"Bir medeniyet yalnızca ordularla değil, hatıralarla, dillerle, dualarla, acılarla da savaşarak yıkılır.”
⠀
Radwa Aşur’un Granada Üçlemesi, Endülüs’te Müslüman egemenliğinin sona ermesiyle başlayan büyük bir çöküşün romanı. Ancak bu yalnızca siyasi bir yıkılış değil; dilin, kültürün, inancın, kimliğin sistematik olarak silinmeye çalışıldığı bir insanlık trajedisi…
⠀
Yazar, bu büyük çöküşü bir ailenin gözünden anlatıyor. Engizisyonun karanlık zindanları, zorla Hristiyanlaştırmalar, kaybolan diller, yakılan kitaplar ve bastırılan dualar… Tüm bu karanlık süreç, Aşur’un zarif anlatımıyla kelimelere dökülüyor. Ne var ki, dil yumuşak olsa da acı derin, sarsıcı ve yürek burkucu.
⠀
Granada sokaklarında umutla direnen, kimliğini korumak için sessizce ibadet eden, çocuklarına gizlice Arapça öğreten insanların mücadelesi… Bugün hâlâ benzer acılar yaşanıyor; Doğu Türkistan’da olduğu gibi. Moriskolar tarih oldu belki, ama aynı zulüm başka coğrafyalarda, başka adlarla sürüyor.
⠀
Tarihi okumak bugünü ve hatta yarını daha iyi görmek, anlayabilmek adına benim için çok önemli bir hale geldi. Bir süre daha bu kulvarda dolaşacağım sanırım.
Kitapla birlikte Moriskolar hakkındaki "Elveda Endülüs" belgeselini de tavsiye ediyorum.