Derda
@Derda07
Bir günden bir döneme uzanan hikâye
Bir trafik kazasıyla başlıyor her şey. Ama bu kaza, sadece birkaç insanın değil, koca bir coğrafyanın çığlığına dönüşüyor. Yahudi olsun, Filistinli olsun kazaya karışan herkesin hayatına kısa ama yoğun bir bakış sunuyor yazar. Sıradan bir günü, Kudüs’te yaşanan büyük bir trajedinin aynasına çeviriyor.
Ve en çarpıcısı: Tüm bu hikâyede, her yerde olduğu gibi yine en büyük yükü kadınlar taşıyor.Emek veren, acı çeken, katlanan, bedel ödeyen hep kadınlar...Bir yanda duvarların arasına sıkışmış Filistinli anneler, bir yanda Filistinlil olduğu çocukların ölümüne bile üzülmeyen genç Yahudiler…
Filistinlilerin yaşadığı gündelik zorluklar, kontrol noktaları çilesi, hayatlarının değersizleştirilmesi... Tüm bu gerçekleri Yahudi bir yazarın kaleminden okumak kitabı daha da etkileyici kılıyor.
Kitabın tarihsel yüzü de çok güçlü. Yazar, 25 sayfalık kaynakçayla yazdığı bu kısa romanda, bir halkın yaşadıklarını bir gün üzerinden anlatmayı başarıyor.
Ve şu alıntı, kitabın tarihsel ağırlığını gözler önüne seriyor:
“Yahudi kuvvetleri, Arapça radyo yayınları ve hoparlörlerle donatılmış minibüslerle insanları derhal tahliye etmeye çağıran talimatları şehrin dört bir yanına duyuruyordu. İlerleyen tabura ,ateşe verilebilecek her yeri yakmaları ve karşılaştıkları her Arap'ı öldürmeleri emredilmişti. Gazyağına batırılan bezlerle doldurulmuş ve tutuşturma düzenekleri eklenmiş variller, yokuş aşağı Filistin mahallelerine doğru yuvarlandı...”
“Kötü bir anıyı unutmanın en iyi yolu güzel bir tanesiyle değişmektir.”
Alın size topraklarını satanların (!) öyküsü
Yahudi kuvvetleri, Arapça radyo yayınları ve hoparlörlerle donatılmış minibüslerle insanları derhal tahliye etmeye çağıran talimatları şehrin dört bir yanına duyuruyordu.İlerleyen tabura ateşe verilebilecek her yeri yakmaları ve karşılaştıkları her Arap'ı öldürmeleri emredilmişti.Gazyağına batırılan bezlerle doldurulmuş ve tutuşturma düzenekleri eklenmiş variller, yokuş aşağı Filistin mahallelerine doğru yuvarlandı...
"Bir medeniyet yalnızca ordularla değil, hatıralarla, dillerle, dualarla, acılarla da savaşarak yıkılır.”
⠀
Radwa Aşur’un Granada Üçlemesi, Endülüs’te Müslüman egemenliğinin sona ermesiyle başlayan büyük bir çöküşün romanı. Ancak bu yalnızca siyasi bir yıkılış değil; dilin, kültürün, inancın, kimliğin sistematik olarak silinmeye çalışıldığı bir insanlık trajedisi…
⠀
Yazar, bu büyük çöküşü bir ailenin gözünden anlatıyor. Engizisyonun karanlık zindanları, zorla Hristiyanlaştırmalar, kaybolan diller, yakılan kitaplar ve bastırılan dualar… Tüm bu karanlık süreç, Aşur’un zarif anlatımıyla kelimelere dökülüyor. Ne var ki, dil yumuşak olsa da acı derin, sarsıcı ve yürek burkucu.
⠀
Granada sokaklarında umutla direnen, kimliğini korumak için sessizce ibadet eden, çocuklarına gizlice Arapça öğreten insanların mücadelesi… Bugün hâlâ benzer acılar yaşanıyor; Doğu Türkistan’da olduğu gibi. Moriskolar tarih oldu belki, ama aynı zulüm başka coğrafyalarda, başka adlarla sürüyor.
⠀
Tarihi okumak bugünü ve hatta yarını daha iyi görmek, anlayabilmek adına benim için çok önemli bir hale geldi. Bir süre daha bu kulvarda dolaşacağım sanırım.
Kitapla birlikte Moriskolar hakkındaki "Elveda Endülüs" belgeselini de tavsiye ediyorum.
