Kübra Dalbudak
@Kbra_d
Toplumsal Aynalar1000Kitap
Bu kitap için “1970-1990’lı yıllarda geçen dostluk ve aşk ilişkilerini konu alan bir roman” demek yetersiz kalır. İrlanda’da geçen ve Amerika’ya uzanan, yer yer “Amerikan Rüyası” izlerine rastlansa da -Kitabın yazıldığı ve basıldığı yılların yapısı durumu açıklayabilir- birçok hayat hikayesini barındıran, dolu dizgin bir yapıt. En etkileyici yanı ise; toplumsal konuları ve cinsiyet rollerini “gözünüze sokmadan” , büyük bir rahatlıkla ele alınması. Hayatın tam içinden hikayeler, güçlü iç gözlemler ve diyaloglarla aktarılıyor.
Başlarda: bir beyaz yaka hikayesi okur gibi hissettim.
Ortalarda: Monoton bir dizi tadında, sürükleyici bir aile trajedisine dönüştü.
Sonlara Doğru ise: Geçişler hızlandı, verilmek istenenler netleşti; sanki 90’larda geçen, merak unsuru yüksek bir Amerikan dizisi izliyor gibiydim.
Bu kitabı psikolojik yönden ele almamak imkansız. Bazı karakterlerin derinleşmesine veya geçmiş öykülerine daha fazla ihtiyaç duysam da insanın en yalın hallerini, psikolojik çıkarımlara son derece elverişli şekilde görebildim. Kitap adeta zengin bir laboratuvar gibi; içinde şunları barındırıyor:
• Cinsiyet rollerinin yansıması
• Bireyci ve toplulukçu kültürlerin karşılaştırılması
• Travma, yasın halleri ve bağımlılık psikolojisi,
• Değersizlik ve yetersizlik duygularının oluşturduğu döngüler,
• Sevilme ihtiyacının davranışa yansımaları ve çocuklukta karşılanmayan ihtiyaçların doyumsuz davranışlara dönüşmesi…
Ve en önemlisi: Dönüşümün birden gerçekleşmeyen, sancılı bir doğum süreci gibi olan o gerçekçi yapısını izliyorsunuz. Değişim öyle hemen yayılmıyor; zamana yayılıyor. Üstelik kitabın sonuna geldiğinizde bunun bir son değil, o büyük dönüşümün sadece başlangıcı olduğuna şahit oluyorsunuz.
Özetle; psikolojiden demeçler vermeye zorlamayan, toplumsal konulara değinme
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
“Bireysel Olgunlaşma” ve “Kendimizi Tanıma” yolundaysanız kesinlikle faydalanabileceğiniz bir kitap. Şunu belirtmeliyim ki ağır ve uzun bir zaman diliminde okunabilecek; ana temanın mitlerle, yoğun tasvirlerle ve akademik üslupla birleştirilerek bireyleşmenin anlatıldığı bir kitap. Aynı zamanda bizlere modern kültürün genellikle yitirmiş olduğu öğeleri de hatırlatmakta. Akademik üsluba hakim olmasanızda betimlemeleri hayatınıza iliştirmeye başladığınızda farklı bir şeyin kapısını araladığınızı ve bunu anladığınızı hissetmeniz mümkün. Elbette her kitapta olduğu gibi bireysel fikirlerimize uyup uymadığı konusunda eleştirilerimize açık kısımları var ancak ana temanın doğru bir yola ışık tuttuğu söylenebilir.
Sabahattin Ali'nin kaleminden süzülen kaygıyı yazılarında hissetmemek elbette mümkün değil. Bu kitapta her bölümünden bir şeyler çıkarabileceğimiz pek kıymetli öyküler barındırıyor. Diğer öykülere kıyasla köylü-kentli karşıtlığına ek olarak, Dağlı-Ovalı, Yörük-Türk, Alevi-Sünni ayrımcılığına da yer veriyor. İnsanın yaşam karşısında sarsılmazlığını ve boyutunu nitelerken kalemin sahibinin farklı bir yazım biçimi aradığı gözlerden kaçmıyor. Sayfaları karıştırmaya başladığımızda ilk öykünün diğerlerinin bir işareti gibi görebiliriz; her bir bölümde hikayesini okuduğumuz insanların, bunca hayatın farklılığını ve de aynılığını simgelediğini...
(spoiler)
Kitabın ilk bölümünde değerlere ulaşan 3 soru karşılıyor bizi: İnsanda ne var? İnsana ne verilmemiştir? İnsan ne ile yaşar? Soruların cevaplarına kolayca eriştiğimizi zannediyoruz okurken ancak diğer bölümlerde bu cevapların yoksunluğunda hayat hikayeleri çarpıyor yüzümüze. İki insan arasında kötülük sadece birinden mi çıkar? İçindeki intikam hırsına yenik düşen biri her iki tarafın mağlup olacağı bir savaşı engelleyebilir mi?
Kötülüğü yok etmek isterken içimizde büyütüyor olabilir miyiz? Yetmeyeceğini düşündüğümüz topraklar sonunda üç arşınlık bir toprağa denk gelebilir mi? Kendine yönelik bir amacı olmayan ruhlar huzura, inanca ve düşünmenin gürültüsüne dönüştüğünde; çocuklar kendilerine tekrar tekrar bir yer bulup şarkılarını mırıldanmaya başlayacaklardır.
Büyüklerin gürültüyü kesip şarkıya eşlik etmeyi öğrenmesi gerekmez mi?
Tolstoy bize bu soruların cevaplarını verirken heybemize kanaatkarlık, merhamet, sevgi, önyargılı olmama, inanç gibi değerler yüklüyor. İyiliğin sönmeyecek ışığını vadediyor.
(spoiler)
Sayfaların sonundan başlamak isterim incelemeye;
Sabahattin Eyüboğlu, her çeviride farklı bir şey okuduğumuzu ve farklı bir lezzet aldığımızı önemle belirtmektedir. Nitekim de öyle!
Sadece kendi gerçekliğini sorgulamaktan ziyade insanın gerçekliğini ve gerçekçiliğini sorgulayan her sahneden öngörülemez ve ani çıkışlarıyla karşılaştığımız; acı çektiğinden ve çelişkileri olduğundan şüphe duymayacağımız Hamlet'in aslında bir kimlik karmaşası yaşadığını düşünebiliriz. Hayali evrenimizin biraz dışına çıkacak olduğumuzda babasının ölümüyle kimlik karmaşasında yeni bir boyuta geçen Hamlet'in gördüğü hayalet bastırdığı duyguların bir yansıması, yaşadığı kimlik karmaşasında ortaya çıkan davranışlarının bir aracı olabilir...
