Eserin müellifi, Türkiye'de yetişmiş ve kendini de yetiştirmiş bir bilim insanı. Muhtevasında yine sanatı ele alan daha farklı kitapları da bulunmaktadır. Bu eserde, genelde doğu, özelde Osmanlı'nın nasıl yıkıldığını ve bu yıkımın sadece fizikî boyutta olmadığı anlatılmaktadır. Bu bağlamda da bunun sanata olan etkileri de diğer alanlarda olduğu üzere kaçınılmazdı. İşte bu yıkımın nasıl gerçekleştiği, aslında bizim pek de önem vermediğimiz iki kelimenin etimolojisinde yatmaktadır. Oryantalizm kelimesine herkes aşina olsa da, (zıttı denilebilir bir anlamda fakat uzmanların hepsi bu şekilde kabul etmemektedir) oksidentalizm kelimesi bizim için o kadar tanıdık değildir. Eserde bu iki kavram uzunca ve sebep-sonuç ilişkisi içinde incelenmiştir. (oksidental eser için bkz. Westminster katedralindeki çini) Batı dünyasının, doğuya ve Türklere bakış açısı, doğu - batı arasında din, dil, sanat, iktisat ve daha birçok alanda ne gibi etkileşimler olduğu uzun uzadıya ele alınmıştır. Batının hangi yollarla doğudaki dengeleri bozduğu ve kendisinin yeni dengeler kurduğu, özellikle sanat üzerinden nasıl hareket ettiği, ilmek ilmek tarihe kayıt düşürülmüştür. Öte yandan müellif kendisinin de tespit ettiği doğulu milletlerin özelliklerinin, batı tarafından nasıl kullanıldığı gözler önüne serilmiştir. Hem kültür taşıyıcı/yıkıcı karakter, hem de etkilerin izlerinin bariz belli oluğu nesnelerden, bolca örnekle desteklenen, bilimsel bir yöntemle ele alınan eserin ortaya koyduğu durum analizi yadsınamaz hâldedir. Geniş yelpazeli bir kaynakçaya da sahip olan eser, insan olarak, millet olarak, nerede durduğunu, nerede durmasını gerektiğini merak edenler için bulunmaz bir başucu kitabıdır.

Oryantalizm, Oksidentalizm ve SanatAhmet Çaycı · İnsan Yayınları · 201513 okunma

Reklam

Geri İleri