Diğer antropologlar devletsiz toplumların yaygınlığını seve
seve kabul ettiler, hatta bazıları bunları “işleyen anarşiler” olarak
bile niteledi. Onlar, böyle toplumların varlığını zaten veri kabul
edip, daha önemli problemlere doğru yol almamız gerektiğine
inanıyorlardı. Mamafih, ben 30 yılı aşkın antropoloji öğretme tec-
rübem sırasında, öğrenciler arasında, hiçbir toplumun yönetimsiz
var olamayacağı –ve buna bağlı olarak her toplumun bir başının
olması gerektiği– mitinin çok köklü bir şekilde yerleşmiş olduğu-
nu gördüm. Günümüz öğrencileri kilisenin dininden vazgeçmiş
olsalar bile, milliyetçilik ve devletçilik dinlerinden vazgeçmediler.
Çağdaş “çoğulcu” toplumlarda birliğin kaynağı olan, tutkal işlevi
gören şey bu ikisidir. Demek ki, tıpkı ortaçağ toplumunun birli-
ği için Tanrı inancının gerekli olması gibi, devletin ve yönetimin
gerekliliği miti bu birlik için şart ve belirleyicidir. Üniversitelerde
siyaset “bilimi” bölümleri bu mitin resmen neşredildiği ana mer-
kezlerdir.