Bilge Gürbüz
@wintermute
Acta est fabula
Reklam
"Tanrıya denk Mestor öldü,
arabasıyla savaşan Troilos öldü,
insandan Tanrı Hektor öldü,
bir ölümlünün oğlu değildi o;
sanki bir tanrının oğluydu."
Troya'nın son 51 günü değil bu destan sadece, esasında yiğitlik ve kahramanlıktan da öte. Hektor'un cenazesinin, savaşın Anadolu'ya getirdiği yıkımın öyküsü. İnsanlığın ölümünün öyküsü. Ölen diriltilemez ve giden geri getirilemez.
Sanatsal üslubuyla zevk verdiği kadar, sonlara doğru gerçek anlamıyla insanı melankoliye sürüklüyor eser. Savaş tasvirleri resmen savaş karşıtı bir tutum teşkil ediyor. Kafaya saplanınca beyni içeriden parçalayan kargılar, bağırsakları deşen çift tarafı keskin kılıçlar, boyunları delip geçen ve dişleri kıran mızraklar... Kadınların durumu, Tanrılar ve krallar karşısında insanın acizliği, sömürülmesi, insanın hayatını iradesi dışında yaşayıp yönetenler tarafından yazgısının çizilmesi olağanüstü işlenmiş.
Eseri bitirince kendimi tamamlanmış hissettim.
Bir tek çevirideki "o saat" yerine "ossaat" kullanımı sinir bozucu, çevirmenler muhteşem bir iş çıkardığı halde bu yorumu katmaları gereksiz olmuş.
Romanın atası olan Epik türün en iyi örneği İlyada.
Öncelikle Orwell'ın Aspidistra'sını okuduktan sonra bu kitabı da elime hevesle aldım. Yalın bir yazar, değindiği konular ilginç ve üslubu her daim kendini okutturan cinsten. Lakin bu kitabında konu ilginç değildi, üslubu tekrara bağlıyordu ve geçmişe özlem duyulan bölümler okumaya başladığına pişman ediyordu insanı. Yeni bir savaş korkusu, eski savaş, değişen dünya vs. gayet güzel işlenmiş demek isterdim, ama işlenememiş. Bilhassa balıkçılık, çocukluk anıları ve yüz kere yinelenen kalıplarla duygu ifade edimi beni bir yerden sonra çok sıktı.
Buradan sonrası spoiler, sanki çok önemliymiş gibi belirtiyorum:
Edebi açıdan da aman aman bir zevk vermedi. Demem o ki, kitap tatmin edici değildi. Belki benim beklentilerim yüksekti, üstelik güzel de bir giriş yapmıştı. Sonlarına doğru eski kasabasında geçirdiği tatil bölümleri de güzeldi tabii, ama kitabın ortaları bir karadelik. Işık giriyor ve dışarı çıkamıyor, o denli yaşam enerjinizi sömürüyor.
Ve Orwell, BİLMİYORUZ. Sürekli "Bilirsiniz" kullanınca maalesef samimi bir hava oluşamıyor.
