne başbuna Kabîl bigire heya başbuna Îsa û hwd gelek mesele hene. Bermema dokumenterî Welatê Sosinên Sipî bi Kudî ya Medenî Ogut hatiye berdestê xwênerên Kurd
Xwe nasbike!
Puan vermedi
Dema ku min cara yekem pirtûk wergirt, min guman kir ku ez ê di şerê azadiyê de rastî lehengekî birûmet lê bêrûtbe bêm. Lê gava min xwendina xwe qedand, guhertina civaka me, têkçûna nifşê xwe û têkoşîna ji bo jiyanê min hîs kir.
Roman bi taybetî li ser koçberîya navxweyî, windabûna nasnameyê û veguherîna têkiliyên malbatî dirawestê; di heman demê de jî trajedîya mirovî, têkçûna ruhanî û şertên ku mirovan di nav pergela ke tund de diguherîne vedikole.
Ev berhem li ser rêwîtiya Besri û malbata wî ye, ku piştî heft salan vedigerin gundê xwe yê li herêma Sêrtê/ Dihê- Erûh, ji bo cejnê û dîtina xizmên xwe. Di rê de, ew derbasî deverên dîrokî dibin: Cîhê şerê Emerê Filitê Qito (Dengbêj Aydın), deşta Reşkotan û Elikan, Cemîlê Çeto, Newala Qesaban.
Besri bi kurmetê xwe Zeyd re behsa paşeroj, zilmên berê û guhertinên li herêmê dike. Gava digihîjin gund, ew bi xizmên xwe re dicivin, cejnê pîroz dikin, li deverên kevn digerin û bîranînên zaroktiya xwe vedibêjin. Di nav çîrokê de, cihê gundê kevnar, guhertinên jiyanê, têkiliyên mirovan û hestên bîranînê û xwestina vegerê li kokê cihê sereke digirin.
Ji bo Besri cihên ku lê mezin bûye, gund û malbat girîng e. Ew dixwaze zarokên wî jî vî cihî bibînin û fêm bikin ku ji ku derê tên.
Berhem nîşan dide ku çawa gund û jiyana mirovan bi demê re hatiye guherandin. Berê mirov bi ker a diçûn, niha bi ereba; berê gund tijî zarok bû, niha pîr zêde ne û ciwan diçin bajaran. Gelek caran behsa demên berê tê kirin, ev yek hestên hesret û hezkirina ji bo rojên borî diafirîne.
Dema çûbun bajar; nabeyna Besrî û malbata wî ne baş e. Li hemberî bavê xwe û diya xwe hestê ne baş hîs dike.
Aliyên herî xurt ê romanê zimanê wî ye; bi zimanekî zelal, hêsan, germ, rast li carinan tûj; zimanekî sade lê herîkbar hatiye nivîsandin. Gotûbêjên
Ev roman, bi zimanekî zelal û xweş hatiye nivîsandin û çîroka malbateke kurd a welatparêz û têkoşer vedibêje. Di nav romanê de jiyana civakî, dîrok, rihê kurdî û nirxên kevneşopî bi awayekî hestyar hatine nîşandan. Nivîskar bi peyv û hevokên xwe kesayetî, êş, hêvî û xebata gelê kurd bi awayekî xurt dide xuyakirin.
Dema mirov pirtûk ê dixwîne, hinek caran xwe di nav çîrokan de dibîne û bi karakteran re hest dike. Wekî ku ji vê romanê tê fêmkirin, dîrok, welat û mirovatî tiştên ku nayên jibîrkirin in. Her rûpelê wê hestekî taybet dihêle û mirov dixwaze herî zêde di nav çîrokê de bimîne…
Nirxandina Romana "Tu" ya Mehmed Uzun
Mehmed Uzun, bi romana xwe ya "Tu" re bingeheke nû avêtiye di edebiyata kurdî ya modern de. Ev berhem ne tenê romanek e, di heman demê de bîra neteweyî û lêgerîna nasnameyê ye.
Li jêr ji bo vê kitêba girîng analîzeke kurt û kûr heye:
Nirxandina Romana "Tu" ya Mehmed Uzun
1. Mijar û Naverok
Romana "Tu", li ser hîmê bîranîn û nasnameyê hatiye avakirin. Lehengê romanê di hucreyeke tarî û teng de ye. Ev hucre, hem temsîla girtîgeheke fîzîkî dike hem jî temsîla bindestiya gelekî dike. Lehengê ku di bin îşkenceyê de ye, ji bo ku hişê xwe winda neke û li ber xwe bide, vedigere paşeroja xwe. Ew bi rêya bîranînan, zarokatiya xwe, gundê xwe, çîrokên kal û pîran û êşên welatê xwe tîne bîra xwe.
2. Şêwaza "Tu" (Teknîka Vegotinê)
Navê romanê bixwe ("Tu"), nîşaneya teknîka wê ye. Nivîskar li şûna "ez" an "ew", bi kesê duyemîn ango bi "Tu" re dipeyive. Ev şêwaz:
Xwîner rasterast dixe nav ruhê leheng.
Dûrbûna mirov a ji xwe (alienation) nîşan dide; lehengê ku di hucreyê de ye, li xwe wekî kesekî xerîb dinêre.
Veguherîneke monologa hundurîn a pir bi bandor.
3. Ziman û Estetîk
Mehmed Uzun di vê berhemê de zimanê kurdî ji asta "zimanê gundî û çîrokan" derxistiye û kiriye zimandê felsefî û hunerî. Ew bi hostayî peyvên klasîk û nûjen li hev tîne. Hevokên wî carinan mîna helbestekê diherikin, carinan jî mîna qêrînekê hişk in.
4. Sembolîzm û Hucre
Hucreya di romanê de, tenê cihê girtîbûnê nîne; ew der laboratuwara ramanê ye. Li wir, leheng nasnameya xwe ya kurdî ji nû ve ava dike. Tirs, tenêtî û îşkence bi rêya bîranînan têne têkbirin. Ev nîşan dide ku "hiş û bîr" çekên herî mezin ên li dijî windabûnê ne.
Encam
"Tu", romana destpêkê ya Mehmed Uzun e (1985) û di edebiyata kurdî de şoreşek e. Ev pirtûk ji bo her xwînerekî kurd mîna neynikekê ye. Uzun bi vê romanê ji me re dibêje: