Yerli endüstrinin büyümesi için, gittikçe genişleyen bir dış pazar gereksinimi, hiç bir zaman düşünülmemiştir. Çünkü iç pazar ihtiyaçlarını karşılayan bir hirfet sistemine bağlı kalınmıştır.
NOT: Osmanlı İngiltere'nin öncülüğünde Avrupa'nın Merkantalizm'e evrilmesini izleyememiştir, hirfet, yani yerel zanaat muhafazaları kırılmamış, belli istisnalar dışında dış pazar (az bir miktar da olsa Bursa ipek ticareti) gelişimini 16. Yy da durdurmuştur.