Musibetin birlikte çekilmesindeki hafifletici hal, yalnızca dünya hayatında geçerlidir. Dünyadaki acılar, aynı acıyı çeken insan sayısının fazlalığı ile orantılı olarak hafifler, doğrudur. Ama bu hal kabrin ötesinde ki dünyada geçersiz ve anlamsızdır.
İbadet etmek keyifsiz; ama eğlenmek keyifli öyle mi? Neye göre. Nefse göre. Ağrı çekmek kötü; ama tat almak iyi. Neye göre? Nefse göre. İltifat görmek hoş; ama hakarete uğramak nahoş... Neye göre? Nefse göre. Nimetler insanın zevklerini tatmin edip etmediklerine göre mi büyük veya küçüktür? Başa gelen olaylar, hoşa gidip gitmemesine göre mi güzel veya çirkin? Allah'ın lütufları nefsin ilkel kriterlerine göre mi ödül veya ceza? Ceza sanılan şeylerin ödül, ödül olarak görülen şeylerin ceza olmadıkları nereden belli?
Mesela bu dünyada bir ömür sürüyor olmamızın, hiç tanımadığımız ve kenarından bile geçmediğimiz hayatlara bir yansıması var mı? Yani ben bu dünyada yaşamakta olduğum için yeryüzünde bir acı daha diniyor, bir insan daha ferahlıyor mu?
Şehrin içine serpiştirilmiş yoksulluk belirtilerini, antropolojik bir olguyu bilmişlikle inceler gibi uzaktan süzüyoruz. O işçilerin arasına girebiliyor muyuz? O plajda onlarla kulaç atabiliyor muyuz? Bunu yapamıyorsak eğer bizi insan kılan şey nedir?Mesela bu dünyada bir ömür sürüyor olmamızın, hiç tanımadığımız ve kenarından bile geçmediğimiz hayatlara bir yansıması var mı? Yani ben bu dünyada yaşamakta olduğum için yeryüzünde bir acı daha diniyor, bir insan daha ferahlıyor mu?