Erzurum Kongresi'ni takip eden günlerde Erzurumlular, Paşa'nın doğduğu yer olan Selanik'in sınırların dışında kalması nedeniyle, kendisine Erzurum hemşehrisi olması yolunda bir teklif götürdü. Paşa 26 Ağustos'ta verdiği cevapta bu tekliften duyduğu memnuniyeti belirtti Bunun üzerine gerekli nüfus kayıt işlemlerine başlandı ve Mustafa Kemal Pasa Erzurumlu oldu. Ardından Paşa, 29 Ağustos 1919'da Sivas'a gitmek üzere Erzurum'dan ayrıldı.
Kafkasya üzerinden gelen Rus etkisinin Erzurum sosyal yaşamı üzerinde önemli etkiler bıraktığı görülmektedir. Bunlar arasında çay kültürü, patates (kartol), furgon denilen arabalar, bazı tarım aletleri, semaver ve soba gibi unsurlar sayılabilir
Kırım Savaşı sırasında bölgeye gelmiş olan J. M. Giels isimli albay ise Hınıs yakınlarındaki "Sharvoon" isimli köyde bir mamut fosili bulmuş ve bu fosil British Museum'da sergilenmek üzere İngiltere'ye gönderilmişti.
Son yıllarda Türk Tarih Kurumu'nun yaptığı en güzel işlerden birinin "Genel Okuyucu Dizisi" adı altında yayınlanan kitaplar olduğunu söyleyebilirim.
Tarihi akademik dilden uzak, okuyucuyu dipnot ve ayrıntılar ile sıkmayan, ortalama bilgiye sahip bir okurun anlayabileceği dilde, kısa, öz ama doğru bilgiyi veren bir serinin uzun yıllar kendimce bir gereklilik olduğunu düşünüyordum.
Okumuş olduğum "Erzurum Tarihi" adlı kitabı da tamda anlattığım şekilde kendisi de Erzurum'da görev yapan bir akademisyen olan Doç. Dr. Murat Küçükuğurlu yazmış.
Kitapta şehrin tarihi dört ana başlık halinde, hayatın içinden konularında olduğu aynı zamanda o şehirde yaşayan bir çok insanın belki de bilmediği bilgiler akıcı ve sade bir Türkçe ile çok güzel özetlenmiş.
Erzurum'lu değilim, ama mesleğim gereği Erzurum'da görev yapmıştım. Şehri ve insanlarını çok sevdiğim bir yöremizdi, bu kitap sayesinde sevgim ve merakım bir o kadar daha arttı diyebilirim. Umarım Türk Tarih Kurumu bu seriyi genişletir de bütün vatanı herkesin daha yakından tanıma fırsatı olur.
Bu tür yayınlar sayesinde insanların yaşadığı şehri daha başka bir gözle sahipleneceğini , aynı zamanda memleketlerine olan bağlılıklarının artacağını değerlendiriyorum.