Zhala
@zhala_celal
Dünyanı değiştirecek gerçek güç bilgidir
*Hayatının öğrencisi
İçimizdəki hansı meymun?!1K
Kitab çox geniş müşahidəyə və təcrübəyə əsaslanaraq qələmə alınıb. 
İçimizdəki Meymun meymunlara, şimpanzelərə, təkamülə baxış bucağımı tamamilə dəyişən, bonoboları dərindən
kəşf etməyimə imkan verən kitab oldu. İnsan sosial heyvandır, amma tək sosial heyvan insan deyil. Kitabda sosiallığın, birgə yaşamaq ehtiyacının təkcə insanlara məxsus olmaması, şimpanze və bonobo cəmiyyətləri arasındakı fərqlər, xüsusilə də, yaranan münaqişəni həll etmə üsullarındakı başlıca fərqlər əks olunub. Primatoloq oranqutan, qorilla, şimpanze, bonobo meymunları barədə müşahidələrini təsvir etdikdə onları insanla, insan davranışı və təbiəti ilə o qədər ustalıqla
əlaqələndirir ki, növbəti hissələri oxuyarkən artıq oxucu özü bu əlaqəni başa düşməyə səy göstərir. Üstəlik bu əlaqə insan təbiətinin hardasa bütün ünsürlərini əhatə edir. Hər əlaqələndirmədə səbəb-nəticə bağlılığını, yaxın qohumlarımızla bu qədər ortaq tərəflərimizin olduğunu, yalnız insana məxsus olduğunu düşündüyümüz xüsusiyyətlərin əslində bizdən daha öncə onlarda yarandığını görmək ayrılıqda heyrətamizdir. Bu isə kitabı inanılmaz dərəcədə maraqlı edir. Təxminən ən çox alıntı yazdığım və uzun müddətdən bəri oxuduğum ən gözəl kitablardan biridir. İlk cümləsi - “meymunu meşədən çıxara bilərsiniz, amma meşəni meymunun içindən çıxara bilməzsiniz” barədə belə saatlarla düşünmək olar. Hə, bəs içimizdəki hansı meymun? Şimpanzelər Yanus kəlləsinin qəddar tərəfidirsə, bonobolar empatiya hissi yüksək olan mülayim tərəfidir. Məncə, içimizdəki meymun bonanze, ya da şimpobodur…
İçimizdəki Meymun meymunlara, şimpanzelərə, təkamülə baxış bucağımı tamamilə dəyişən, bonoboları dərindən
kəşf etməyimə imkan verən kitab oldu. İnsan sosial heyvandır, amma tək sosial heyvan insan deyil. Kitabda sosiallığın, birgə yaşamaq ehtiyacının təkcə insanlara məxsus olmaması, şimpanze və bonobo cəmiyyətləri arasındakı fərqlər, xüsusilə də, yaranan münaqişəni həll etmə üsullarındakı başlıca fərqlər əks olunub. Primatoloq oranqutan, qorilla, şimpanze, bonobo meymunları barədə müşahidələrini təsvir etdikdə onları insanla, insan davranışı və təbiəti ilə o qədər ustalıqla
əlaqələndirir ki, növbəti hissələri oxuyarkən artıq oxucu özü bu əlaqəni başa düşməyə səy göstərir. Üstəlik bu əlaqə insan təbiətinin hardasa bütün ünsürlərini əhatə edir. Hər əlaqələndirmədə səbəb-nəticə bağlılığını, yaxın qohumlarımızla bu qədər ortaq tərəflərimizin olduğunu, yalnız insana məxsus olduğunu düşündüyümüz xüsusiyyətlərin əslində bizdən daha öncə onlarda yarandığını görmək ayrılıqda heyrətamizdir. Bu isə kitabı inanılmaz dərəcədə maraqlı edir. Təxminən ən çox alıntı yazdığım və uzun müddətdən bəri oxuduğum ən gözəl kitablardan biridir. İlk cümləsi - “meymunu meşədən çıxara bilərsiniz, amma meşəni meymunun içindən çıxara bilməzsiniz” barədə belə saatlarla düşünmək olar. Hə, bəs içimizdəki hansı meymun? Şimpanzelər Yanus kəlləsinin qəddar tərəfidirsə, bonobolar empatiya hissi yüksək olan mülayim tərəfidir. Məncə, içimizdəki meymun bonanze, ya da şimpobodur…Reklam
Zeze
Müəllifin öz uşaqlığında bəhs etdiyi bir kitabdır. Nəzərə alsaq ki, insanın cəmiyyətdə və həyatdakı mövqeyi, düşüncəsi, ümumiyyətlə, şəxsiyyəti uşaqkən yaşadıqları ilə bilavasitə bağlıdır, bu əsər uşaqların böyüklər tərəfindən anlaşılması üçün əla vasitədir. Zeze - xəyal dünyası dolu- dolu olan 5 yaşında. Amma evdə onu "şeytanın çocuğu" adlandırırlar- "Sen bir Meleksin, Zeze, tam bir Melek ".Çünki hər uşaq kimi yaramazlıqlar edir. Və ən təəssüfverici budur ki, ailədə 2 nəfərdən başqa bütün "doğma"ları onu anlamadan, anlamağa çalışmadan döyür. Ahh bunu nəyə əsaslanaraq deyirəm? Kitabın bir bölməsində Zeze atasının üzgün olduğunu görür(işsiz olduğu üçün) atasının moralini düzəltsin deyə güzelim Zeze başlayır mahnı oxumağa. Sırf mahnının sözlərinə görə atası təkrar-təkrar söylədib onu döyür. Halbuki, Zeze o sözlərin mənasını bilmirdi sadəcə ahənginə qatılaraq öyrənmişdi. Amma bir dayanıb uşağa sözləri deməkdən çəkindirməsi əvəzinə bunu təkrar etdirib döyməsi qəddarlıqdan başqa bir şey deyil,nəinki tərbiyələndirmək Bu isə uşaqda özünə qarşı aqressiya oyadır normal olaraq. Ona isə sadəcə sevilmək, şəfqət gərək idi. Necə ki, bunu müəllimi və sonradan dostu və vaftiz atasına çevrilən Manuel Valaderes(Portuga) ilə yaşayırdı. Zeze kimi Portuganın deyimi ilə desək zehir gibi zekası olan uşağa o ailə layiq deyildi deyək. Portuga isə zamanla ailəsinə çevrilir. Burda Xururucanı unutmayaq Zezenin Portugaya qədər ki, ən yaxınnn dostu və xəyal dünyasının ayrılmaz parçasını- bəli, bir portağal ağacı fidanı!. Təsəvvür edirik qəhrəmanımız necə sevgi dolu uşaq olub? Evet bu Zeze'də əksinə idi o içimizi kıpırdatan sevgisini ailəsi sayəsində qazanmamışdı, onlar sayəsində itirmişdi sevgisini, şəfqətini. Portuga isə ona bu sevgini, şəfqəti qaytarmağı bacarır. O Zezeyə əsl ata olur amma
Ravikin cəsarət, mübarizə, eyni zamanda müharibə dolu ömrü...
Ahh Ravik, Ravik, Ravik!
Remarkı ümumiyyətlə müharibə mövzusunun müəllifi
adlandıra bilərik. Hansı ki, 72 illik ömrünə 2 dünya müharibəsi sığdırıb. Özü kimi qəhrəmanı Raviki də bu müharibələrə şahid edib, hətta şahid etməklə qalmayıb, daha irəliyə gedərək müharibələrin, mühacirətin Ravikin həyatını necə dəlik-dəlik etdiyini, yarım-yapalaq keçirməsinə səbəb olduğunu göstərib. Razıyam fantaziya önəmlidir hər bir müəllif üçün, amma yaşadığını yazmaq büsbütün fərqli edir əsəri. "Hiss etmədiyini anlamazsan" misali. O hisləri ki, sən yaşamısan onu təsvir etmək həm çox asan, həm də çox mürəkkəbdir. O qədər aydın açır ki, bizə Ravikin hislərini, o qədər yaşadır ki, o hisləri bizə də. Mühacirətdə özü də sənədsiz, qanunsuz şəxs kimi, qaçaq həyatı keçirmək... Bütün bunlara rəğmən isə həyatına yön verməyə cəhd etməkdən usanmayan, Ravik!
Əsərə gəldikdə isə qəhrəmanımız Ravik☆ bütün hadisələrin mərkəzindədir, kitab onun həyatının son 5 ilinin qısa özətidir. Alman olsa da narsist olmadığı üçün izlənilir və nəticədə Fransada gizli yaşayır. Özünün dediyi kimi "Həyatın dinclik bilməyən beş ili" . 3 ay həbsxana, 4 dəfə ölkədən(Fransadan)qovulma, hər dəfəsində də geri qayıtma. Heç bir sənədsiz beş il! Özü də peşəkar, amma Almaniyanın bacarığından bəhrələnməkdən imtina etdiyi bir cərrah, mühacir olduğu, sənədi olmadığı üçün fransız bir həkimin yerinə təşrih edir. Öz ölkəsində Baş həkim ola biləcək bir şəxsin, acı, eyni zamanda mübarizə dolu həyatı. Axı "həyat mübarizədir" deyir Ravik. Mübarizə- azadlıqda yaşamaq uğrunda mübarizə, daxilində onu yeyib-bitirən məhəbbətinə qarşı mübarizə. Bəzən də müharibə, deyərdim mən. Azmı olmuşdu, Ravik savaşmaqdan yorulub kim qalib gəlir gəlsin desin?!. Amma heç vaxt məğrurluğundan ödün verməyən Ravik yenə də prinsiplərini heç kəsə çeynətməmişdir,
Suomidən - Li-li'yə1000k
Finlandiya- Bataqlıqdan- bəyaz zanbaq diyarına...
3 milyon cahil xalq kütləsindən - Dünyanın ən xoşbəxt ölkəsinə... 《Bu təzadları yerlə bir edən finlər!
Adından da göründüyü kimi kitab fin xalqının yüksəliş xəttindən bəhs edir. O xalq ki, 1809-cu ilə qədər İsveç, daha sonra isə Rusiya əsarətində olub. Müəllif kitabda aclıq, səfalət, cahillik, ümumiyyətlə, idarə oluna bilməyən xalqın bütün problemlərini açaraq finlərin bu inanc, iradə, səbr, dözüm ilə aşıb - daşan mübarizəsini əks etdirmişdir. Qeyd etməliyəm ki, kitabın hər hissəsi bu problemlərdən biri ilə adlandırılıb və o hissədə problemin səadətə apardığı yol pillə-pillə izah edilir.
Bu gün ağız dolusu danışdığımız, həsədlə baxıb özəndiyimiz Finlandiya təhsilinin necə heç yoxdan yarandığını öyrənirik. Balaca bir şəhərdə 6-7 təhsil ocağının yalnız bir mehmanxananın olduğu deyilir hansı ki, o mehmanxana da teatr zalı kimi istifadə edilir. Hazırda bizdə əksinə olduğu üçün Finlandiya təhsilinə yalnız kənardan baxa biləcəyimizi əminliklə deyə bilərəm. Təhsilin, düşünməyin önəmini göstərən yazıçı formal təhsil deyil, xalqın, xüsusilə gənc nəslin araşdırma qabiliyyətinin, öyrənmə istəyinin formalaşdırmağı təhsil mərkəzlərinin vəzifəsi kimi açmışdır.
Kitabda ən sevdiyim, ən çox razılaşdığım hissə isə ailə ilə bağlı olan hissə idi. Hər cümlə, hər söz sanki bugünkü azərbaycanlı ailəsini düşünərək yazılıb. İnsan rastlaşdığını, müşahidə etdiyini oxuyanda daha təbii və təcrübi yanaşma olur deyə düşünürəm. Ailənin dövlətin, xalqın varlığı, tərəqqisi, uğur cığırı üçün önəmindən bəhs olunur. Valideyn övlad münasibətlərinin dərəcəsi, "necə olmalıdır"-ı göstərir. Çünki hər kəs nə etmək lazım olduğunu bilir, anlayır, lakin bunu necə edəcəyini ona göstərən yoxdur. Heç kim də öz işini, qayğılarını artırmaq , rahatlığını