Mehmet Sıddık Çetinkaya
@LAMorningstar
Fareler ve İnsanlar, birbirine zıt karakterdeki iki mevsimlik tarım işçisinin, zeki George Milton ve onun güçlü kuvvetli ama akli dengesi bozuk yoldaşı Lennie Small'un öyküsünü anlatır. Küçük bir toprak satın alıp insanca bir hayat yaşamanın hayalini kuran bu ikilinin öyküsünde dostluk ve dayanışma duygusu önemli bir yer tutar. Steinbeck insanın insanla ilişkisini anlatmakla kalmaz, insanın doğayla ve toplumla kurduğu ilişkileri de konu eder bu destansı romanında. Kitabın ismine ilham veren Robert Burns şiirindeki gibi;
"En iyi planları farelerin ve insanların
Sıkça ters gider..."
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Halil Cibran’ın zamanında küçük kâğıt parçalarına ve defterlerine karaladığı aforizma ve mesellerden oluşan bu küçük kitap, sanatçının parçalı bir “otoportresi”ni ortaya koyuyor. Ruhunun derinliklerinden gelen çarpıcı ve çağrışımlı imgelerle aşk, güzellik, doğa ve insanlık durumuna ilişkin bir türlü ifadesini bulamayıp “suskunluğa gömülmüş” olanı ifşa ediyor.
Cibran’ın yetmiş yılı aşkın bir süre önce yayımlanmış yapıtları, bugün dünyanın dört bir yanındaki okurlara ulaşmayı sürdürüyor. Sözcüklerinin bütün coğrafyalara uzanmasında, bu yapıtların birçok dile çevrilmesinin yanı sıra onun ırk, din, dil ayrımı gözetmeksizin insanlığı bir bütün olarak ele alan felsefesinin de rolü var kuşkusuz. Bir de insana dair verdiği mesajların her dönemde geçerli, “ezeli-ebedi” olmasının.
Kayra ile Kinyas birbirlerini tamamlayan ve kendilerini dış dünyadan soyutlamış iki dost. İkisi de 20’li yaşlarının başlarındayken evlerinden ayrılıp Afrika’ya gidiyorlar ve orada yasa dışı işler yapıyorlar. İnsani duygulardan arınmış bu iki karakter için adam öldürmek veya kadınlara tecavüz etmek yemek yemek kadar normal bir şey.
Kitap genel olarak bu iki karakterin üç ülkeyi kapsayan hikayelerini ve iç seslerini kapsıyor. İnsan öldürdüklerini, ve vahşet dolu bir dünyada yaşadıklarını söyledim ama kitabı okudukça bu iki karakter ile bazı yönlerden benzediğinizi farkedeceksiniz bu da sizi şaşırtacak.
Kinyas ve Kayra neden onları destekleyen aileleri olmalarına rağmen normal olamıyorlar? Onların sorunu ne diye merak ediyorsanız ki etmeyenin olduğunu sanmıyorum kitabı okuyup onların hayata karşı bakış açılarını okuyabilirsiniz.
Öncelikle Kayra bölümünün son cümlesi ile Kinyas bölümünün son cümlesi arasındaki tezatlık kitabın en çarpıcı noktasıydı.
Uyuşturucu bağımlısı birinin veya intihar etmek isteyen bir gencin hayata bağlanması gibiydi Kinyas’ın normal hayatı seçmesi. Kitabın ilk yarısı yavaş, ikinci yarısı ise çok hızlı geçti. Kinyas-Kayra-Hayat bölümünde Kinyas ve Kayra bir elmanın iki yarısı gibiydi. Birbirlerinden zor ayırıyordum onları. Lakin Kinyas Kayra’yı bıraktığında ve ikisi kendi yollarını çizince bu iki karakterin ne kadar farklı olduklarını anladım.
Müzeyyen çok güzel bir kadın, güzelliği dillere destan adeta roman yazdıran cinsten. Kahramanız ise herkesin yanında olmasını isteyeceği bir kadının bir süre yanında bulunuyor, belki gerçek aşkı keşfediyor belki de hiç aşık olmadığının farkına varıyor. Ruhunun sesini dinlemenin cezasını da çekiyor dinlememenin de, bir şeyler yazıyor mutlak sonu getiremiyor tıpkı bizler gibi. Bir hikayeye başlıyor ama sonunu tamamlamakta zorluk ve iktidarsızlık yaşıyor.
Kitap genel olarak hepimizin hayatında aslında var olan “Müzeyyen”i anlatıyor gibi dursa da yaptığı çözümlemeler, cansız varlıklarla üsluplu konuşmaları, orijinal fikirleri okura bir hayli zevk veriyor. Kahramanın sık sık iç konuşmalar yapması yer yer hikaye akışında unutkanlık yaşamamı sağlasa da genel toplamda çok başarılı.
Mutluluk kaçmak mıdır? Savaşmak mı? uğruna bir şeyler feda edebileceğiniz birini bulduğunuz vakit sizin hislerinize ortak olup olmadığından ne kadar emin olabilirsiniz?
Özdemir Asaf’ın seçme şiirlerini barındıran kitap. Bazı güzel şiirleri içeriğinde barındırmaması, iyi bir seçim yapılmadığını gösteriyor. Yeni şiire başlayanlar için önerebileceğim bir kitap.
