Birinci konu:
Alimler (Allah onlardan razi olsun demislerdir ki: "Hayırlı düşünceyi tanımak, hayirlıyı serrinden ayıt etmek istersen, bunları üç ölçüyle ölç ki hangi halde olduğu sana belirsin.
Birincisi, bu düşünceyi şeriatın hükümlerine arz etmektir. Eğer din onun hayırlı olduğunu söylüyorsa hayırlı, zıddını söylüyorsa şerdir. Ruhsat verilmiş ya da şüpheli şeyler giriyorsa, şerdir. Bu ölçüye göre ölçtüğünde sana belli olmadıysa, bunu salihlerin yoluna arz et. Eğer onların güzel hallerine uyuyorsa hayırdır, değilse şerdir. Bu halde de sana düşüncenin ne olduğu belirmediyse, nefsine ve arzularına arz et. Eğer nefsin ona meylediyorsa kotüdür, fakat nefs ona Allah-u Teâla'nın rahmetini, umarak meylediyorsa hayırdır.
İkinci konu:
Bu düşüncenin baslangıç olarak şeytandan mı, nefsinden mi yoksa Allah-u Teala'dan mi olduğunu fark etmek istersen: onun şu űç yönüne bak. Birincisi, düşünce ısrarlı, sabit bir sekilde aynı hâl de geliyorsa ve kalpte kararlı bir halde ise Allah-u Teala veya nefstendir. Eger bu düşüncede kararsızlık tereddüt varsa şeytandandır.
İkincisi, kalbindeki düşünce işlediğin bir günahin pesinden gelmișse, bu Allah-u Teâla'dan olup onceki günahınin bir cezasıdir. Eğer günahının arkasından olmayip senden kaynaklanıyorsa seytandandır.
Üçüncüsü, eğer bu düsünce zayıflamıyor, Allah-u Teala'nın zikri ile azalmıyorsa ve devamli duruyorsa nefstendir. Eğer Allah'ın zikri ile zayiflıyorsa seytandandır.
Űçüncũ konu: Hayırlı bir düsüncenin Allah-u Teala'dan mı yoksa melek tarafindan mi geldiğini ayırt etmek istersen, buna șu üç yönden bak: Birincisi, eger bu düsünce bir hal üzere kararlı ise Allah'tandr. Tereddüt içinde ise melektendir. Çünkü o nasihat etme mertebesiyle hareket eder.
Ikincisi, kalbe gelen hayırlı düsünce, senin gayretinin sonucu ve yaptığın taatin