Xwe nasbike!
Puan vermedi
Dema ku min cara yekem pirtûk wergirt, min guman kir ku ez ê di şerê azadiyê de rastî lehengekî birûmet lê bêrûtbe bêm. Lê gava min xwendina xwe qedand, guhertina civaka me, têkçûna nifşê xwe û têkoşîna ji bo jiyanê min hîs kir.
Roman bi taybetî li ser koçberîya navxweyî, windabûna nasnameyê û veguherîna têkiliyên malbatî dirawestê; di heman demê de jî trajedîya mirovî, têkçûna ruhanî û şertên ku mirovan di nav pergela ke tund de diguherîne vedikole.
Ev berhem li ser rêwîtiya Besri û malbata wî ye, ku piştî heft salan vedigerin gundê xwe yê li herêma Sêrtê/ Dihê- Erûh, ji bo cejnê û dîtina xizmên xwe. Di rê de, ew derbasî deverên dîrokî dibin: Cîhê şerê Emerê Filitê Qito (Dengbêj Aydın), deşta Reşkotan û Elikan, Cemîlê Çeto, Newala Qesaban.
Besri bi kurmetê xwe Zeyd re behsa paşeroj, zilmên berê û guhertinên li herêmê dike. Gava digihîjin gund, ew bi xizmên xwe re dicivin, cejnê pîroz dikin, li deverên kevn digerin û bîranînên zaroktiya xwe vedibêjin. Di nav çîrokê de, cihê gundê kevnar, guhertinên jiyanê, têkiliyên mirovan û hestên bîranînê û xwestina vegerê li kokê cihê sereke digirin.
Ji bo Besri cihên ku lê mezin bûye, gund û malbat girîng e. Ew dixwaze zarokên wî jî vî cihî bibînin û fêm bikin ku ji ku derê tên.
Berhem nîşan dide ku çawa gund û jiyana mirovan bi demê re hatiye guherandin. Berê mirov bi ker a diçûn, niha bi ereba; berê gund tijî zarok bû, niha pîr zêde ne û ciwan diçin bajaran. Gelek caran behsa demên berê tê kirin, ev yek hestên hesret û hezkirina ji bo rojên borî diafirîne.
Dema çûbun bajar; nabeyna Besrî û malbata wî ne baş e. Li hemberî bavê xwe û diya xwe hestê ne baş hîs dike.
Aliyên herî xurt ê romanê zimanê wî ye; bi zimanekî zelal, hêsan, germ, rast li carinan tûj; zimanekî sade lê herîkbar hatiye nivîsandin. Gotûbêjên
Zarokên Li Ber Tevna Mehfûrê, kitêba çîrokan ya edebiyata farisî ye ku ji hêla Hûşengê Moradîyê Kirmanî ve hatiye nivîsandin. Berhem xwedî 2 çîrokan e: Nimiko; Rizo, Esedo, Xecîce.
Ev berhem ji alîyê Mamoste Kenan Subaşı ve ji farisî bo kurmancî hatiye wergerandin. Wergereka bi çêj û serkeftî ye bi rastî jî. Mirov dibêje qey bi kurmancî hatiye nivîsandin û naveroka çîrokan ji gundên Kurdistanê der bûye.
Her du çîrok jî di nav xwe da gelek keresteyên folklorîk yên wekî gotinên pêşîyan, biwêj, nifir, dia û ayînên kevnare dihewînin.
Hûn dê bibînin ku nivîskêr çiqasî xwedî paşxaneyaka dewlemend ya devkî ye û di qada edebiyata modern da jêhatî ye.
Subaşı, aniha li zanîngeha Mardin Artukluyê dersên Folklora Kurdî û Edebiyata Kurdî ya Zarokan dide. Wî ev berhem wekî sparteka vîzeyê spart me û em jî dê analîz, rexne û nirxandinên xwe li ser vê berhemê bikin.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Puan vermedi·128 syf.·
2026 3. kitabı
Zembîlfiroş zembîla tîne
Delalo zembîla tîne
Kolan bi kolan digerîne
Nan û dahnê pê distîne
Zarokan pê ditevrîne
Gava ew zembîla tîne
Xatûn li bircê dibîne
Bi eşqa dil dihebîne
Aqil diçe sewda namîne
Kuro sêlka vir de bîne
Mîr dixwaze te bibîne
Buha buha ji te bistîne
Lawiko ez birîndar im
Xatûna min a delal e
Min bihîstî Mîr ne li mal e
Bazara'm bi malê helal e
Xatûnê ez tobedar im
Delalê ez tobedar im
Zembîlfiroş lawikê beyan î
Ez dibêjim tu pê dizanî
Min bo eşqa dil te anî
Lawiko ez evîndar im
Xatûna min a zerîn e
Qusur li ser te qet nîne
Lê dilêm kesî nahebîne
Serfiraziya Serdestan, Têkçûyîna Bindestan
Bindestî çîrokeke bi çivanek e, qet bi heman awayî nadome û di her çivekî de li rûyekî din ê serdestiyê diqelibe. Şînoka Menaf Osman jî nexşeya çivanekên vê çîrokê çêdike û li ber çavên xwendevan bi dar da dike.
Menaf Osman, nivîskarekî ji Rojavayê ye, ji bajarê Hesekê ye. Di sala 1993an de ji ber xebatên siyasî tê girtin û cezayê muebetê digire. Di sala 2023an de cezayê wî diqede û tahliye dibe. Di vê pêvajoyê de gelek berhemên hêja der diçin ji qelema wî. Osman, xwediyê uslûbeke pembûyî ye û her tim ji zikê civakê dinivîse. Di vê berhema xwe de jî encamên dagirkeriyê dîsa bi uslûbeke nerm û henûn raxistiye ber me xwîneran.
Şînok pirtûkeke kurt û kûr e; cara ewil di sala 2011an de hatiye çapkirin, li ser hev 91 rûpel e û ji 13 çîrokên kurt pêk tê. Lehengên çîrokan bi piranî zarok in, zarokên ku ji ber talana dagirkeran bi tevê malbata xwe ji welatê xwe bar kirine û li welatên zordestan bûne mehkûmê xizanî û belengazîyê. Ya ku teşeyeke taybet dide vê pirtûkê ev leheng in bi min. Lewra encamên dagirkeriyê herî zêde ji çavên zarokan dikarin rasteqîntir bên dîtin, herî zêde ji devên zarokan baştir dikarin bên guhdarîkirin..
Dema min ev çîrok xwendin, yekser fîlma "Min Dît" kete bîra min. Nêzikatiya sînema û edebiyatê pirr ecêb e. Herdu jî heman tiştî dibêjin, tenê edebiyat kişandina fîlmê li hêviya xwîneran dihêle, ew senaryoya xwe dinivîse û datîne ber me. Navbermedyayî xweş qad e.
Hem di çîrokên pirtûkê de hem jî di wê fîlmê de em dibînin ku di nav miletekî de jî her kes bi heman awayî di bin tesîra dagirkeriyê de namîne. Hin kes bêtir dikişînin vî derdî û bêtir diêşin. Bê guman yên ku herî zêde diêşin, diperçiqin, tên kuştin û leqayî miemeleyên hovane tên jin û zarok in. Di çîrokên vê pirtûkê de jî em vê yekê careke dî bi zelalî dibînin.
Naxwazim behsa naveroka çîrokan
Puan vermedi
Bazîdî berhema xwe a navê balkêş de sazka xwe li ser himên klasik ava dike. Buyer krolonijîk diyalog rasterast in. Kesên baş lap baş, ên xerab jî lap xerab in. Hemî Kurd gelek îdealin; Jîr, destemel,biaqil,serxwe û netew perestin . Dû kesayetê sereke hene Danyal û Zîlan: Zîlanê navê xwe ji Geliyê Zîlan girtiye " Em malbatek in ku me pir êş û kul kėşandine. Niva malbata min di serhildana Agiriyê de windabú. Wexta ku ez zarok búm de û bavê min ji min re "Zîlan û ronya çavên me" digotin ez pê gelek serbilind dibům. Min ji wisa zen dikir ku ji bo min digotin. Lè ez hindi mezin bûm fêr bûm ku navê xaka xwe li min kirine. Ji ber ku di vê xakė de ji Geliyê Zîlan destpê kirin seri rakin, şer bikin, berxwe bidin û şînê bigrin" ( Bazîdî, 2017,r.97) Ew piçûka pênc birane, çuye dibistanê. Keçe pir serxwe ye " Ez dixwazim dinyayė nas bikim. Çima li kuderė dinivise ku miraza jinê di mal de girtî rûniştin e " (Bazîdî,2017,r.94) heman demê de bi hêze ,mêran re kava davêje , him nêçirvanekî pir baş e û him jî jina mala ye; xwerinên pir xweş çêdike. Nexş nemûşê ew çêdike qet kes nikare çêbike. Ji xwe bedewbuna wê nav û deng e. Mêrxasiya Danyal, xwe nasîna wî û camêrtiya wî. Merî divê ew tena serê xwe dikare welat ava bike, her wek kesayetiyên din.
Dema Danyal û hevalên wî amadekariya nêçira mezin dikin, cî da diniqite dilê Danyal ; Şûna ku mêçir bikin nebin nêçir " Nêçîra guran gelek karekė bi xeter e. Cihê ku tu nêçîrvan î, tu dinêrî wan ji nişka ve xwe vajî badane û tu bûyî nêçîrê. "( Bazîdî,2017,r.152) Û dema cenderme derdora kêmina mezin qaşo benda gurganin Danyal dîna xwe dide berê çekên cendermeyan li ser wî û hevalên wî ne. Di vê kêliyê de biryar digire bo paşve çûnê. Ev kêliya epiphanykî ( hay xwe çêbûnê)rengekî dî daye berhemê. Pîştî vê kêliyê çavê Dayêl û ê
Nivîskar Husên Arif Revde Gurg'a xwe li ser sê hima avakiriye: Hebûn, teoriya Maslow ; ji bo jiyanê pêdiviyên sereke, û helbet Kurd û jiyana Kurdan.
Kesayetê sereke Barham dike jiyanekî bo malbata xwe û hebûna xwe ava bike; Dilê wî civata gurgên du pê dixele, pişta xwe dide wan, cîhwarekî ji xwere peyda dike û bi jin, herdu zarokên xwe li wir dijî. Naxwaze kes bê wê jiyana ku wî avakiriye . Bi derfetên xwe bi hewildanên xwe xwe re "memleketkî" ew lê serdar e de dijî. Behram kesayetek pir mêre; Hemû biryaran tena serê xwe digire, ne guh dide derfet û zextên wê jiyanê, ne jî şîretên derdorê û ê bavê Eyşê , heta qet guh nade Eyşê jî, "Gelo di bedêla demançeyê de, te tiving hebûya baştir nebû? Min wê demê gote te, di bedêla demançeyê de, hindek pereyê din jî deyn bike û bide tivingê, lê te guh neda min" Behram bersiva wê neda û xwe bêdeng kir.(Arif,2024,r.39) Pêdiviyên malê , taybetî ên parastinê û rêveberinê hemî tena serê xwe dike. Metleba wî weke ku minetê kesî neke.
Dema diçe mala apê xwe niftê bine, ap û jinapa wî bi dilekî geş jî wî pêşwazî dikin û xizmeta wî pêktînin. Dîsa jî dema pêdiviyên xwe rêz dike divê xwarina me têra me heye û geleke jî, tenê dibe nifta me kêm be em çirayê hil nakin û xilas. Ji bo minetê kesî neke dike niftê kar neyîne.
Serî de wek Maslow dema pêdiviyên xwe rêz dike pêşî wek Kurdekî divê "pêşî star,paşê debar" ( gotinên mezinan) " Lê ardê me heye. Birinc, savar, nîsk, nok û rûnê me heye. Şekir û çaya me heye, û ne tenê para deh rojan, belku ya herî kêm ku şekir û çay e, têra sê deh rojan jî dike. Tenê neft e ku me kêm heye û ew jî eger biqede, îcar em çirayê hil nakin û xilas" (Arif, 2024, r.8)
Eyş jî pêywira xwe tîne cî ango bermaltiyê dike: Karê xwerin û vexwerinê- kanî ciqas dur be û anîna avê zehmet be jî, ew
