1000Kitap Logosu
Montesquieu

Montesquieu

Yazar
BEĞEN
TAKİP ET
8.2
216 Kişi
724
Okunma
305
Beğeni
12,6bin
Gösterim
Tam adı
Charles-Louis de Secondat, baron de La Brède et de Montesquieu
Unvan
Fransız Politik Düşünür.
Doğum
Gironde, Fransa, 18 Ocak 1689
Ölüm
Paris, Fransa, 10 Şubat 1755
Yaşamı
Daha çok bilinen adıyla Montesquieu, bir Fransız politik düşünürdür. Kuvvetler ayrımı esasını ortaya atmıştır. 20 yıl üzerinde çalıştığı De l'esprit des lois adlı kitabında yasama, yürütme ve yargı'yı birbirlerinden ayırmanın önemini vurgulamıştır. Charles-Louis de Secondat Montesquieu. 1689-1755 yılları arasında yaşamış Fransız filozofu. Bir siyaset sosyolojisi geliştiren Montesquieu, esas ününü toplum, hukuk ve yönetim tarzı konusunda gerçekleştirdiği karşılaştırmalı araştırmadan almıştır. Siyaset ve hukuk konusunda tümevarımsal ve deneysel bir yaklaşımı benimseyen filozof, olguları kaydetmek yerine anlamayı, görüngüleri konu alan karşılaştırmalı bir soruşturmayı, tarihsel gelişmenin ilkelerine ilişkin sistematik bir araştırmanın temeli yapmayı itmiştir. Siyaset konusuna, şu halde bir tarih filozofu olarak yaklaşan Montesquieu, farklı politik toplumlardaki farklı pozitif hukuk sistemlerinin çok çeşitli faktörlere, örneğin, halkın karakterine, ekonomik koşullarla iklime, vs., göreli olduğunu söylemiştir. O, işte bütün bu temel koşullara, "yasaların ruhu" adını vermiştir. Montesquieu bu bağlamda, üç tür yönetim tarzını birbirinden ayırmış ve bu devletlere uygun düşen yönetici ilke, iklim ve topraktan söz etmiştir. Buna göre, despotizm büyük devletlere, sıcak iklimlere uygun düşer ve korkuya dayanır. Britanya örneğinde olduğu gibi, ne soğuk ve ne de sıcak olan bir iklimin hüküm sürdüğü, orta büyüklükteki devletlere uygun düşen yönetim biçimi, monarşidir; söz konusu yönetim biçimi, şan ve şerefe dayanır. Buna karşın, soğuk iklimlere ve küçük devletlere uygun düşen rejim, demokrasidir;demokrasinin yönetici ilkesinin erdem olduğunu öne süren Montesquieu, tüm insanlar için geçerli olan tek bir doğa yasası ve evrensel bir insan doğası olduğunu kabul eden akılcılığa şiddetle karşı çıkmış ve kuvvetler ayrılığı prensibini ortaya atmıştır.Geometri alanında çok olmasa da çalışmalar yapmıştır.Üçgende Alan ve benzerlik konularında birçok defa önerilerde bulunmuştur.
288 syf.
·
6 günde
·
Beğendi
·
9/10 puan
8'ci sinifdən başlayan tarixə olan maraqım 10'cu sinifdə artıq pik həddə idi. Dərsləri tək imtahan üçün oxumurdum, həmçinin də özümüm də tarixə xüsusi maraqım var idi. Artıq Fransa inqilabı dərsinə gəlib çıxmışdıq. Tarixin bu hissəsin 3 paraqrafa bölmüşdülər. İlk paraqrafın adı - XVIII əsr Fransa maarifçiləri idi. Adını yadımda saxlaya bilmədiyim filosofların, hüquqşünasların islahatlarla bağlı fikirləri yazılmışdı. Bu filosoflar - Volter, Monteskyö, Jan Jak Russo, Didro və Jan Melye idi. Fikirlərini, həqiqətəndə, çox bəyəndim və o vaxt özümə söz verdim ki, tələbə olandan sonra onların əsərlərin oxuyacam. Ən çox mənə maraqlı olanlar ilk üçü idi - Volter, Monteskyö və Russo. Keçən yay Volter iki cild əsərlər toplusun alıb oxudum. Dövlət və idarəetmələrlə, həyat və şanssızlıq, cahillik və kamilliklə bağlı və s. Volter'dən çox şey öyrəndim. Volter tam başqa bir səviyyəyə gəlib çatmışdı. "Kandid" və " Zadiq" əsəri hər zaman beynimin bir küncündə saxlayıram. Nə vaxt qəmgin oluramsa, özümü əzgin hiss edirəmsə Kandidi yadıma salıram. Bəzən qəmginliyim keçməsədə, ayağa durub öz işlərimlə məşğul olmağa güc tapıram. Gərək artıq Türk dilində də oxumağa başlayım. Çünki istədiyim bütün kitabları Azərbaycanca tapa bilmirəm. Russo'nun "İctimai Müqavilə" əsərin axtarıb tapmağa çox vaxtım getdi, təxminən 10-15 nəşriyyat və kitabxana ilə əlaqə saxladım, tapılmırdı ki, tapılmırdı. Sonunda "Nərmin Yayın Evi"ndən aldım. Russo, həqiqətəndə, dövlətlərin idarəolunması, tarixin analizi, tiranların xasiyyətin çox gözəl analiz etmişdir. "İctimai Müqavilə" siyasi və hüquq cəhətdən aydınlanmama kömək oldu. Ancaq mənə ən çox təsir edən şeylərdən biri odur ki, yanlış hakimiyyət və səhv yolda olan xalqdan danışılarkən bunun mənim ölkəmdəki vəziyyətlə oxşar olmasıdır. Yenə də, ölkəmizin vəziyyətin anlamaq üçün bunları oxumalıyıq. Çünki bütün diktatorlar bir-birini təkrar edir... Russo'nun digər əsərlərində araşdırdım, ailə və uşaq tərbiyəsi, həyat və həssas insanların hissləri ilə də bağlı kitabları var. Hər hansı kitabı almamışdan əvvəl, kitabın müəllifini vikipediya'da araşdırıram. Montenskyö'də də bu cür etdim. Montenskyö 6 yanvar 1689'cı il doğumludur. Onunla aramda oxşarlıq olduğunu görəndə həqiqətən çox sevindim. Hər ikimiz də Oğlaq bürcüyük. Bu kifayət qədər məmnun etdi məni. İndi isə gələk onun dilimizə tərcümə edilmiş ilk və tək kitabına - İran məktubları. Bu kitabdır, ancaq məktublar formasında. Əsərdə Avropa və Asiya, İran və Fransa, o vaxt ki dövr və keçmiş tarix, qadın və kişi münasibətləri, müharibələr və sülhlər, hüquq və fəlsəfə üzərində fikirlər yürüdülür. Təsəvvür edin, düz 300 il əvvəl - 1721'ci ildə Montenskyö elə fikirlər yazıbki, o dövr üçün bu cür qabaqcıllıq olması heyrət yaradır. Əsər Fransa'nın monarxiya içində inlədiyi vaxtlarda və XIV Lüdövikin ölmündən 6 il sonra yazıldığına görə Montenskyö öz adını kitabı nəşrə verərkən gizli tutdurmuşdu. Belə bir şeyə görə onu qınamaq yalnış olardı. Kitabda dəyərli alıntılar və fikirlər həqiqətən çox idi. Tarixi, siyasəti və hüququ sevən birisisənsə, mütləq oxumalısan. Heyif ki, paylaşmadığım alıntılar oldu, həm ərindim, həm də bəzən elə olur ki, abzaslıq alıntılar olur, kiminsə onu oxuyacağına inanmıram, birdə bu cür alıntıları bura köçürməyə 40-50 dəqiqəm gedir. Montenskyö'nün "Kanunların ruhu üzerine" kitabın da mütləq bir gün oxuyacam. Fransızlar tarixlərinin ən qaranlıq dövrlərində belə bir filosoflara sahib olmalarına görə çox şansı olublar, məncə. Əfsus ki, o vaxt, xüsusən də Volter və Monteskyö, ateistlikdə, insanların beyinlərin qarışdırdığına görə yanlış söz atəşinə tutulublar. Ancaq zaman hər şeyin dəyərin verir, gec də olsa. Həqiqət dəyərin itirmir. Bu filosoflar XVIII əsrdə yaşayıb-yaradıblar. Ancaq bu onların fikirlərinin köhnəldiyini və bugün üçün yararsız olduğu mənasın qətiyyən verməz. Çalışın ki, bu yazıçılardanda nəsə oxuyasınız. Yəni ki, Cemal Süreya'dan və Mikayıl Müşfiq'dən gündə bir qız üçün yazılmış sevgi şeirlərin oxuyanda sonra fəlsəfəyə, ciddi və realizm janrında olan əsərlərə keçin. Adı keçən Yazıçılar: Voltaire - Montesquieu - Jean-Jacques Rousseau - Denis Diderot Adı keçən Kitablar: İran Məktubları - Candide - Zadig - İctimai Müqavilə - Kanunların Ruhu Üzerine
İran Məktubları
7.8/10
· 204 okunma
Okuyacaklarıma Ekle
22
948 syf.
·
10/10 puan
Kitap 900 küsür sayfa olmasına rağmen bitirilebilmiş bir eser değildir. Montesquieu bunu, öldüğü yıl olan 1755'e kadar yazmaya devam etmiştir. Ancak bu haliyle bile tarihteki başyapıtlar arasında yerini almayı başarmıştır. Kitabın ilk basımıyla birlikte Montesquieu’ya saldırı ve eleştiriler başlamış ve özellikle din adamları sınıfı kitaba yasak getirmişler, Voltaire gibi önemli isimler de Montesquieu’yu desteklemişlerdir. Kitap dönemin Fransa’sında oldukça sükse yaratmış ve halk üzerinde ‘’Özgürlük’’ bilincinin oturmasını sağlamıştır. Tarihteki böylesi bir etki pek az kitap için söylenebilir. 18. yüzyıl felsefesine ve dönemin Fransa’sındaki politik ortama baktığımızda pozitivist anlayışın hakim olduğu, hukuk, sosyoloji gibi bilim dallarının hızla geliştiği bir dönemden bahsediyoruz. Montesquieu da böyle bir dönemin en ideal ismidir diyebilirim. Çünkü kitapları ve olgulara, kavramlara ve reel olaylara yaklaşımı tam anlamıyla pozitivist bir yaklaşım içermekte. Hukuk sosyolojisinin de öncüsü durumdadır. Montesquieu, toplumsal ahlak ve kültürün oluşumu konusunda örf adet din gelenek gibi faktörlerin yanında iklim ve kanunları da katar. Ancak kanunlar tek başına etkili değillerdir diyerek bir bütünün tamamlayıcı ögesi olarak görür. Çünkü en ileri kanunla bir toplumu dönüştüremezsiniz. Kitabın çok ciddi bir bölümünü ise Monarşi ve Cumhuriyet rejimlerinin doğasını ele alarak yapılan değerlendirmeler kapsıyor. Bu noktada Montesquieu’nun Cumhuriyetçi fikirleri ve Monarşi tanımları, bu tanımları yaparken bizzat toplumsal örnekler üzerinden gitmesi beni 2020’nin Türkiyesi acaba 18. yüzyılın Fransa’sı mı? diye sorgulatmadı değil. Çünkü vermiş olduğu toplumsal örnekler o kadar bugünün Türkiye’sine benzemekte ki ara ara duraksayıp ben ne okuyorum diye kontrol ettim. Monarşik düzenlerde kanun koyucuları öyle bir yermekte ki ve demokratik cumhuriyetle birlikte bu kanun koyucuların nasıl yok olacaklarını değerlendirirken, din adamları sınıfının Montesquieu'nun üstüne bu kadar gitmesindeki korkuyu anlayabiliyorum elbette. Ki korkulan başa geliyor azizim. Yapacak bir şey yok. Bu arada istibdat yönetimlerine de sık sık değinen düşünürümüzün ‘’istibdatın doğası gereği zaten bozuk olan ilkesinin bozulmasından söz edilemez.’’ sözü meydanlara yazılmalı diye düşünüyorum. Cumhuriyet tanımında ne kadar eksik kalmış olsa da, (zaten günümüz dünyasında Cumhuriyet her türlü vasfı edinmiş oldu) her açıdan çok çok ileride bir eser. Mutlaka okunmalı. Özellikle bu ülke insanı için zorunlu ders niyetine okutulmalı diye düşünüyorum. Keyifli okumalar dilerim.
Kanunların  Ruhu Üzerine
Okuyacaklarıma Ekle
4
58
200 syf.
·
Puan vermedi
Roma nasıl yükseldi ve neden çöktü. Roma yükselirken nasıl insanlar tarafından yönetiliyordu. Çökerken nasıl insanlar yönetiyordu.Kendi yorumumu da katarak bir inceleme yapayım dedim. Sezar belki de en yüce kişilikler arasında gösteriliyordu,halen de gösteriliyor. Ancak Sezar, cumhuriyeti yok eden, Senatusu yok sayan diktatörlüğü getiren en büyük yozlaştırıcılar arasındadır. Onurlu senatörler ise tıpkı bir ayin yapar gibi bu cumhuriyet düşmanını senatonun ortasında bıçaklayarak öldürdü. Öyle ki Sezarın evlatlığı bile bıçaklayanlar arasındaydı. Gücü tek elde toplamaya çalışan despotları yok etmek Antik Yunan kültüründe en onurlu davranıştır. O yüzden demokrasi Antik Yunanın eseridir. Roma bu anlayışı aldı ve imparatorluğunu bununla büyüttü. Romada ırk anlayışı yoktur. Romalı yurttaş anlayışı vardır. Roma'nın köleleştirdiği kişi Romaya getirilir sonra azad edilip dünyayı romalılaştırmak için tekrar salınırdı.Roma milletlere boyun eğdirmek için milletlerin liderlerini kuklalaştırır, hatta bu liderler Romanın gücü karşısında öyle aciz noktaya gelir ki kuklalıkta birinciliğe oynamaya çalışırlar. Roma tıpkı Osmanlı gibi belli hanedanların,liderlerin çocuklarını rehin alır yetiştirir sonra o büyüyen çocukları ya kukla ülkenin başına atar ya da hanedan kavgası yaratmak için kullanır. Roma bir ülkenin kültürü ile dini ile örfü ile uğraşmaz. Onları değiştirmeye veya kendi kültürünü benimsetmek istemez. Romanın istediği salt itaattir. Hükmettiği liderin Romaya, o liderin tebaasının da lidere itaat etmesi yeterdir. Öyle ki ibadet yeriniz ile Romanın karargahı yan yana olabilir;) Roma dinine,kültürüne öyle saygı gösterir ki dinini kültürünü her şekilde yaşarsın ama itaat eden bir kukla haline gelirsin. Ama senin en zeki, en yetkin insanlarını da yurttaş olarak kendi bünyesine katar. Karşılaştığı ülkelerin her alandaki en iyi yönünü alır. Evet Roma nasıl çöktü. Romada taa en başından beri iç savaş vardı. Romanın çökmesine sebep olan iç savaş değildi. Aslında romayı savaşkan ve sert yapan içerde hep savaşmış,uyanık kalmış olmasıdır. İç savaştan çıkmış kendi boylarına derebeylerine boyun eğdirenler sertleşince sonra başka ülkelere boyun eğdirir. Osmanlı iç savaştan çıkıp imparatorluk olmuştur, moğollar iç savaş yapıp boylarını birleştirdi,Araplar kabilelerini,İskender yunanları. Nasıl Avrupa kendi iç savaşını bitirip Osmanlıya karşı yöneldi ise Roma da kendi iç savaşını bitirip dünyaya öneldi. Evet iç savaş sorun değildi ,iç savaş yükselişin basamağıdır. Romanın yıkılmasına sebep olanlar en başta kendi çıkarını Romanın,Senatusun önüne koyan Sezar gibi liderlerdi. Roma'da liderler yeminlerine ölümüne bağlı olan stoacı felsefeyle yetişmişti taa ki gerileme dönemlerine kadar. Romayı Roma yapan kanunları ve kendilerini bağladıkları yeminleriydi. Sezar başta olmak üzere yeminlerini bozdular. Ve diğer sebepler. Roma her barbar kavimi teker teker yok etmiş veya itaat ettirmişti. Sonra bu kavimler birleşti. Nasıl ki Osmanlı'nın yetiştirdiği Kazıklı Voyvoda ülkesine geri gönderildiğinde Osmanlıya isyan etti ise, Romanın ailesinden rehin aldığı Attila da ülkesine geri gönderildiğinde Romaya karşı isyan bayrağını açtı ve kavimleri birleştirdi. Herkesi teker teker itaat ettirip kuklalaştıran Roma, herkesin birleşmesi sonucu Attila karşısında kuklalaştı. Belki de İbni Haldun doğru söylüyor. Yükselen her devletin gideceği tek yön var.
1
17