Ayşe Erkocaaslan
@Avengemv
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
Ütopya
Thomas More’un Ütopya’sı, 16. yüzyıl Avrupa’sındaki adaletsizliklere karşı hayali bir toplum düzeni tasarlayan felsefi bir eser. Kitapta, denizci Raphael Hythloday, özel mülkiyetin olmadığı, herkesin günde altı saat çalıştığı, eğitim ve adaletin eşit dağıtıldığı Ütopya adasını anlatır. Bu adada din özgürlüğü vardır, suç oranı düşüktür ve toplum ortak iyilik için yaşar.
More, bu düzeni kusursuz bir çözüm olarak değil, dönemin sorunlarına ayna tutan bir eleştiri olarak sunar. “Ütopya” kelimesinin hem “iyi yer” hem de “olmayan yer” anlamı, okura bu sistemin uygulanabilirliğini sorgulatır. Kısa hacmine rağmen eşitlik, özgürlük ve adalet üzerine düşündüren zamansız bir klasik.
Çukurda
Hikâye, Ukleyevo adlı küçük bir Rus kasabasında geçer. Burası yoksulluğun, cehaletin ve ahlaki çöküşün iç içe geçtiği bir yerdir. Kasabanın ortasında, halk arasında “çukur” olarak bilinen bir alan vardır; burada yoksul köylüler yaşar. Kasabanın diğer tarafında ise dükkân sahipleri, zenginler ve tüccarlar bulunur.
Öykü, özellikle Zemlyanikov ailesi ve çevresindeki kişiler üzerinden ilerler. Ailenin reisi, kasabadaki en varlıklı tüccarlardan biridir; dindarlığıyla övünür, kiliseye bağış yapar, fakat aynı zamanda acımasızdır. Fakirleri sömürür, borç verip karşılığında mallarına el koyar.
Ailenin gelini Aksinya, güzelliği ve sert mizacıyla tanınır. Çekici, aynı zamanda bencil ve acımasız bir kadındır. Aksinya’nın evliliği de sevgi üzerine değil, tamamen maddi çıkar ilişkisine dayalıdır. Köylüler, Aksinya’dan ve kocasından korkar ama mecburiyetten onlara yaklaşır.
Öykü boyunca Çehov, köylülerin sefaletini, çocuk ölümlerini, açlığı ve özellikle kadınların kaderini gözler önüne serer. Dini ritüellerin çokluğu, halkın yaşam koşullarını iyileştirmez; aksine, kilisenin ve zenginlerin gösterişçi dindarlığı, gerçek yardımı gölgede bırakır.
Hikâyenin ilerleyen kısmında Aksinya, aile içinde yaşanan bir kavga sırasında yeni doğmuş bir bebeği bile gözünü kırpmadan öldürür. Bu olay, hikâyedeki ahlaki çöküşün doruk noktasıdır. Ancak korkunç suçuna rağmen Aksinya’ya kimse ciddi bir ceza vermez; güç ve para, adaleti susturur.
Kitap kısa olmasına rağmen birçok temaya değinmesi açısından değerliydi fakat kısa olduğu için çok yüzeysel geldi bana.
Vişne Bahçesi
satılmak zorunda kalan bir vişne bahçesi. Uzun yıllar Fransa’da yaşayan Liubov Andreyevna Ranevskaya, borçları yüzünden zor duruma düşen malikânesini kurtarmak için memleketine döner. Ailenin dostu Lopahin, bahçenin kesilip arsalarının yazlık evler için kiralanmasını önerir; bu, mali kurtuluş için tek çaredir. Fakat Ranevskaya ve ailesi, bahçenin onlar için taşıdığı duygusal değerden vazgeçemez. Zaman geçer, borçlar artar ve açık artırmada bahçeyi alan kişi ironik bir şekilde Lopahin olur.
Kitap aristokrattan burjuvaya geçişi simgelerle anlatır. Tek başına okunduğunda bir anlamı yok gibi görünse de yazıldığı döneme göre büyük önem taşıyan bir eserdir.