Agarajab Jafar
@Agarajab
Creative Director
Miami Ad School
Azerbaijan, 26 Mart
3 okur puanı
Ekim 2025 tarihinde katıldı
Kitab mənə bugünkü şinelimizin nə olduğunu sorğulatdı və bir də bu fikirlə ayrıldım:
Ədalət o qədər önəmli anlayışdır ki, realist bir əsər belə, sonda metafizik gücə inanaraq haqqı tanımadan tamamlanmır.
Reklam
Daha öncə yazdığım bir postu burada paylaşıram.
400 səhifəni 40 saata.
Çoxdandır, fiziki kitabı belə tez bitirə bilmirdim. Gah qeydlər götürə-götürə sürət azalır, gah da yüklü iş günündən sonra yuxu dərmanı rolunu oynayırdı, kitablar.
Həm də audio kitablar yaşam tərzimizə daha uyğunlaşıb. Şənbə-bazar digital detox eləməsək, fiziki kitablara əlimiz çatmayacaq, ancaq səsinə səs verə biləcəyik. Yeri gəlmişkən, bu yaxınlarda Storyteldə məşhur "1984" əsərini radio teatr formatında dinlədim. Uşaq vaxtı dinlədiyim radio teatrları xatırlatdı. Çox səliqəli işlənib. Məsləhətdir.
İndi isə gələk, əlimdə tutduğum Abaddon kitabına. Nə abad olmayan dünyanın halı, nə də şəkildəki don ilə əlaqəsi yoxdu Abaddonun. Kapüşonu başıma keçirib, şəkil çəkdirdim ki, post qəşəng görünsün.
Kitabı oxuduqca, müəllifin azərbaycanlı olmasına inanmağı gəlmir, adamın. Ümumiyyətlə, kitab oxuduğuna inanmağın gəlmir. Elə bil, Netflixdə təzə serial çıxıb, sən də bir nəfəsə bütün bölümlərə baxırsan.
İntellektual, psixoloji, detektiv janrında olan romanda hadisələr İrlandiyada baş verir.
İrlandiya haqqında 10 kitab oxusaydıq, əldə edə bilməyəcəyimiz qədər eksklüziv faktlarla zəngindir:
"İrlandiya yarım saatı", Avropanın əmisi sayılan VII Eduard dövrü, Qroqox, Titanik, Newgrange, Blarni qəsri, Osrayqe krallığı, Müqəddəs Patrick, 5 funtluq əskinasın üstündə Ketrin Elizabet Makoli, arxasında Entoni Rafterinin şeiri, Luzitaniya gəmisi, Məhəmməd Əlinin ulu babası Eyb Qreydi, irlandların pablarda UK ilə siyasət və məişət mövzuları, kriminal jarqonları və n qədər lokal məlumatlar qazandırdı.
Bundan əlavə kitabda normal həyatda bir arada görmədiyimiz bir çox mövzular bir araya gəlib. Gələcəkdə bu postu oxuyanda xatırlamağım üçün yazıram:
- İbrani dilindən "həlak edən", "yoxluq" mənasını verən Abaddon
- Horun gözü
- Nekrofiliya, Fransua Bertrand
- Şeol -
Tesadüfen elime geçti ve kitabı çok beğenmesem de, boşa okumuş olmamak için bir yorum yazmak istedim.
Stefan Zweig bu kitabı hangi niyetle yazdı, bilmiyorum — açıkçası okuduktan sonra öğrendim ki, kadın duygularını anlatmak onun sevdiği bir işmiş. Kendi bilir.
Ama biri bu kitap hakkında ne düşündüğümü sorarsa, şöyle derim:
Bu eseri romantik bir hikâye olarak değil, insan psikolojisinin bir çözümlemesi olarak okumak gerekir.
Burada sevgi yok; sevginin illüzyonu ve kendini kaybetmenin anatomisi var.
Romantik düşüncelerle yaşayan biri için bu mektup belki derin ve acı verici gelebilir.
Ama sevginin özünü, sorumluluğunu ve sınırlarını anlamış biri için bu sadece psikolojik bir portre, bir analiz nesnesidir.
Kitapta yalnızca bir sahne beni gerçekten etkiledi ve zihnimde yer etti:
Kadın hamile olduğunu itiraf etmekten korkuyor, çünkü biliyor ki adam ona “iyilik” ederdi ama aynı zamanda onun iyilik etme biçimini de tanıyordu.
Kadın bir kez görmüştü; adam bir dilenciye para vermiş, ama onun gözlerine bakmaktan çekinmişti. Hiç söz hakkı tanımadan, hızlıca yardım edip oradan uzaklaşmıştı.
Belki de Zweig’ın en ince ama en güçlü mesajı tam da burada gizli:
Her iyilik, gerçekten iyilik değildir.
Bazen “iyilik” sadece vicdanını rahatlatmak ve rahatsız olacağın sahnelerden uzak durmak için yapılan bir kaçıştır.
Oysa dilenciyle yüz yüze gelmek, ona gerçekten dokunmak, çok daha insanca bir davranış olurdu.
Bu küçük detayı kitabın temel felsefesi olarak görmek mümkün — hatta kadının hikâyesinde de aynısını hissediyoruz:
İnsan bazen sevgi, merhamet ve yardım adı altında kendi huzursuzluğunu giderir; karşısındakini ise daha da yalnız bırakır.
Böyle.
Bilinmeyen Bir Kadının Mektubu
Stefan Zweig
Bilinmeyen Bir Kadının Mektubu
Stefan Zweig
Bilinmeyen Bir Kadının MektubuStefan Zweig · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 2022266,4bin okunma