ŞAFAK ÇALIK
@Lensta
25 okur puanı
Ekim 2019 tarihinde katıldı
“İnsan bilinci maddi varlık koşullarını yansıtmakla kalmaz onları değiştirir de”
KARL MARX.
Marx’ın yukarıdaki tespitinin kapsamlı bir incelemesini ve formülasyonunu yaparak bir kurtuluş reçetesi sunan Paula Freire’ın “Ezilenlerin Pedagojisi” , egemen güçlerin elinde ezilen sınıfa karşı bir denetim ve tahakküm kurma aygıtı olan eğitim kurumunun ,baştan sona hem ifşasını yapıyor hem de önemine dikkat çekiyor.
Kitap, bir üstyapı aracı olan ,mevcut düzenin piyasa ihtiyaçlarına göre kodlanmış özneler üreten ve adına “bankacı eğitim modeli”dediği kurumun yerine , ereği; halkın ezilen ve sömürülen kitleleri ,bilinçlendirme ,aydınlatma ve harekete geçirmek olan , öğrenci ve öğretmenin karşılıklı diyalog ilişkisine dayanan “problem tanımlayıcı eğitim” modelinin ikame edilmesini salık veriyor.
Yalnız düşünme ve incelemelere yaslanmayıp, yazarın bizzat kendi hayat deneyim ve pratiklerinin de ürünü olan bu ufuk açıcı eseri okuyun- okutun.
Marx’ın tespitiyle başladığımız bu kısa değerlendirmemizi , kitabın son sözüne ait bir alıntıyla noktalayalım..
“Hiçbir pedagoji tarafsız olamaz çünkü hepsi de içeriklerinin ideolojisine , söylemin sosyal ilişkilerine ve müfredatın öğrenme sürecine bağlı olarak bireyler geliştirir ve bilinç üretirler . Statükoyu sorgulamayan her pedagoji veya müfredat , zımnen ya da aktif olarak onu onaylar”.
Saramago’nun okuduğum ve de incelemesini yaptığım ikinci kitabı olan Görmek , öncelikle devamı
olan Körlük’e nispeten temposunun ağır olduğunu, akıcı bir dille anlatı bekleyen okurların bunu bulamayacaklarını belirteyim. Fakat politikaya ilgiliyseniz en az körlük gibi ne zaman başlayıp bitirdiğinizi anlamayacaksınız.
Kitap tematik olarak siyasi iktidarlarda hüküm süren pragmatizmin en gerici yöntemlerinden makyavelizm
etrafında yoğunlaşıyor.
Saramago ;halkın demokratik hakkı olan boş oy kullanma gibi pasif eylem karşısında bile hükümetlerin ne kadar ileriye gidebileceklerini ironi ve hicvi tarzda ustalıkla işleyerek bir portresini çiziyor.
Uzun uzadıya yazmaya gerek de yok aslında kitabın birçok yerinde tekrar ettiği “Amaç için kullanılan her araç meşrudur” cümlesi zaten kitabın özünü anlamamıza fazlasıyla yetiyor.
Görmek
Görmek
Spoiler içerir .
Bencillik, kadının kırılgan bir karakter yapısına sahip olduğu gibi insan doğasına yönelik otoriter yargılara bir başkaldırı olan bu distopik romanda yazarın politik kimliğine ait birçok izler buluyoruz .
Örneğin;Kolektif mülkiyetin , örgütlülüğün insan yaşamında ki önemi , amaç uğruna verilen mücadelede şiddetin ve hatta cinayetin bazen
kaçınılmaz olduğu, iyi, kötü, ahlak, güzel , çirkin vb. mutlak olmayan soyutlamaların mevcut somut koşul ve şartlar üzerinde temellendiğinin diyalektiğini yapması gibi...
Peki insan gerçekten kötü mü yoksa iyi mi ? Saramago bu soruya ,yarattığı bir körler dünyasında , her şeyi gören , farkında olan , akıl ve vicdan sahibi olan Dr.’un karısı karakteri üzerinden okurla bağ kurarak cevap veriyor.
Doktorun karısı hikayede kör olmayan tek kişidir .O her şeyin farkında olan , bilinçli aydınlanmış savaşçı ruhlu bir devrimcidir.Gerçek bir devrimci gerçeklere göz yummayan ,kurtuluş mücadelesinden asla vazgeçmeyen her zaman bir çıkış yolu arayıp var edendir.(Şahsi fikrim Saramago’nun bir tek onu kör etmemesinin sebebi , insanlığın kurtuluşunun tek umudunun devrimciler olduğuna inandığı içindi .)
Kitap , yazarın üslubu ve anlatım tarzıyla okuması gayet kolay ve akıcı , keyifli okumalar.
Marksizm’i savunan yada ona karşı olan herkesin okuması gereken bir kitap. Terry Eagleton; yer yer kendi öznel yorumlarıyla , yer yer de nesnel yaklaşımlarıyla Marksizm gibi ciddi bir öğretiyi günümüz koşullarına uyarlamayı genel anlamda başarıyor .
Yordam kitabın sade ve başarılı çevirisi de okuyucuya, anlaşılır kolay ve keyifli bir okuma imkanı sunuyor.
Okuyacak olanlara iyi okumalar dilerim ..
Sosyalizm eleştirisinden ziyade anti sovyetik bir temayla yazılmış , insan iradesine yönelik metaforik bir eleştiridir Hayvan Çiftliği.
Eski sosyalistlerden G.Orwel bu fabl eserinde , insan ve toplum doğasına uygun düşen teorinin —ilkenin— bireysel kararların idari yetkilerle pratik edilerek anti tezine dönüşümünü anlatmış , bunu da Stalin ve onun dönemi SSCB ‘nin nesnel koşullarını referans alarak ustalıkla hicvetmiştir. KİTAPLA KALIN.
