Kişi stres yaşadığı an beyin tehlike var zannediyor çoğu bedensel süreçleri (acıyı açlığı da) ekleyebiliriz durduruyor ve sadece hayatta kalma üzerine yoğunlaşıyor. Stres ne kadar artarsa odaklanma ve muhakeme becerileri o kadar düşüyor ve dolayısıyla kişi olduğundan daha da kötü performans sergiliyor.
Aslında stres performansı düşürmez gereğinden fazla stres performansı düşürür stres ile performans arasında ters U ilişkisi vardır bir noktaya kadar stres performans için gerekli ama bir noktadan sonra performansı engeller.
Ödülle yapılan iş ile ödülsüz yapılan arasında kalite açısından fark olur mu?
Bu soruyu yanıtlamak için Duke Üniversitesi'nden Dan Ariely bir deney tasarlıyor. 87 denek buluyor denekleri 3 gruba ayırıyor ve onları 6 farklı görev veriyor denekler 6 görevi de başarıyla tamamlarlarsa onlara para vadediliyor ama gruplara göre para miktarı farklı 1 gruba bir günlük 2 gruba iki haftalık ve 3 gruba da 5 aylık ücret değerinde para vereceğini söylüyor bu kadar parayı nasıl veriyorlar ki diye düşünebilirsiniz. Deney Hindistan'da yapılıyor ve orada 5 Aylık ücret karşılığı sadece 100 lira sizce hangi grup 6 görevi de başarıyla tamamlamıştır?
Mantıken ödülün değeri arttıkça kazanma motivasyonu artar motivasyon arttıkça da performans artar diye düşünüyoruz ama tahmin edilenin aksine en başarılı grup en az para alan grup çıkıyor en çok para alan grup en başarısız grup oluyor yani ödülün değeri arttıkça performans düşüyor peki ama neden ödül arttıkça neden performansın kalitesi düşüyor bunun yanıtı da başka bir araştırmada gizli.
Araştırmacı Donald Meyer, iki farklı gruba ekranda bazı oyunlar oynatıyor deneklerin görevi önlerindeki kolla ekrandaki şekilleri belirli bir düzene göre ilerletmek.
Bir gruba ödül veriyor bir gruba sadece oynayın diyor tabii bu sırada da gizlice bir kamera aracılığıyla deneklerin göz kırpma sıklıklarını sayıyor. neden?
Çünkü göz kırpma sayısı endişe ve stresin bir göstergesidir biz ne kadar endişeli ve stresli olursak o kadar çok gözümüzü kırparız.
Meyer fark ediyor ki ödülle oyun oynayan grup hem oyun sırasında hem de molalar sırasında daha çok gözünü kırpıyor Bu da demek oluyor ki ödül deneklerle stres ve endişe yaratıyor.
Bu iki araştırmayı alt alta koyunca görüyoruz ki ödül insanlarda stres yaratıyor ödülün miktarı ne kadar artarsa endişede o
Ödül cezayı içinde barındırdığı gibi ceza da içinde ödülü barındırır. Ceza olduğu zaman kişi "Bu işi de yapmam cezamı da çekerim" der. Ceza o davranışı yapmamayı meşrulaştırır.
Ödül aslında bir cezadır aynı mantıkla ceza da bir ödüldür.
Çocuk ödülü getirecek davranışı sergilemediği an otomatik olarak ceza almış olur.
Onun için her ödül aynı zamanda içinde ceza barındırır. Örneğin çocuğa takdir belgesi ile sınıfı geçersen tablet alacağım dediğiniz an takdir belgesi alamazsa seni tablet almamakta cezalandıracağım da demiş olursunuz.