Kulluk bilincinin kaybolması halinde kaçınılmaz trajik sonuç, kendi kendine tapınma, yani şirk olurdu.
Mevlana/Divan-ı Kebir'den...
Şu insanın şeklini, bir takım birbirine zıt vasıfları birleştirerek meydana getirdiler. Onun nakşını, suretini, gamın tezgahında çizdiler, çamurunu kederde yoğurdular.
İnsan bazen şeytan olur, bazen Melek, bazen de yırtıcı bir canavar kesilir. Bu ne esrarlı bir varlıktır ki çeşitli huylar, çeşitli meziyetler bir araya toplanarak onu meydana getirmiştir.
Dervişler "azmış" bir kardeşlerini gördüklerinde "Hayvanına çüş de!" derler.
Özünde iyi niyet taşımadan yapılan eleştiriler, aslında bir başkasında kendi karanlık yönümüzü fark edip yatsımamızdan ibarettir.