Doğamız itibariyle biz, ben merkezciyiz. Dünyamız kendi etrafımızda döner. Hiçbirimiz bütünüyle fedakar değiliz. Aşık olduğumuz zaman hissettiğimiz havada uçma duygusu bizi bu yanılgıya düşürür.
Tormesli Lazarillo
“Tormesli Lazarillo” XVI əsr İspaniyasına aid anonim bir əsərdir. Bu roman ispan ədəbiyyatında “pikaresk roman” adlanan janrın ilk nümunəsi sayılır. Əsərin qəhrəmanı Lazaro de Tormes adlı kasıb bir oğlandır.
Lazaro uşaqlıqdan çox çətinliklər içində böyüyür. Atası oğurluğa görə cəzalandırılır, anası isə kasıblıqdan uşağını başqalarının xidmətinə verir. Beləcə Lazaro bir-birinin ardınca fərqli sahiblərin yanında işləməyə başlayır: əvvəl kor bir dilənçinin, sonra riyakar rahibin, daha sonra isə kasıb, amma özünü zadəgan kimi göstərən bir kişinin xidmətində olur.
Hər sahibi Lazaro üçün yeni bir həyat dərsi olur. O, insanların ikiüzlülüyünü, yalanlarını və mənəvi boşluqlarını görür. Əvvəl saf və sadəlövh olan Lazaro zamanla ağıllı, hiyləgər və həyatda qalmağı bacaran bir insana çevrilir.
Romanın sonunda Lazaro bir qədər rahat həyata qovuşsa da, o da cəmiyyətin riyakarlığına uyur. Beləliklə, əsər göstərir ki, ədalətsiz və saxta bir cəmiyyətdə insan dürüst qalmaqda çətinlik çəkir.
Bu əsər həm satirik, həm də tərbiyəvi xarakter daşıyır — o dövrdəki İspaniyanın sosial problemlərini, din adamlarının və zadəganların ikiüzlülüyünü tənqid edir.