N.yavuz
@N_yavuz
Orhan Kemal’le bilinçli tanışıklığım bu kitap ile oldu. Bende geç kalmışlık hissi uyandırsa da her kitabın bir zamanı olduğu kanısındayım. En verimli ve doyumlu okuma için hazır olma dönemi…
Orhan Kemal , Çukurova yöresi ve insanını içiyle dışıyla ,özüyle sözüyle olduğu gibi sunuyor önümüze bu kitabında. Özellikle tarımda makineleşme sonrası insan emeğinin değersizleşmesi ve hatta hor görülmesi,kapitalist sistemin benimsenmesi, yokluk, sıtma, salgın hastalıklar kitapta işlenen konulardan. Eskici ve oğulları ile bu faktörlerin aile bağlarını zedeleyişine gün be gün şahit oluyoruz. Hayatta kalma uğruna yitirdiğimiz özümüz, insanca yanlarımız, direnişimiz ve umudumuzun sesi oluyor, soruyor yazar “ Bu dünyada, bu b*k dünyada evlat, iyi olmaya imkân var mı?” Sorusuna bir altmış yıl öteden ses veriyorum : “ Hâlâ bunun için direniyoruz üstâd.”
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Kitap, I.Dünya Savaşını ve o savaşın ortasında yeşeren bir aşkı konu alıyor. Hemingway, sade ve akıcı bir dille savaşa karşı fikirlerini ve arka planda yaşanan acıları aktarıyor. I.Dünya Savaşı’na gönüllü olarak katılıp kitaptaki baş karakter( Frederic Henry) gibi İtalyan ordusunda görev alması, kitabın yazarın hayatından izler taşıdığını gösteriyor. Ve aşk… Yaşatma ve öldürme kavgasının arasında Henry için hiç hesapta olmayan bir durum. Kitabı okudukça Hemingway’in “ İki insan birbirini seviyorsa, buna mutlu son yoktur!” sözünü anımsayıp, son sayfaya kadar bu sözü yıkmasını umut ettim. Ve yine dünyanın en kısa hikayesini ( Satılık bebek ayakkabısı, hiç giyilmedi.) Hemingway’in yazmış olduğunu hatırlayp yazara ve eserine hayranlığım daha da arttı. Geç kalmamayı, daha önce buluşmayı isterdim…
Okuduğum üçüncü serisi olmasına rağmen inceleme yazmak harcım değilmiş gibi hissetsem de duygu ve düşünceleri kayıt altına almak adına yazıyorum bu incelemeyi.
Yaşar Kemal’in kendine has bir dili var ki bir kere tanıştıktan sonra onu okumak alışkanlığa dönüşüyor. Onun kitaplarıyla çıktığım her yolculuktan kişisel olarak biraz daha gelişmiş, gönlümü ve heybemi doldurmuş olarak geri dönüyorum. Onu okurken hiç görmediğim diyarları karış karış geziyorum; Anavarza kayalıkları, Hemite Kalesi, Düldül dağı, çakırdikenleri, portakal çiçeği kokusu.... Kitapları aynı coğrafya, aynı insan tiplemeleri üzerine kurulu gibi görünse de her eseri ayrı ve evrensel bir konuyu ele alıyor. Bu süreçte de müthiş betimleme gücüyle olayın orta yerine bırakıyor bizi. Sadece doğa tasviriyle değil insanın iç dünyasını ve duygusunu da önümüze çıkarıp koyuyormuşçasına anlatıyor.
Akçasazın Ağaları serisinin ikinci romanı olan Yusufçuk Yusuf, birbirine düşman iki derebeyi olan Derviş Bey ve Akyollu Mustafa’nın kan davasını konu alsa da derebeylik sisteminin çöküşü ,kapitalizmin benimsenmesi ve bu süreçte ekonomik değerler uğruna yiten insani yönlerimizi aktarıyor. Düşmanını bile mert, delikanlı insanlardan seçip aksini kendine edilen bir hakaret sayan anlayıştan , ekonomik gücü olanlara karşı dostluğu(!) oynayan anlayışa geçişi adım adım işliyor yazar. İnsan onurunun değersizleştirilmesini kendimize yediremeyip direnirken zaman zaman umutsuzluğa düşsek de “Umut kesmek insanlığa aykırıdır.” diyerek ufacık bir kıvılcıma tutunduruyor bizi Yaşar Kemal. “Yapayalnız olmak” diyor sonra ,bunca kalabalığın içinde ıssız kalmak, düşünce ve duygusunu anlayan birine rast gelmemek... Onun deyimiyle tâ yüreğimin başında hissediyorum o duyguyu.
Elveda Gülsarı’yı ilk kez birkaç yıl önce okumuştum, bu ikinci okuyuşum oldu. Önceleri, “Bir kitap iki kere nasıl okunur ki?” derdim. Oysa etkiyici bir kalemle tanıştıktan sonra, eser unutulmamak için bile zaman zaman açıp karıştırılırmış. Yine öyle bir andan kitabın son sayfasına geldim. Yine aynı hissiyat, aynı çarpıcı etki, aynı hüzün.
Yazar duyguları öyle güzel yansıtıyor ki Tanabay ile telafisi olmayan pişmanlıklara kahrolup, geç kalınmışlıklara yüreğim sızlıyor. “Karanlık bir gece ve yolun ortasında kalmış iki can: Yaşlı bir adam ve yaşlı, bitik bir at.” O karanlık gecede çaresizlik içinde kıvranıp vedayı beceremiyorum.
Elveda Gülsarı, bir veda hikayesi. Ayrılamayışın, vazgeçemeyişin, çaresizliğin öyküsü. İnsanoğlunun zalimliği, hayvan sıfatı yüklenenin dostluk ve sadakat mücadelesi...
Bu şairler ne çok acı biliyor, diyorum. Gurbet diyor iki lafın birinde. Cananın gönlünden ırak olmayı anlatıyor kimi zaman, kimi zamansa hissi yalnızlığı sezdiriyor.
Bir ömür sevgiliyi beklemeyi “Bahara geç kavuşur, sevgilim, büyük dağlar” diyerek güzelleştiren şair, “Sana çirkin dediler, düşmanı oldum güzelin” diyerek güzeli sevmeyi değil, güzel sevmeyi en baştan öğretiyor.
