Mervenur Yılmaz
@Meryisolde
Keşke bir kitap okumuş,bir kedi sevmiş olsaydınız.Belki bu kadar kirletmezdiniz dünyayı..
İSTANBUL
27 okur puanı
Ocak 2020 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitaplar
Anayurt Oteli: Psikoloji, Arzu ve Yabancılaşma1000Kitap
Yusuf Atılgan’ın Anayurt Oteli (1973) romanı, yalnızca bireysel psikolojik çözülüşün hikâyesi değil; aynı zamanda ataerkil söylemin, toplumsal yabancılaşmanın ve kadın bedeninin nesneleştirilmesinin edebiyat aracılığıyla görünür kılındığı güçlü bir metindir. Zebercet’in arzularındaki sürekli kayma —önce misafir kadın, ardından on yedi yaşındaki genç, son olarak hizmetçi kadın— yalnızca bireysel patolojiye değil, toplumsal ve ideolojik bağlamlara işaret eder. Norman Fairclough’un (1992) vurguladığı gibi söylem, yalnızca bireysel bir ifade biçimi değil, toplumsal ilişkilerden ve ideolojiden beslenir. Zebercet’in yöneldiği nesneler, çoğunlukla sessiz, edilgen ve toplumsal olarak güçsüz figürlerdir; feminist söylem analizinde (Lazar, 2005) sıkça vurgulanan “kadının özne değil, erkek arzusunun nesnesi” konumlanmasının tipik bir örneğidir.
Romanın kadın figürleri isimlendirilmez ve özneleşmez; varlıkları yalnızca Zebercet’in arzularını yansıtır. Hizmetçi kadın, ataerkil söylemin uç noktadaki temsilidir: sessizliği, öznelikten yoksun oluşu ve Zebercet’in üzerindeki tahakkümü, ataerkil iktidarın edebiyat aracılığıyla yeniden üretildiğini gösterir. Teun van Dijk’in (1998) iktidarın söylem yoluyla yeniden üretimi kavramı burada işlevseldir: erkek özne şiddet aracılığıyla güç kazanırken kadın figürü edilgenleştirilir ve sesi görünmez kılınır. Bu bağlamda roman, ataerkil toplumdaki cinsiyet ilişkilerinin söylemsel inşasını çarpıcı bir biçimde sergiler.
Zebercet’in dış dünyadaki silik ve edilgen konumu ile otel içindeki şiddet ve iktidar arayışı arasındaki tezat, mekânın ideolojik bir söylem alanı olduğunu ortaya koyar. “Anayurt” adı aidiyet ve güven çağrışımları taşırken, otel Zebercet için yalnızlık, sıkışmışlık ve yabancılaşmanın mekânsal karşılığıdır. Fairclough’un (2001)
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Fatih-Harbiye Romanının Söylem Analizi ve Tematik İncelemesiEdebiyat & Roman
Peyami Safa, Türk edebiyatının önemli figürlerinden biri olarak eserlerinde özellikle Doğu ile Batı arasındaki kültürel ve bireysel çatışmaları işler. Yazın tarzı, çoğunlukla üç karakter etrafında şekillenir: Doğulu bir karakter, Batılı bir karakter ve bu iki dünya arasında kalan, karmaşık iç dünyasıyla bir kadın karakter. Bu yapı, Safa’nın eserlerinde temel bir anlatım aracı olarak karşımıza çıkar. Ayrıca, yazarın kendi sesini yansıttığı dışsal bir anlatıcı ya da karakter de bulunmaktadır. Fatih-Harbiye romanı da bu yapının örneklerinden biridir ve Doğulu karakter Şinasi’nin detaylı anlatımıyla, Batılı karakter Macit’in yüzeysel bırakılması arasında bir denge kurar. Ancak romanın en çarpıcı unsuru, yazarın kontrolünden çıkan, kendi gözlemleri ve içsel çelişkileriyle güç kazanan Neriman karakteridir. Roman, sadece bireysel bir aşk ya da dönüşüm hikayesi değil; Doğu ve Batı’nın semboller aracılığıyla karşılaştırıldığı, maddiyat ile maneviyat arasındaki gerilimi derinlemesine işleyen bir söylem alanıdır. Berna Moran’ın da belirttiği üzere, Safa’nın eserlerinde bu kültürel çatışma, hem toplumsal hem de bireysel kimlik sorunlarıyla iç içe geçer. Böylece Fatih-Harbiye, dönemin modernleşme süreçlerine ve kültürel dönüşümlerine dair kapsamlı bir fikir sunar.
Fatih-Harbiye romanında karakterlerin işlenişi, Safa’nın Doğu-Batı çatışması ve bireysel kimlik sorgulaması temalarını yansıtan temel unsurlardan biridir. Doğulu karakter Şinasi, roman boyunca detaylı bir şekilde betimlenir ve onun üzerinden geleneksel değerlerin ve maneviyatın temsilcisi olarak konumlandırılır. Karşıt olarak Batılı karakter Macit ise yüzeysel ve sınırlı bir biçimde sunulur; bu tercihle Safa, Batı’yı daha çok bir dış güç, geçici ve aşırı gösterişli bir sembol olarak ele alır. Bu sayede okuyucu, Batı
V for Vendetta’da İktidar Mefhumu Üzerine Söylem AnaliziEdebiyat & Roman
V for Vendetta’da İktidar Mefhumu Üzerine Söylem Analizi
Kitaptan uyarlananlar arasında nadiren bu kadar başarılı bir film oluyor, bu yüzden analizi film üzerinden yapacağım.
Filmin en başında, V’nin kendini tanıttığı bölümde adı neredeyse tamamen “V” harfiyle başlar; bu, onun kendi kimliğini dilsel ve sembolik olarak "V" harfi ile kodladığını gösterir. Roma rakamıyla kapı numarasının da “V” olması, ismiyle uyumlu olması, V’nin kendi persona’sını, yani iktidarını sembolize eden karakterini yaratma çabasının dilsel ve görsel kanıtıdır. Bu, onun sadece bireysel bir eylemci değil, aynı zamanda bir fikir ve sembol iktidarı olduğunu ortaya koyar.
V’nin anne ve babası aktivist olarak tanımlanabilir, ancak V kendini aktivist ya da devrimci olarak konumlamaz. Bu durum, V’nin eylemlerinin kökeninde kişisel travma ve intikam olduğu, dolayısıyla doğrudan kolektif bir hareketten ziyade bireysel bir direniş formu olduğuna işaret eder. Bu noktada, V'nin eylemleri devletin gözünde “terörist”, kendi perspektifinde ise “meşru direniş”tir. İktidar açısından bakıldığında, bu ikili suçlama ve meşruiyet sorgulaması, direnişin ve baskının karmaşık ve iç içe geçmiş yapısını ortaya çıkarır.
Hem iktidar hem de V tarafında suçlama ve manipülasyon vardır. Devlet, halk üzerinde korku yaratarak ve “sizi koruyacağız, bize yetki verin” söylemiyle rıza üretir; bu, Michel Foucault’nun biyopolitika ve disiplin toplumları kavramlarını hatırlatır. Korkuyla beslenen bu iktidar, bireyden aldığı tüm yetkileri kendi çıkarları için kullanır. Öte yandan, V de maskesi altında kendine ait bir iktidar yaratır; bu, fiziksel güçten çok ideoloji ve fikirler üzerinden kurulan bir iktidardır. Maskenin altında, “bir insandan daha fazlası”, yani bir fikir ve sembol vardır.
Filmin renk kodlamasında (siyah ve
YABAN KİM
Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun Yaban adlı romanı, Türk edebiyatının Cumhuriyet öncesi döneminde halk ve aydın arasındaki yabancılaşmayı en çarpıcı biçimde işleyen eserlerinden biridir. Söylem analizi bağlamında değerlendirildiğinde, roman yalnızca bireysel bir anlatı değil; dönemin ideolojik, kültürel ve sosyal kırılmalarını yansıtan simgesel bir metin olarak karşımıza çıkar.
Romanın başkahramanı olan Ahmet Celal, savaşta bir kolunu kaybetmiş bir Osmanlı subayıdır. İstanbul’daki yıkılışın ardından Anadolu’nun kırsalına, köylülerin yanına sığınır. Ancak burada beklediği “milletin öz cevheri”ni bulamaz. Aydın bir birey olarak taşıdığı idealler, köylünün gerçekliği ile örtüşmediği gibi, köylünün dünyasında yer de bulamaz. Bu durum, romanın merkezinde yer alan temel söylemsel çatışmadır.
Ahmet Celal’in şu sözleri, aydın-halk ayrımının söylem düzeyinde nasıl bir kırılmaya yol açtığını açık biçimde ortaya koyar:
“Ben bu insanları kendi ruhumda yaratmışım. O yarattığım insanlar yaşamıyor köylerde... Onlar kitaplarda kaldı.”
Bu ifade, aydının halkı idealleştirme eğilimini ve ardından yaşadığı düş kırıklığını yansıtır. Söylem düzeyinde bakıldığında, bu idealizasyonun çöküşü, bir aydının değil, bir ulusun geçirdiği dönüşümün göstergesidir.
Yaban, sadece köylüyü değil, aynı zamanda aydını da sorgular. Ahmet Celal’in köylüleri anlamaya dair çabaları sınırlı, eleştirileri ise yargılayıcıdır. Bu yönüyle roman, tarafsız bir halk tasviri değil; bir aydının kendi “yabancılığını” fark etme sürecini anlatır. Nitekim Ahmet Celal’in köylüler tarafından dışlanması, bireysel bir yalnızlıktan ziyade, Cumhuriyet öncesi Türkiye’sinde aydınla halk arasındaki iletişimsizliğin simgesidir.
Yakup Kadri’nin dili yer yer sert, yer yer içe dönük bir lirizm taşır. Bu stil, romandaki çelişkileri ve