Aiskhylos/Zincire Vurulmuş Prometheus
Aiskhylos/Zincire Vurulmuş Prometheus
Yunan tragedyasının kurucularından Aiskhylos un kaleme aldığı eser ben İklim olarak yazılmış ama zincire vurulmuş Prometheus haricinde geri kalan net günümüze ulaşmamıştır
Zincire vurulmuş Prometheu otoriteye başkaldırının , fedakârlığı bilimin ve medeniyetin sembolüdür
Titan Prometheus, tanrıların kralı Zeus'un insanlığı yok edip yerine yeni bir soy yaratma planına karşı çıkar. İnsan acizdir, karanlıktadır ve çaresizdir. Prometheus, Olimpos Dağı'ndan ateşi (yani bilimi, sanatı, medeniyeti ve bilinci) çalarak insanlara verir. Ve tanrı zeus Bu itaatsizliğe öfkelenen tiran Zeus, Prometheus'u dünyanın bir ucundaki Kafkas Dağla ama 'na zincirletir.
( Adem’in yasak meyveyi yemesi de iyiyi ve kötüyü bilme bilgisine erişmesi gibi , adem de iyi ve köyüyü öğrenmesi sonucu cennetten kovulmuştu.)
Güç (Kratos) ve Şiddet (Bia) eşliğinde, demirci tanrı Hephaistos tarafından kayaya çakılan Prometheus, acı çekmesine rağmen Zeus'a boyun eğmez. Çünkü o, geleceği görme yetisine (öngörüye) sahiptir ve Zeus'un tahtını sarsacak büyük sırrı bilmektedir.
Prometheus; dogmalara, baskıcı rejimlere ve kiliseye (dine )karşı baş kaldıran özgür insanın marşı haline gelmiştir.
Oyun sadece bir mitolojik bir anlatı değil; insanlığın cehaletten kurtulma, aydınlanma ve baskıcı otoritelere karşı benliğini koruma için ilk yazılı manifestolarındandır.
Genel olarak 5 ana teme üzerine durur
. Otorite, Güç ve Tiranlık (Siyasi Boyut)
. İtaatsizlik, Başkaldırı ve Devrimcilik
. Fedakarlık ve İnsan Sevgisi (Filantropi)’
. Kader ve Zamanın Gücü (Mitolojik/Felsefi Boyut)
. Bilgi , bilinç, insanın kendidini geliştirmesi, ilerlemesidir
Prometheus hakında bir çok yazar ve düşünür çeşitli fikirler beyan etmişti
Tabi herkes Prometheusu kahraman olarak
Zincire vurulmuş prometheus, Antik Yunan tragedyalarından biridir. Eser de prometheus'un insanlara ateşi ( Bilgiyi, uygarlığı) verdiği için Zeus tarafından cezalandırılmasını, kayalıklara zincirlenmesini ele alıyor. Sürekli bir döngü hâlinde kartal tarafından işkence görmesi onun acılarının bir döngü şeklinde olması, bireyin otoriteye karşı direnişinin göstergesidir. Eser sadece mitolojik bir metin değil, aynı zamanda derin bir düşünce metinidir. Prometheus'un insanlar için kendini feda etmesi bilginin bedelini gösterirken,Zeus'un sert ve otoriter olması düzen ve güç kavramlarını sorgulatır. Eser kişi üzerinde şu kavramları sorgulatır "Bilgi için acı çekmek." Ve "Adalet ile güç arasındaki çatışma"... Genel olarak insanlık tarihindeki özgürlük arayışını aktarmak istiyor. Ben beğendim kısa ve akıcıydı tavsiye ederim.
📚🔔 Tatil zili çaldı!
Bir yıl boyunca verilen emeklerin ardından şimdi dinlenme, keşfetme ve yeni maceralara atılma zamanı. 🌞
Bu yaz bol kahkahalı, bol anılı ve elbette bol kitaplı geçsin. Tüm öğrencilere keyifli tatiller diliyoruz! 💙📖
Prometheus'un Ateşi: Olimpiyat MeşalesiEdebiyat
Günümüzde, olimpiyatlarda sporcuların koşarak elden ele taşıdığı o meşale, aslında binlerce yıllık bir hikâyenin yankısıdır. Prometheus'un tanrılardan çalıp insana armağan ettiği kızıl ateş; bilimin, bilgeliğin, uygarlığın ta kendisiydi. Bugün hâlâ Milli Eğitim'in logosunda o meşale durur, öyle rastlantı değil, insanlığın en eski inancının kalıcı izlerini taşır.
Aiskhylos, bu mitolojik hikâyeyi bir tragedyaya dönüştürürken aslında insanlığın doğuşunu yazdı. Prometheus o ateşi verene kadar insan karanlıkta, soğukta, çaresizdi. Ateşle birlikte yemek pişirdi, demiri işledi, dili geliştirdi, düşündü. Bir titan'ın tek hamlesi, tüm bir uygarlığın fitilini ateşledi. Zeus da tanrısal bir ayrıcalık olan akıl ve bilgeliğin insanlığa aktarılmasına sinirlenerek Prometheus'u en ağır şekilde cezalandırdı.
Bu yüzden Prometheus'un hikâyesi bitmez. O ateş matematikten sanata, tıptan felsefeye insanın ürettiği, keşfettiği, anlamlandırdığı her şeyin içinde yanar. Bilgi bir kez insana geçti mi artık geri alınamaz; ışık bir kez yakıldı mı karanlık bir daha aynı olmaz.
Elbette tragedyada daha pek çok tema var. İnsanlar topluluk hâlinde yaşamaya başladıkça sorunlar da büyümüş, iktidar da, adalet arayışı da. Aiskhylos bunu binlerce yıl önce görmüş ve yazmış, hâlâ güncel, hâlâ çekici olması da bundandır.
Kısa ama derin bir tragedya.
Ocağınızdaki ateş sönmesin.
İyi okumalar..
Prometheus, tanrılardan ateşi çalıp insanlara verdiği için tanrıların kralı Zeus tarafından cezalandırılır. Zeus’un emriyle Prometheus, ıssız bir dağda kayalara zincirlenir.
Eser boyunca Prometheus’a çeşitli tanrılar ve kişiler gelir. Hepsi ondan Zeus’a boyun eğmesini ister, ancak Prometheus yaptığı işten pişman olmaz. İnsanlara yardım ettiği için acı çekmeyi göze alır. Ayrıca Zeus’un geleceğiyle ilgili önemli bir sırrı bildiğini söyler fakat bunu açıklamaz.
Oyunun sonunda Zeus’un öfkesi devam eder ve Prometheus korkunç acılar içinde zincirli kalır.
Güce karşı direnme, özgürlük, insan sevgisi ve haksız otoriteye başkaldırı temalarını işler. Prometheus, insanlık uğruna fedakârlık yapan bir kahraman olarak gösterilir.
FRANKENSTEIN - MODERN PROMETHEUS
Kitabın başlığında yazar anlatacağı hikayede bizi neyin beklediğini açıkça gösteriyor.
Prometheus Antik Yunan Mitolojisindeki bir titandır. Prometheus tanrılardan ateşi çalar ve insanlara armağan eder. Ateş medeniyet oluşumu için elzemdir. Zeus, Prometheus'un bu davranışından hoşlanmaz ve onu Kafkas Dağlarına zincirler ve her gün bir kartal tarafından ciğeri parçalanır. Ciğeri tekrardan iyileşir ve bu döngü devam eder.
Burada ateş aslında bilgiyi ve tanrısal gücü sembolize eder. Prometheus bunu insanlara verdiğinde tanrının gücüne de el uzatmış olur. Victor Frankenstein da bunu tanrının yaratma mucizesine el uzattığında her gün vicdan azabı ve korkuyla yaşayarak öder.
Frankenstein canavarı yarattığında onu terk eder. Canavar tanrısı tarafından terk edilmiştir ve tek istediği anlaşılmak, bağ kurmaktır.
Kitabın özünü Frankenstein ve canavarın mağara yaptığı derin sohbette anlayabiliyoruz. Canavar konuşmayı, düşünmeyi hisleri insanları izleyerek öğrenmiş ve bu hayatı tek başına geçirmeyeceğini fark etmiş ve tanrısından kendisine bir eş yaratmasını istemiştir.
Frankenstein, insanın verdiği sözlerden sorumlu olması gerektiğini bize acı bir şekilde gösteriyor. Frankenstein önce canavara bir eş yaratacağının sözünü verir daha sonra bu sözden döner. Canavarın canavara dönüştüğü yer aslında burasıdır. Frankenstein, canavara bir eş yapmamakla en yakın arkadaşının, kardeşinin ve karısının ölümüne sebep olur ve hayatının kalanını vicdan azabı ile geçirir.
Kitap bittikten sonra aklımda sadece şu soru belirdi : Biz insanlar başka varlıklar yaratamasak da dünyaya yeni insanlar getiriyoruz. Bu çocukların sebep olduklarından biz ne kadar sorumluyuz peki? Anlaşılmamış, değer görmemiş ve bağ kuramamış çocukların ya da yetişkinlerin sorumluluklarını
Suçlu Üzerine Muhakeme
Anlatıda suçlu kim?
Ateşi çalan Prometheus mu?
Orantısız ceza veren Zeus mu?
Bunun üzerine çokça tartışılabilir fakat burada iki taraftan daha suçlu olan bir üçüncü taraf var:
Güce tapmak uğruna aklın esir alınmasına göz yuman, verilen cezanın yersiz olduğunu bile bile ses çıkarmayan, Zeus'un aklı esir alacak kadar güçlü olmasına sebep olan bir taraf.
İşte yüzyıllardır insanlığın en büyük düşmanı olan bu taraftır. Daha o zamanlardan aklı güce teslim edip faydasız bir ticareti gerçekleştiren taraf bu anlatıda suçlu olan taraftır.