Entelektüel bir aileden gelmeyen ya da geçinmek için sürekli çalışkmak zorunda olan, bu yüzden de kişisel gelişimine katkıda bulunamayan veya bunlar gibi bir çok sebeple karşılaşan tüm insanlar birer Czentoviç'tir. Hayatında belki bir şeyi iyi yapmayı başarmış bu insanlara yeterince iyi olmadığını söyledikçe elindekini kaybetmemek için bu tür kibir benzeri duygulara kapılırlar. Yani Czentovic'e küçük yaşta adabı muaşeret öğretilseydi, piyano dersleri verilseydi , sevgi ile büyütülseydi de aynı olur muydu? Tabi bana göre kitabın konusu burası değil Hitler'in yahudi soykırımıdır. Ama beni düşündüren yanı bu oldu.
4-5 yıl önce kitabı ilk okumaya başladığımda içim o kadar karardı ki okumayı bıraktım. Sanki gerçekten hayvanlar ayaklanacak da insan soyu tukenecekti. Tabi kitapta anlatılan bu değil. Hayvanlar da aslında insanları temsil ediyor. Bu alegoride çalışkan insanı temsil eden bir at olan Boxer, sürekli emekliliğinde yapacağının hayallerini kurarak gücünün üstünde çalışırken ; emekli olamadan , kendi cinsi olan hayvanlar tarafından at kasabına gönderiliyor. Bu da bana Türkiye'deki emeklilik hayalleri kuran insanları hatırlattı.
Kitabın her ayrıntısı yazmaya değer fakat genel olarak çıkarılacak ; insanın eline en ufak bir yönetme imkanı geçtiği zaman hemen geldiği yeri ve amaçlarını unutuyor ve halkı sömürmeye başlıyor.
