Yonca Karalamaci
@ynji
Hayat boyu öğrenci
Şu anda okuduğu kitaplar
Herşeyin temeli sevgi, yokluğu siddet
İnsanın içindeki iyilik de kötülük de, aynı kalbin farklı kapılarıdır.”
Fromm’un bu kitabı, insanın hem sevgiye hem şiddete neden bu kadar yatkın olduğunu anlamak için yazılmış kısa ama sarsıcı bir çalışma. Her bölüm, insan ruhunun başka bir katmanını açıyor. Özellikle modern toplumun bizi nasıl sessizce çürüttüğünü okumak ürpertici.
Kitap “İnsan kurt mu kuzu mu?” sorusuyla açılıyor. Fromm burada ne romantik ne karamsar: İnsan koşullara göre şekillenen, hem iyiye hem kötüye açık bir varlıktır.
Bu bölümdeki en çarpıcı cümlelerden biri şöyle:
“İnsan, yıkıcı gücünü durduramadığında, ölümün hizmetine girer.”
Fromm’a göre şiddet tek bir davranış değil; güçsüzlük, yalnızlık, özgürlükten kaçış, engellenme ve öç alma gibi farklı kökenlerden beslenir. Bazı insanlar tehdit altındayken savunmaya geçer; bazıları üretici olamadığı için yok etmeye yönelir. Fromm bunu şöyle ifade eder:
“Yaratamayan insan, yok ederek kendini aşmaya çalışır.”
Kitabın en sarsıcı bölümü ise “ölüm sevgisi – yaşam sevgisi” karşılaştırması.
Fromm, bazı insanların canlı olana değil cansız olana yöneldiğini söyler; düzen, mekaniklik, kontrol onlar için bir güvenlik alanıdır. Buna “necrophilia” der.
“Ölü olana duyulan hayranlık, yaşamdan duyulan korkunun maskesidir.”
Bunun karşısında ise yaşamı, yaratıcılığı, büyümeyi seven “biophilia” vardır:
“Yaşam sevgisi, insanın kendi varlığını doğrulamasıdır.”
Narsisizm bölümünde Fromm, narsisizmin yalnızca bireysel bir problem olmadığını; toplumların, ulusların bile buna kapılabileceğini anlatır:
“Narsisizmin büyümesi, gerçekliğin küçülmesiyle mümkündür.”
Kandaşlık saplantısı bölümünde ise içe kapanmış, yalnızca “kendi kanına bağlı” ilişkilerin nasıl bir bağımlılık tuzağına dönüştüğünü işaret eder.
Bu eğilim özgürlüğü gölgeler çünkü özgürlüğün temel koşulu
Hangi tür kitapları seviyorsun?
🔎 Polisiye
💕 Romantik
🚀 Bilim Kurgu
🏰 Fantastik
📖 Klasik
🧠 Kişisel Gelişim
🏛️ Tarih
😱 Gerilim
Yaşam yaratmak, güçsüz insanda bulunmayan birtakım nitelikleri gerektirir. Yaşamı yoketmekse yalnızca bir tek niteliği — şiddete başvurmayı — gerektirir. Güçsüz insan, tabancası, bıçağı ya da kuvvetli bir bileği olduğu sürece başkalarının ya da kendisinin içindeki yaşamı yokederek onu aşabilir. Böylece, kendisini yadsıyan yaşamdan üç almış olur. Ödülleyici şiddet, güçsüzlükten doğan ve güçsüzlüğü ödüllendiren bir şiddet türüdür. Yaratamayan bir insan, yok etmek ister; yaratırken, yok ederken salt bir yaratık olma rolünün ötesine geçer. Caligula’ya şunları söyletirken Camus, bu fikri özlü olarak dile getirmiştir: “Yaşıyorum, öldürüyorum, yok etmenin insana kendinden geçiren gücünü yaşıyorum; bununla karşılaştırıldığında yaratmamın gücü çocuk oyuncağından başka bir şey değildir.” Bu, sakatlarin, yaşamın kendilerinden insanca güçlerini olumlu bir biçimde ortaya dökme yetisini esirgediği kimselerin kullandığı şiddettir.
Kötülük, insanın insanlık yükünden kurtulma yolunda giriştiği trajik çabada kendini yitirmesidir.