Hilal
@CokFuzuli
1403 okur puanı
Kasım 2019 tarihinde katıldı
Erlik Kağan
İç Avrasya'ya dağılmış tüm milletler vaktiyle öğrendi ki yer altının tanrısı Erlik Kağan'dır.
Türk sahası mitolojik anlatılarında kötülüğün, ölümün, ölülerin ve yer altının tanrısı olarak anılır. Kötülüğün kavramsal olarak karşılığı ya da dünyadaki tüm fenalıkların kaynağı olarak görülür. Kelime anlamı itibarıyla runik yazılardan öğrendiğimiz kadarıyla kötü kuvvet ve Buryatça karşılığıyla kan içen gibi anlamlar taşıyabilir.
Erlik, kötülüğü, hırsı, açgözlülüğü ve her tür kötülüğü simgeler. Yaradılışı gereği, kötü şeyleri sever ve kötü işler yapmayı tercih eder. İyi şeylerin temeline ve köküne karşıdır.
Son derece bilgisiz, yıkıcı, küstah ve utanmaz olarak bilinir. Düzen ve barış istemez. İradesi yoktur, iradesizliği temsil eder.
Sarayı yer altındaki karanlık ülkededir. Burası kara güneşle aydınlanır. Sarayı çamur, kara demir ve kara kayadan yapılmadır.
Eğer bir insan oraya gitmek isterse önce Siyah Göl'ü aşmalıdır. Ama burası öyle kolay kolay geçilebilecek bir göl değildir. Gölün tamamı, intihar edenlerin kanlarından oluşur. İçinde ölü atalar yaşar.
Gölü aşabilmek için üzerindeki köprüden geçmek gerekir. Ama bu köprü tek bir at kılından oluşmaktadır. Oradan geçebilmek için bir şaman olmak gerekir. Bunu başaran şaman büyük bir ırmağa varır.
Burası insanların gözyaşlarından oluşan Toybadım (Doymadım) Irmağı’dır. Saray da bu ırmağın yanındadır.
İçinde Abra ve Yutba adlı büyük iki ejderhanın yaşadığı Toybadım Irmağı, Erlik Kağan'ın sarayının önünden böylece geçip gider ve Büyük Tengiz'e akar.
Yer altının karanlık ülkesinde, Erlik Kağan dünyadaki tüm kötülüğe hükmeder. Yer altındaki ve yer üstündeki tüm kötü ruhlar onun emrindedir. Hatta insanlardan da emrinde olanlar vardır.
Görünüşü hakkında detaylı tasvirlere ulaşmak mümkündür. İhtiyar olduğu bilinir ama
Sayfa 97 - Holden Kitap, 5. Basım, İllüstrasyonlar: Aslı Ekim
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
ERBÜKE/EŞBÜKE
Anadolu'nun Güneydoğu bölgesinde söylenegeldiği üzere, bölgede Erbüke ve Eşbüke adında, yarı insan yarı yılan varlıklar yaşamaktadır. Aslında bunlar kötü varlıklar değildir ama yine de son derece tehlikeli oldukları için onlardan çekinmek gerekir. Çünkü aslen, insanların derdine deva olmak için uğraşmalarına rağmen, ataları Yılan Ata Şahmeran'ın insanlar tarafından öldürüldüğünü duyarlarsa, Meran ülkesindeki yurtlarından çıkıp insanların yaşadığı şehirleri basacakları ve yerle bir bölge insanı tarafından bilinmektedir. Onlarla ilgilenmek, yardım istemek, hastalıklara şifa bulmak için kendilerine başvurmak işte bu yüzden tehlikelidir ve karanlık taraflarıyla yüzleşmek muhtemeldir.
Ancak, onlara başvuran şaman, Şahmeran'dan selam götürür ve sonra hastalık için şifa isterse isteğine kavuşur. Onlar insanlara şifa olacak her tür ilacı bilirler.
Dikkatli olunmazsa durum bir faciayla sonlanabilir.
Sayfa 97 - Holden Kitap, 5. Basım, İllüstrasyonlar: Aslı Ekim
ERBÖRÜ/EŞBÖRÜ
İskitlerin anlatılarına göre olağanüstü güçlere sahip bazı kara şamanlar, her yıl birkaç günlüğüne, dolunaya denk gelen bir zaman dilimi içinde kurda dönüşmekte ve dağlarda buluşup yer altı tanrısı Erlik'in buyruğu altında korkunç büyüler yapmaktadır.
Anlatılar kurda dönüşen bu kara şamanlardan bahsederken eğer erkekse Erbörü, dişiyse Eşbörü ismini kullanıyor.
Yapılan tasvirlerde kurda dönüşen kişinin bütün vücudu değişiyor ama sesi ve gözleri aynı kalıyor. Ayrıca insan eti ile beslendikleri ve dişlerinin çok sivri ve büyük olduğu da yine aktarılan bilgiler arasında.
Sayfa 95 - Holden Kitap, 5. Basım, İllüstrasyonlar: Aslı Ekim
ELBİS
Türk mitolojisinde bahsi geçen Kavga Tanrısı. Acımasızdır ve insanlara da acımasızlığı telkin eder.
Elbis'in çağırılması, adına kurbanlar adanması savaşın seyrini değiştirebilir. Onun sayesinde düşmanın attığı oklar geri döner, düşmanının ölmesini dileyen kim varsa ondan yardım diler.
Yakutlarda İlbis adıyla anılan bu kara ruh, Savaş Ruhu olarak anılır. Savaşlardan önce İlbis'ten güç vermesi istenir. Üç gün üç gece tören yapılır. Şaman'ın bu törende İlbis'e şöyle seslendiği kayıtlara geçmiştir: "Ey insanları deli eden, akılları başlarından alan İlbis Kağan!"
Eğer Elbis, düşmanın yüreğine girerse yenilgisi kaçınılmazdır.
Kuha, İlbis Kığha, İlvis isimleriyle de bilinir.
Sayfa 91 - Holden Kitap, 5. Basım, İllüstrasyonlar: Aslı Ekim
Ebren
Ebren, Türk söylencelerinde karşımıza çıkan bir diğer ejderha motifi. Kuraklığın ve ölümün simgesidir.
Tıpkı Büke gibi o da uçabilen bir ejderhadır ve korkunç bir görüntüsü vardır. Yer altındaki mağarasında, yanan bir ateşin içinde yaşamaktadır. Mağaradaki büyük hazineyi korur.
Türk mitolojisinde, kâinatın bir ya da birkaç ejderha tarafından döndürüldüğüne dair bir inanca rastlamak mümkün. Ebren işte bu ejderhalardan biri olarak da gösterilmektedir. Zaten günümüzde kullandığımız “evren” kelimesinin kökeninde yine bu varlık yatmaktadır. Çünkü vaktiyle Ebren'e Eviren (Evirip Çeviren) de denildiği rivayet edilmektedir.
Sayfa 89 - Holden Kitap, 5. Basım, İllüstrasyonlar: Aslı Ekim