Alara Can
@Alara97
A ailesinden biri B ailesinden birini öldürdüğünde toplum, B ailesinden birinin A ailesinden birini öldürmesini bekliyor. İşin daha da ilginci, bu biri herhangi bir kişi olabilir, ilk cinayeti işleyen olmasına gerek yok; tıpkı yerlilerin arasında A ile B arasında değiş tokuşu yapılan hediyelerin aynı olmasına gerek olmaması gibi. Önemli olan skorun eşitlenmesi. Hediyede bu pozitif bir yolla yapılırken kan davasında negatif bir durum ortaya çıkıyor belki ama mekanizma aynı.
Malinowski ve Mauss'un bahsettiği sistemde hediyenin karşılığını verememek itibarını yitirmek demek. İtibar bugün de önemli bir kavram ancak daha basit toplumsal yapılarda belki de tek önemli güç kaynağı. Zira bu toplumlarda para, mülk ve unvan gibi kalıcı farklılıklar yaratacak kavramlar henüz oturmamış. Örneğin bugün hırsızlık ve ahlaksızlık yaparak milyonlarca dolar kazanan biri dünyanın başka bir yerine gidip ismini değiştirebilir, yeni bir meslek edinerek ya da iş kurarak sıfırdan bir hayata başlayabilir. Oysa bir köy yerinde namusunu ve haysiyetini kaybeden bir kişinin karşılığında aldığı fazla bir şey yoktur: Az bir miktar para, birkaç hayvan, ekstrem durumlarda bir iki dönüm tarla. Gelin bir de kaybettiklerine bakalım. Adına bir kere kara çalınan birinin evladüıyali (çoluk çocuğu) bile artık o köyde rahat yaşayamaz.
Zorlanmayınca insanoğlunun en basit kuralları bile takip edemediğini askere giden herkes bilecektir. Bilmeyenler temel dini kuralların ne kadar basit şeyler olduklarına bakabilirler. Öldürmemek, çalmamak ve komşunun malına göz dikmemek için Allah'ın gazabına ihtiyacı olması, insanoğlunun disiplinsizliğinin ve ahlaki zayıflığının en güzel kanıtı değil midir?
Annenin çalışması ya da boşanmasının çocuklar üzerinde direkt bir negatif etki yarattığını ispatlamak zor. Önemli olan huzurlu bir aile yaratabilmek ve buradaki birçok değişkenden çalışan annenin fiziki yokluğu aslında kompanse edilebilecek bir şey.
Kaldı ki eğer mevzu eksiklikse sadece annenin değil, babanın yokluğunun da çocuklar üstünde kötü etkiler bıraktığını belirten çalışmalar da mevcut. Ache yerlilerinde babasız çocuklar arasında ölüm oranı %45'e kadar çıkarken babalı çocuklarda bu oran %20'de kalmış mesela. Norman Dennis ve George Erdos'un binlerce çocuk üzerinde yaptığı gözlemler, büyüdükleri evde bir baba figürü olmayanların daha sonra davranış bozukluğu gösterdiğini ortaya koyuyor. Ana babalı büyüyüp yaşıtlarına göre daha kötü beslenen, daha erken ölen ve daha sık işsiz kalan bu çocuklar, okulda daha başarısız ve suça daha teşne oluyorlar. Üstüne üstlük, kötü birer anne baba olma ve nesillerce içinden çıkılamayacak bir kısır döngü yaratma ihtimalleri de daha yüksek.