Kitabı Farika
@yasingivanc
Şu anda okuduğu kitaplar
Zamanın yavaşlaması ne kadar büyükse, kütleçekimin etkisi o kadar güçlüdür. Zamanın günde sadece birkaç mikrosaniye yavaşlatıldığı Dünya üzerinde kütleçekimin etkisi zayıftır. Zamanın günde birkaç saat yavaşlatıldığı bir nötron yıldızının üzerinde kütleçekim kuvveti muazzamdır. Bir kara deliğin yüzeyinde zaman durma noktasına gelecek şekilde yavaşlar, bu yüzden kütleçekim etkisi o kadar müthiştir ki ondan hiçbir şey, ışık bile kaçamaz.
Bir kara deliğin yakınında zamanın bu yavaşlaması Yıldızlararası (Interstellar) filminde çok önemli bir rol oynamaktadır. Gargantua'ya yolculuğu onu sadece birkaç saat yaşlandırırken Dünya'da Murph'ün seksen yıl yaşlanması Cooper'ın kızını bir daha görmekten umudunu kesmesine neden olur.
Einstein, 1907 yılından itibaren ara ara kütleçekimini anlama çalışmalarına yoğunlaştı. En sonunda 1912'de göz kamaştırıcı bir fikir yakaladı. Zamanın ağır cisimlerin (Dünya ya da bir kara delik gibi) kütleleri tarafından bükülmüş olması gerektiğinin ve kütleçekimin de bu bükülme nedeniyle gerçekleştiğinin farkına vardı. Bu sezgisini benim "Einstein'ın zaman bükülmeleri yasası" demekten hoşlandığım kesin ve net bir matematik formülüyle anlattı. Bunu sözel olarak şöyle ifade edebiliriz:
Her şey en yavaş yaşlanacağı yerde yaşamaktan hoşlanır ve onu oraya kütleçekimi çeker.
Tarihsel sistemlerin, tahmin girişimlerini karmaşıklaştıran özellikleri çeşitli farklı şekillerde tanımlanabilir. İnsan topluluklarının ve dinozorların son derece karmaşık olduklarını, birbiriyle beslenen akıl almaz sayıda bağımsız değişkene sahip bulunduklarını söyleyebilirsiniz. Sonuçta alt örgütlenme düzeyinde küçük bir değişiklik daha üst düzeylerde bir değişiklik olarak ortaya çıkabilir. Bunun tipik bir örneği, Hitler'in 1930'da neredeyse ölümüne neden olabilecek bir trafik kazasında, kamyon sürücüsünün fren yapma tepkisinin II. Dünya Savaşı sırasında ölen ya da yaralanan yüz milyon kişinin hayatları üzerindeki etkisidir.
Hastalıklar insanların ölüm nedenlerinin başında geldiği için tarihi biçimlendirmede de önemli rol oynamışlardır. II. Dünya Savaşı'na kadar savaşlarda ölenlerin çoğu savaş yaralarından değil savaşla taşınan hastalıklardan ölüyordu.
Büyük komutanları göklere çıkaran bütün o askeri tarihler, insan egosunun balonunu söndüren bir doğruyu hafife alıyorlar:
Eski savaşların galipleri her zaman en iyi komutanlara ve silahlara sahip olan ordular değil, çoğu kez yalnızca düşmanlarına bulaştıracak en berbat mikropları taşıyanlardı.