Her eylemde , eğlencede dahi bizi hayvandan ayıran akıl bir nedeni-niçini bulundurur kendi kanaatimce bulundurmalıdır çünkü bizi yaşayan diğer varlıklardan ayıran da akıl'etmemizdir. Ezberlenmiş/ezberletilmiş davranışlara -hani şu sıralar oldukça popüler terimimiz popüler kültür kölesi, yani kapitalist- olmaktan uzak kendi iradesiyle birşeyler yapan insanları yani iki tarafı da rahat bırakalım. Bende yeni yıl dileğimi şuralara sıkıştırayım;
Vicdanî muhasebemiz hep açık olsun!
Sevgiler.
=
Bir kişi, bir millet, bir kültür kendi anlam-değer dünyasını, bundan dolayı da "anlamlandırma yeteneğini" kaybetmeye başlarsa kendi vicdânı önünde küçük düşer; aşağılık kompleksine kapılır. Bu kompleksin en önemli göstergesi öz güvenini kaybetmekle; dini,ilmi,siyasi ahlâkî, tarihî tüm değerlerden önce şüpheye düşmek, sonra uzaklaşmak en nihayetinde onları terk etmektedir. Aşağılamak terk edişi kolaylaştıran bir tatmindir, bir geçiştir.
Vicdanları terbiye etmeden yalnızca idrâkleri eğiten milletler, kültürler kendi mensupları tarafından aşağılanmaya hazır olmalıdır.