Doğuştan donanım ile edinilmiş donanımın veya kalıtım ve çevrenin belli davranışları tayin etmedeki göreli katkısı yıllarca heyecanlı tartışmalara yol açmıştır. Sorun çoğu zaman doğuştan donanıma karşı edinilmiş donanım veya kalıtıma karşı çevre şeklinde ifade edilmiştir. Bunların birbirine “karşı”lığı tartışma konusu olmuştur, çünkü kişiler yalnız birinin davranışı tayin ettiğini ileri sürmüşlerdir. Bazı kişiler, bireye özgü kalıtımsal yapının kişiliği tayin ettiğini iddia ederken, diğerleri, bunun karşıtı olan görüşü savunarak, kişilerin kalıtım yönünden aşağı yukarı eşit olduğunu, kişiliğin çevre tarafından tayin edildiğini iddia etmişlerdir. Fakat böyle tartışmalar verimsizdir, çünkü gerçekte kalıtım ve çevre veya doğuştan donanım ve edinilmiş donanım kişinin yetenek, beceri ve psikolojik özelliklerini birlikte biçimlendirmektedir. Sorun bunlardan birini seçmek değil, davranışları tayin etmede her birinin katkısını görebilmektir.
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
Kalıtımsal açıdan ayrıntılı biçimde araştırılan ilk psikolojik treyt zeka olmuştur. Zeka, zihinsel (intellectual) becerilerin tümü olarak tanımlanabilir. Başka bir deyişle kişinin öğrenmiş olduğu her şey ve şimdiki öğrenme yeteneği bu tanıma girmektedir (Humphreys, 1971). Zeka testleri, bu beceri ve yeteneklerin bir örneklemini ölçen maddeleri içerir. Bireyin böyle bir testten aldığı puan, onun tüm repertuarının bir tahmini olmaktadır. Bu nedenle, zeka puanının, kişinin tüm zihinsel yeteneğinin bir ölçümü olduğu ileri sürülmektedir. Sözü edilen test puanı, zeka bölümü (ZB) (intelligence quotient : IQ) olarak belirtildiğinde, kişinin yeteneği, aynı yaştaki diğer kişilerle karşılaştırabilmektedir.
Psikologlar üç genel yöntem kullanırlar. Birisi doğal gözlemdir ve bu yöntem psikolojik testlerin gelişmesi ile mümkün olduğu kadar sistematik bir hale getirilmiştir. Diğeri deneysel yöntemdir. Bu yöntem, bağımsız değişkenlerin manipule edilebilmesini, bağımlı değişkenlerin ise ölçülebilmesini sağlar. Üçüncü yöntem de istatistiksel yöntemdir. Bu yöntem de gözlenen farkların manidar olup olmadığını sınama ve korelasyonlar hesaplama olanağı sağlar.