Ö.Yücel Ulukanoğlu
@yclulukanoglu
Öd Tengri aşar kişi oglı köp ölgeli törümiş
𐰢𐰇𐰤𐰏𐰚𐰀∶𐱅𐰭𐰼𐰃𐰘𐰤∶𐰚𐰇𐰲𐰓𐰼
Davulun derisinin ateşten yanması, şaman için kötü bir işaret olarak değerlendirilir; böyle bir olaydan sonra da davulun derisi değiştirilir.
Sürekli kullanılmaktan dolayı ya da keskin bir nesneyle dikkatsiz te-masından sonra davulun derisi yırtılırsa, yırhk yere yama yapılır veya nonnal yapıştırıcı yardımıyla deri parçası yapıştırılır. Davulun eski derisi ormana gö-türülüp bir ağacm dalında asık bırakılır
Reklam
Erkek ve kadın şamanın manyakı arasında büyük bir fark yoktur; sadece kadm şamanın manyakı diğer kadın elbisesi gibi daha zariftir.
Şaman, manyakını kendi özel isteği üzerine değil, güç aldığı ruhun (körmö s) özel telkini üzerine diktirir Körmös, telkin aracılığı ile manyakm şekli-ne, nasıl olacağına dair ayrmtılı talimatlar verir. Bundan dolayı, sık sık manyak-larda kese, ağaçkakan kuşunun tüyleri, ayı pençesi, kartal tırnağı, vs. gibi özel süslere rastlanır.
Kendi ruhunun telkinine itaat etmeyen şaman, hastalıklarla cezalandırılır.
Tüm Altaylı şamanlar ilk senelerinde töreni manyaksız düzenlerler. Erkekler, erkek ve kız çocukları sıradan cüppe (çekmen), evli kadınlar ise çegedeksız kadın cüppesini (terlik) giyerler (çigidik, terlik üstüne giyilen kolsuz elbise türüdür).Daha sonra tüm şamanlar, gerekli olan kutsal elbiseyi (m an yakı) elde ederler. Kadın şamanlar temiz olmadıkları (piyar kiji) için Erlik ve yer ruhlarına (yer-sıı) ayin yaparlar. Şaman kanunlarına (yarj) göre, bu tür ruhlara yapılan törende mutlaka manyak giyilir. Kadm şaman, Ulgen'e ayin yapmaz.
Erlik'e ayin yapmayan şamanların (ak kam) manyakları olmaz, ancak tüm töslere hizmet eden şamanların (kara kam) manyakı olur (manyaktı kam).
B) Kanlı Kurbanlar
Arını körmöslere kurban olacak kısrak, evcil ya da yabani keçi ve ko-yun kesilir. Kurbanlar kesilmez, boğulur (pıtrap yat). Hayvanın ağzım, burnunu tıkayıp dört ayağım dört tarafa çekerler.
Kurbanın eti kurban yerinin yarana kurulan kazanlarda pişirilir. Etin bir kısmı ufak parçalara (çolbu) doğranır, özel bir kâseye (tepşi) konulur ve dua edilerek ağaçtan yapılmış bir kepçe ile (susku) kurban taşma dualar eşliğinde atılır. Hayvanın, kan da dâhil olmak üzere törenden artan her şeyi bağırsaklara doldurulup pişirilir ve orada bulunanlar tarafından yenir. Kurbanın kemikleri kırılmaz, kurban kesilen yerde toplanıp melez ağacının kabuğuyla yakılır.
Kanlı kurban töreninde, saba ve potko serpilme esnasında ardıç (arçın) dallarıyle tütsü yapılır. Arçın, kayın ağacı kabuğu (çobra) üzerine konulmuş kor ateşle yakılır. Kurban ayinin başlangıcında şaman, çobrayı sağ eline alır ve bu-nunla kurban yerini, kurbanlık hayvanı tütsüler; sonra onu üç kazıktan (sarj) yapılmış üç ayaklı bir nesnenin (sehpa) üstüne bırakır. Bundan sonra oradaki-ler tören boyunca ardıcın yanmasını sağlarlar.
Reklam