Emre

Duygusal Veba
Duygusal veba tepkisinin önemli bir temel özelliği, eylemle eylem gerekçesinin asla örtüşmemesidir. Asıl neden gizlenmiş, göstermelik bir neden bahane edilerek eylem yapılmıştır. Doğal ve sağlıklı karakter tepkisinde, güdü, eylem ve hedef organik bir birlik oluştururlar, bunda hiçbir şey gizli değildir. Doğrudan anlaşılabilir niteliktedir. Örneğin: Sağlıklı kişinin cinsel eylemleri için doğal aşk ihtiyacından başka gerekçesi, bunun tatmin edilmesinden başka hedefi yoktur. Cinsellikten uzak duran vebalı ise, cinsel zayıflığını ikincil olarak etik kurallarla gerekçelendirir. Bu gerekçenin yaşam tarzıyla hiçbir ilgisi yoktur. Zevklerden el etek çekerek hayatı olumsuzlayan bir yaşam biçimi, gerekçeden önce zaten mevcuttur. Sağlıklı kişi yaşam tarzını kimseye dayatmak istemez; ama kendisinden yardım istenirse ve elinden geliyorsa iyileştirecek ve yardım edecektir. Sağlıklı kişi hiçbir surette bütün insanların "sağlıklı olmak zorunda olmasını" buyurmaz. Birincisi böyle bir buyrultu rasyonel olmaz, çünkü sağlık emredilemez; ikincisi sağlıklı kişi (hayat tarzına ilişkin nedenler başkalarının değil kendisinin hayatıyla ilişkili olduğu için) yaşam biçimini başkalarına dayatma ihtiyacı duymaz. Duygusal vebalıyı sağlıklı kişiden ayıran husus, kendisinin hayattan beklediklerini yalnızca kendisine değil, her şeyden önce çevresine yöneltmesidir. Sağlıklı kişinin tavsiyede bulunup yardım ettiği, başkalarından önce deneyimler yaşayıp kendisini örnek alıp kendi yaşam biçimini başkalarına zorla dayatır. Vebalılar hayat almayacaklarını insanların takdirine bıraktığı yerde vebalı görüşlerine tahammül edemezler. Sağlıklı kişi eylemlerinin nedenleri kendisine anlatıldığında memnun olur. Vebalı ise çileden çıkar. Sağlıklı kişi, farklı hayat görüşlerinin yaşamı ve çalışmayı rahatsız ettiği
Ne Kadar Kitap Kurdusun?
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖 40-70p: Hafif bağımlı 👀 80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Duygusal Veba
Vebanın ya kronik biçimde tahribat yaptığı ya da akut nöbetler halinde kendisini gösterebileceği bazı tipik alanları hızla belirtelim. Vebanın faaliyet gösterdiği alanların tam da en önemli yaşam alanları olduğunu hemen göreceğiz. Gizemciliğin yıkıcı biçimi; pasif ve aktif otoriterlik tutkusu; törelcilik; yaşatkan sinir sistemi biyopatileri; politikacılık; "Familitis" olarak adlandırdığım ailevi veba; sadist eğitim yöntemleri, bu yöntemlere mazoşistçe katlanma veya suç işleyerek bunlara isyan etme; dedikodu ve karalama; otoriter bürokrasi; emperyalist savaş ideolojisi; Amerikan İngilizcesinde "racket" kavramının kapsadığı her şey (dalavere, dümen, dolandırıcılık, haraççılık, şantaj, -ç.n.), suça meyilli antisosyallik, pornografi, tefecilik, ırkçılık.
Sayfa 326
ironi
– İroni ancak pedagojik bir yöntem olarak, bir öğretmen tarafından herhangi bir türden öğrencilerle ilişkisi içinde ortaya konulur: amacı küçük düşürmek ve utandırmak, ama bunu iyi niyet uyandırıcı ve bize böyle davranana bir hekime duyduğumuz gibi saygı ve şükran borcu duymamızı buyuracak, iyileştirici bir tarzda yapmaktır. İronik kişi kendini cahilmiş gibi gösterir ve bunu öyle iyi becerir ki, onunla konuşan öğrenciler aldanırlar ve kendilerinin daha iyi bildiğine duydukları inançla küstahlaşır ve tüm zayıf yönlerini belli ederler; sakınganlıklarını yitirir ve kendilerini oldukları gibi gösterirler, – ta ki öğretmenin yüzüne tuttukları ışığın ışınlarını onlara çok küçük düşürücü bir biçimde geri yansıttığı ana kadar. – Öğretmenle öğrenci arasındaki gibi bir ilişkinin bulunmadığı yerde ironi bir yakışıksızlıktır, kötü bir duygudur. Tüm ironik yazarlar, kendini beğenmişliklerinin sözcüsü olarak gördükleri yazarla birlikte kendilerini herkesten üstün görmek isteyen, ebleh insan türüne güvenirler. İroniye alışmak da, alaycılığa alışmak gibi karakteri bozar, yavaş yavaş başkalarının zarar görmesinden sevinç duyan bir üstünlük özelliği kazandırır: ısırmanın yanı sıra bir de gülmeyi öğrenmiş, azgın bir köpeğe benzer kişi.
Bağlı tinlilerde şeylerin ölçütü.
Bağlı tinliler dört tür şeyin doğru olduğunu söylerler. Birincisi: kalıcılığı olan tüm şeyler doğrudur; ikincisi: bizi rahatsız etmeyen her şey doğrudur; üçüncüsü: bize yararı dokunan her şey doğrudur; dördüncüsü: uğruna kurban verdiğimiz her şey doğrudur. Bu sonuncu ilke, örneğin halkın isteği dışında başlanmış olan bir savaşın, ilk kurban verildiği andan itibaren coşkuyla sürdürülmesini açıklıyor. Davalarını bağlı tinlilerin ortamında savunan özgür tinliler, önce özgür tinlilerin her zaman var olduğunu, yani özgür tinliliğin bir kalıcılığının olduğunu, daha sonra rahatsızlık vermek istemediklerini ve sonunda da, bağlı tinlilere genel olarak yarar sağlamak istediklerini kanıtlamak zorundadırlar; ama bağlı tinlileri bu sonuncu noktada ikna edemeyecekleri için, birinci ve ikinci noktayı kanıtlamış olmalarının onlara bir yararı dokunmaz.
Karşıt - Tepki Oluşturma (Reaction-Formation)
Suçluluk duygusu yaratan tehlikeli istekler çok yoğun olduğunda bunların baskı altında tutulması da güçleştiğinden, kişi bu isteklerinin tam karşıtı olan bilinçli tutum ve davranışlar geliştirerek kendini korumaya çalışır. Dolayısıyla baskıya alınmış düşmanca duygular sevgi gösterileriyle, saldırgan istekler sevecenlikle, cinsel istekler ahlak savunuculuğuyla, eşcinsel eğilimler karşı cinse yönelik abartılı ilgi ve etkinliklerle maskelenir. Böylece kişi, içsel dürtülerine kesin engeller koyarak baskı mekanizmasını pekiştirir ve olumsuz dürtülerini bilinç düzeyinden uzak tutmuş olur.
Sayfa 92 - Metis Yayınları·Kitabı okuyor