"Onlara düşen niçin, neden olduğunu araştırmak değil, emredileni yapmak
ve ölmektir." Ordu besleyen hiçbir ulus, denemelerden doğan bu
kuralı reddedemez. Askerlerin uğrunda savaştıkları davanın haki
olup olmadığını araştırmaya başladıkları yerde çok geçmeden ordular çöker.
Biri 1915 Aralık'ında Anafartalar
Limanı ve Arıburnu'ndan ve sonra, 1916 Ocak'ında
Seddülbahir'den olmak üzere iki tahliye harekâtı ger-
çekleştirildi. İtilaf Devletleri bütün öngörülere meydan
okuyarak askerlerinin tamamını ve malzemelerinin
büyük bir bölümünü bölgeden çıkardı. Gerek İtilaf
kuvvetlerinden gerekse Osmanlılardan, burada savaşan
tümenler bir toparlanma döneminin ardından diğer aktif
çatışma cephelerine sevk edildiler. Böylece sefer "büyük
bir gürültüyle değil de hafif bir iniltiyle" sönüp gitti.